Αρχείο ετικέτας συγχώρηση

«Θέλω να συγχωρήσω, αλλά ακόμη πονάω» (2o μέρος)

ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΕΝΟ 7-11-2018Πώς ελέγχουμε αν το μήνυμα που κρύβουν τα συναισθήματά μας είναι αξιόπιστο;
Η αντίληψη και το τι πιστεύουμε για ένα γεγονός, επηρεάζει τον τρόπο που νιώθουμε και συμπεριφερόμαστε. Είναι σημαντικό να κάνουμε έναν έλεγχο με τον εαυτό μας. Είναι επίσης πολύ σημαντικό να βλέπουμε αν υπάρχουν γνωσιακές διαστρεβλώσεις και υπερβολές. Παραδείγματα αυτού είναι το να ρωτάμε τον εαυτό μας πρόσθετες ερωτήσεις όπως: «Παραβιάστηκα πραγματικά με κάποιον τρόπο;», «Μήπως αντιδρώ υπερβολικά και δυσανάλογα;», «Παραβίασα πράγματι κάποιον άλλο ή κάποιον κώδικα ηθικής;», «Τι έχασα πραγματικά;» και «Ποιο είναι το χειρότερο πράγμα που μπορεί να συμβεί;». Το να προκαλούμε τις αντιλήψεις μας μπορεί να μας αποκαλύψει πολλά, εάν το κάνουμε με απόλυτη ειλικρίνεια.
Ας θυμόμαστε ότι παλιά συναισθηματικά τραύματα αφήνουν σημάδια όπως και ο σωματικός τραυματισμός
Ένα σπασμένο οστό μπορεί να έχει επάνω του πάντα το σημάδι του τραυματισμού. Το ίδιο ισχύει και για τα συναισθήματά μας. Μετά από χρόνια ο τραυματισμός μπορεί να μη μας πονά πια, αλλά και πάλι, η ανάμνηση του γεγονότος υπάρχει, όπως υπάρχουν και τα σημάδια. Εάν τα τραύματά μας δεν είχαν θεραπευτεί όπως πρέπει εξαρχής, θα μπορούσαν να μας προκαλέσουν ακόμη μεγαλύτερα προβλήματα στην πορεία. Από την άλλη πλευρά, μπορεί το τραυματισμένο σημείο που θεραπεύτηκε να γίνει πιο δυνατό απ’ ό,τι πριν.

Η συγχώρηση είναι πράξη θελήσεως
Κάποιες φορές, όταν έχουμε προσπαθήσει να συγχωρήσουμε, τα επαναλαμβανόμενα συναισθήματα είναι υπολείμματα παλαιότερων πληγών που δεν είχαν την ευκαιρία να θεραπευτούν ή απαιτούν περισσότερο χρόνο. Η συγχώρηση είναι πράξη θελήσεως που συμβαίνει συχνότερα πολύ πριν να υποχωρήσουν τα συναισθήματα. Τα συναισθήματα είναι οι αποσκευές που μπορεί να μας τραβάνε ακόμα πίσω. Στις περισσότερες περιπτώσεις χρειάζεται υπομονή και η χάρη του Θεού ώστε ο πόνος να φύγει, πράγμα που συμβαίνει πολύ αργότερα από την δέσμευσή μας να συγχωρήσουμε. Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι είναι πάντοτε δυνατό να συγχωρήσουμε, παρά τη σοβαρότητα ή τη δυσκολία της περίπτωσης. Είναι δυνατόν μοναχά επειδή ο Ιησούς μας έδωσε το παράδειγμά του. Αν επιχειρήσουμε τη συγχώρηση με τις καλύτερες ανθρωπίνως δυνατές προθέσεις, αναπόφευκτα τα συναισθήματά μας θα μπουν στη μέση.

Συγχωρώντας με την Καρδιά του Θεού
Το κλειδί για τη συγχώρηση είναι στην πραγματικότητα να συγχωρούμε με την καρδιά του Θεού. Αν κοιτάξουμε τα Ευαγγέλια, θα δούμε ότι ο Ιησούς έχει δώσει μεγάλη έμφαση στη συγχώρηση. Και πράγματι, όταν ο Ιησούς θεράπευε σωματικά κάποιον, πάρα πολλές φορές έλεγε επίσης «Οι αμαρτίες σου συγχωρούνται». Το νόημα του θανάτου του Χριστού επάνω στο Σταυρό ήταν η εξιλέωση των αμαρτιών. Εκείνος που δεν είχε αμαρτία, φορτώθηκε όλη την αμαρτία του κόσμου. Είναι πολύ σημαντικό να αφήνουμε ανοιχτή την πόρτα όταν σκεπτόμαστε την συγχώρηση. Δηλαδή, την πόρτα της καρδιάς μας. Αν προσεγγίσουμε την κατάσταση με κλειστή καρδιά, ίσως να μην προσέξουμε την προσπάθεια κάποιου να συμφιλιωθεί μαζί μας. Επίσης, όταν έχουμε να κάνουμε με άλλους ανθρώπους, συχνά απαιτείται να αφήσουμε κατά μέρος την περηφάνια μας και να κάνουμε το πρώτο βήμα για την επανόρθωση της σχέσης. Αυτό μπορεί να μας κάνει να αισθανόμαστε σαν τον αμνό που θυσιάζεται. Αν οι προσπάθειές μας προσκρούουν στην απόρριψη, αντί να νιώθουμε ηττημένοι, καλύτερο είναι να προσευχηθούμε για τον άλλον, και μετά μπορούμε να πορευόμαστε εν ειρήνη, γνωρίζοντας ότι κάναμε ό,τι καλύτερο μπορούσαμε. Και, αν με την προσευχή, διαπιστώσουμε ότι η καρδιά μας μαλακώνει, ας μην εκπλησσόμαστε! Είναι η θεραπευτική επίδραση της προσευχής.
Κάποια άτομα δηλώνουν ότι, στην προσπάθειά τους να συγχωρήσουν, ξαναζούν έντονες αναμνήσεις τραυματικές, που τους εμποδίζουν να θεραπευθούν από το παρελθόν. Οι σύγχρονες μορφές ψυχοθεραπείας μπορούν να βοηθήσουν αποτελεσματικά τους ανθρώπους που ταλαιπωρούνται από παλαιά ψυχικά τραύματα, και αυτούς τους ανθρώπους τους ενθαρρύνουμε να αναζητήσουν επαγγελματική βοήθεια, χωρίς να ξεχνούν την προσευχή. Η προσευχή δε βοηθά απλώς τον άνθρωπο να δεχθεί τη βοήθεια του Κυρίου, αλλά επίσης του διδάσκει την πειθαρχεία με τρόπους που ηρεμούν την ψυχή, αλλά και βοηθά τον άνθρωπο να πετύχει καλύτερο έλεγχο των ανεξέλεγκτων συναισθημάτων του.

Συγχωρώντας τον εαυτό μας
Μια τελευταία λέξη: Προκειμένου να μπορέσει ένας άνθρωπος να δεχθεί και να προσφέρει τη συγχώρηση, πρέπει να μπορεί να συγχωρήσει τον εαυτό του. Όλοι σχεδόν οι άνθρωποι έχουμε δυσκολία να νιώσουμε και να συμπεριφερθούμε συμπονετικά στον εαυτό μας. Η αληθινή ταπεινότητα δεν είναι να γινόμαστε σάκος του μποξ και να δεχόμαστε χτυπήματα από παντού, αλλά να αναγνωρίζουμε την αξία μας σε σχέση με τον Θεό. Είναι το να συνειδητοποιήσουμε ότι έχουμε δημιουργηθεί κατ’ εικόνα Του και καθ’ ομοίωσή Του, και ως τέτοιους ο Θεός μας αγαπά ανιδιοτελώς. Η αληθινή συμπόνια προς τον εαυτό μας είναι διαφορετικό πράγμα από την αυτοεκτίμησή μας. Η αυτοεκτίμηση ενέχει κάποια χροιά ανταγωνισμού, υπό την έννοια ότι ο άνθρωπος πρέπει να κάνει ό,τι κάνει καλύτερα από τους άλλους προκειμένου να έχει αξία. Η συμπόνια προς τον εαυτό μας είναι διαφορετική, καθώς αναγνωρίζει ότι όλοι έχουν ελαττώματα και ατέλειες, αλλά παρόλα αυτά εξακολουθούν να έχουν αξία. Η συγχώρηση του εαυτού μας, μας επιτρέπει να ξεπερνάμε τα λάθη μας, συνειδητοποιώντας και γνωρίζοντας ότι είναι φυσιολογικό να κάνουμε λάθη μερικές φορές.

π. Nat Eden
(Επιμέλεια κειμένων: Ειρήνη Κουτελάκη)

Συγχώρηση και συμφιλίωση

ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΕΝΟ 24-10-2018 Two Differences between Forgiveness and ReconciliationΠρώτα απ’ όλα, ας ξεχωρίσουμε τι δεν είναι η συγχώρηση.
1. Η συγχώρηση δεν είναι η αποδοχή της αδικίας.
2. Η συγχώρηση δεν είναι λόγος για να διατηρούμε τα πράγματα όπως ήταν πάντα.
3. Η συγχώρηση δεν είναι ασύμβατη με τον δίκαιο θυμό.
4. Η συγχώρηση δεν περιορίζει την ανάγκη για αμοιβαία επικοινωνία.
5. Η συγχώρηση δεν είναι μια στιγμή, αλλά μια διαδικασία.
6. Η συγχώρηση δεν ξεχνά την ιστορία.
7. Η συγχώρηση δεν δημιουργεί ψευδαισθήσεις, αλλά συνδέεται βαθιά με το αληθινό.
8. Η συγχώρηση δεν είναι μια ευθεία γραμμή.
9. Η συγχώρηση δεν είναι κάτι που κάνουμε ολομόναχοι, αλλά κάτι που γίνεται μόνο με τη χάρη του Θεού.
10. Η συγχώρηση δεν είναι ακριβώς συμφιλίωση.

Δύο είναι οι διαφορές ανάμεσα στην Συγχώρηση και τη Συμφιλίωση. Μερικές φορές διστάζουμε να συγχωρήσουμε επειδή νομίζουμε ότι η συγχώρηση περιλαμβάνει αυτομάτως τη συμφιλίωση. Πρόκειται όμως για δύο διαφορετικές διαδικασίες, και η μία δεν οδηγεί πάντοτε στην άλλη.

Α. Ένα άτομο μπορεί να συγχωρήσει. Αλλά χρειάζονται δύο για τη συμφιλίωση
Με τη βοήθεια του Θεού, έχω τη δύναμη να συγχωρήσω τα πάντα. Αυτό δε σημαίνει ότι είμαι διατεθειμένος να συγχωρήσω τα πάντα ή ότι κάτι τέτοιο θα είναι εύκολο. Και κάποιες φορές η αδικία που υπέστην είναι τόσο στυγερή, που μπορεί να χρειαστώ μια ολόκληρη ζωή για να μπορέσω να συγχωρήσω εντελώς. Αλλά η δυνατότητα είναι εκεί. Η ικανότητά μου να συγχωρώ δεν εξαρτάται από τη συμπεριφορά ή την άδεια κανενός. Το άτομο που συγχωρώ μπορεί να συνεχίσει να είναι αμείλικτο, απερίσκεπτο και αδιάκοπα εχθρικό απέναντί μου. Αλλά εκείνο που χρειάζεται να ξέρω είναι ότι το άτομο αυτό δεν μπορεί να διατάξει το πνεύμα μου να προσφέρει ή να μην δώσει την συγχώρηση. Η συγχώρηση είναι μια πνευματική πράξη, κι αυτό σημαίνει ότι, εν τέλει, βασίζομαι στην χάρη του Θεού για να την κατορθώσω. Μάλιστα, οι ίδιες οι αδυναμίες και τα ελαττώματα είναι βέβαιο ότι θα εμποδίσουν την ικανότητά μου να συγχωρήσω, ιδιαίτερα σε κάποιες περιστάσεις. Αλλά ό,τι μου λείπει, το συμπληρώνει ο Θεός. Κάποιες φορές η ανάγκη μου για τη βοήθεια του Θεού είναι οξύτατη, αλλά όταν επιλέγω να συγχωρήσω, η προσπάθειά μου δεν βασίζεται σε κανέναν άλλον.
Η συμφιλίωση, από την άλλη πλευρά, είναι μια διαδικασία που εμπλέκει περισσότερα άτομα. Όταν συμφιλιώνομαι με κάποιον άλλον, και οι δύο μας πρέπει πρώτα να ζητήσουμε και/ή να προσφέρουμε τη συγχώρηση. Αλλά χρειάζεται να πάμε και παραπέρα. Και τα δύο άτομα επιλέγουν να κάνουν ό,τι χρειάζεται για να αποκαταστήσουν τη σχέση. Το ένα άτομο μπορεί να είναι τελείως διατεθειμένο, αν όμως δεν είναι διατεθειμένο και το άλλο, δεν είναι δυνατή η συμφιλίωση. Αυτό σημαίνει ότι μπορώ να συγχωρήσω κάποιον επειδή κατέστρεψε τη φιλία μας, αλλά ίσως δεν αισθάνομαι αρκετά ασφαλής για να συνεχίσω αυτή τη φιλία. Ίσως να μπορέσω να το κάνω αργότερα, αλλά για την ώρα θα συγχωρήσω και θα αφήσω τα πράγματα εκεί. Ή μπορεί να συγχωρήσω και να είμαι έτοιμος να συμφιλιωθώ, αλλά το άλλο άτομο να μην επιθυμεί πια αυτή τη σχέση. Ή ακόμα το άλλο άτομο να μπορεί να με συγχωρήσει, αλλά να μη θέλει να συμφιλιωθεί. Ή το άλλο άτομο να με συγχωρεί, αλλά να μην θέλω εγώ τη συμφιλίωση. Αξίζει να σημειωθεί εδώ, ότι μια σχέση καταστρέφεται ως έναν βαθμό όταν εξαρχής δεν είναι ιδιαίτερα ισορροπημένες, όπως συμβαίνει με μια φιλία στην οποία το ένα άτομο έχει συναισθηματικές ανάγκες και το άλλο σπεύδει πάντοτε να τις καλύπτει. Σε τέτοιες περιπτώσεις, η συμφιλίωση – αν συμβεί ποτέ – θα απαιτήσει μια πλήρη αναδόμηση και αυτό, μόνο αφού το ένα ή και τα δύο άτομα αντιμετωπίσουν τα προσωπικά θέματα που έχουν. Η συμφιλίωση μπορεί να είναι μακροχρόνια, οδυνηρή και χαοτική, αλλά μπορεί επίσης να αξίζει την αναστάτωση αν η σχέση πράγματι αποκατασταθεί. Κάποιες φορές οι αποκατεστημένες σχέσεις βγαίνουν πολύ δυνατότερες απ’ ό,τι ήταν πριν την αναταραχή.

Β. Η συγχώρηση είναι εσωτερική υπόθεση. Η συμφιλίωση είναι μια εξωτερική διαδικασία.
Η συγχώρηση είναι ιδιωτική και συνεχιζόμενη υπόθεση που εμπλέκει νου, καρδιά και ψυχή. Στην πραγματικότητα η συγχώρηση είναι μια όψη της γενικότερης τοποθέτησής μας απέναντι στους άλλους και στην ίδια τη ζωή. Αν είμαι επικριτικός και εκδικητικός γενικά, η συγχώρηση θα είναι μια παράξενη και δύσκολη αλλαγή προσανατολισμού για μένα. Αν ελπίζω να συγχωρήσω συγκεκριμένες αδικίες που άλλοι διέπραξαν απέναντί μου, τότε θα πρέπει ΑΥΤΗ ΤΗ ΣΤΙΓΜΗ να εξασκήσω μια ανοιχτή και συμπονετική στάση απέναντι στους άλλους, να μην τους κατηγορώ αμέσως και να αντιστέκομαι στην αναζήτηση εκδίκησης. Και μπορώ να εξασκώ τη συγχώρηση χωρίς κανείς να γνωρίζει τι συμβαίνει μέσα μου. Μπορεί να είμαι πολύ πληγωμένος με κάτι που είπε κάποιος, και να γνωρίζω ότι προτού αντιμετωπίσω αυτό το άτομο με οποιονδήποτε τρόπο, χρειάζεται να επιλέξω την συγχώρηση. Μπορεί να προσπαθώ σιωπηρά να συγχωρήσω – στην προσευχή μου, στην περισυλλογή, σε συζητήσεις με κάποιον σύμβουλο ή πνευματικό καθοδηγητή – για μέρες ή εβδομάδες, χωρίς να μιλώ απευθείας στο άτομο του οποίου τα λόγια με πλήγωσαν τόσο πολύ. Σε κάποιες περιπτώσεις, μπορεί να περάσω από αυτή την εσωτερική διαδικασία, να συνειδητοποιήσω ότι η αδικία δεν ήταν τόσο τρομερή ή εσκεμμένη όσο νόμιζα αρχικά, και μετά να την ξεπεράσω εντελώς χωρίς το άλλο άτομο να μάθει ποτέ τον εσωτερικό αγώνα μου.
Η συμφιλίωση δεν είναι ιδιωτική, επειδή πρέπει να περιλαμβάνει τουλάχιστον ένα άλλο άτομο. Κάποιες φορές η συμφιλίωση περιλαμβάνει και άλλους ανθρώπους, όπως κάποιον σύμβουλο, κάποιον ποιμένα ή κάποιους μεσολαβητές. Όταν εργάζομαι για τη συμφιλίωση, φυσικά κάνω και το δικό μου μερίδιο εσωτερικής δουλειάς, αλλά πρέπει επίσης να συνεργαστώ με την ευρύτερη δουλειά που αφορά τα προγράμματα των άλλων, τις προσωπικές δυσκολίες και ανάγκες τους. Μπορεί να νιώθω μια φλογερή επιθυμία να κάνω μια συζήτηση αμέσως και να αποκαταστήσω μια φιλία, αλλά το άλλο άτομο να έχει πολλά προβλήματα να αντιμετωπίσει – έναν δύσκολο έφηβο, πιέσεις στη δουλειά ή προβλήματα υγείας – και απλώς δεν μπορεί ακόμα να ξεκινήσει μια τόσο δύσκολη συζήτηση. Μπορεί ένα αγαπημένο μου πρόσωπο να θέλει να συμφιλιωθεί μαζί μου αμέσως, αλλά ξέρω ότι μέχρι να λάβει τη βοήθεια ενός επαγγελματία για τα ψυχολογικά προβλήματά του, για παράδειγμα, μια τέτοια κίνηση θα ήταν λανθασμένη και πιθανόν να είχε ως αποτέλεσμα όχι τη συμφιλίωση, αλλά ακόμη μεγαλύτερο χάος. Η συμφιλίωση είναι περίπλοκη όσο και οι άνθρωποι τους οποίους αφορά, και μπορεί να απαιτεί περισσότερο χρόνο και υπομονή απ’ ό,τι η συγχώρηση, επειδή εμπλέκονται διάφοροι παράγοντες. Ένας μεγάλος παράγων στη συμφιλίωση είναι επίσης η εμπλοκή – ή η εισβολή – άλλων φίλων ή μελών της οικογένειας. Περισσότερα άτομα μπορούν να μας προσφέρουν ενίσχυση, ενθάρρυνση και σοφία. Αλλά μπορούν να φέρουν περισσότερες ευκαιρίες για διαπληκτισμούς, κακή επικοινωνία και λανθασμένες κινήσεις.

(Επιμέλεια κειμένων: Ειρήνη Κουτελάκη)