Αρχείο ετικέτας Άγιος Ιγνάτιος Λογιόλα

Τέσσερα μαθήματα συναισθηματικής νοημοσύνης από τον άγιο Ιγνάτιο Λογιόλα

Δημοσιευμένο 10-10-2018Γενικά, είναι σχετικά εύκολο να περάσει η ζωή μας χωρίς να καταλαβαίνουμε τι συναισθήματα έχουμε, δηλαδή τι αισθανόμαστε. Εξαιτίας αυτού, τα κίνητρά μας παραμένουν κρυφά και μπορεί να φερόμαστε με αυτοκαταστροφικούς ή παράλογους τρόπους χωρίς να το αντιλαμβανόμαστε. Για το λόγο αυτόν υπάρχει η συμβουλευτική και η πνευματική καθοδήγηση, καθώς όλοι μας χρειαζόμαστε βοήθεια για να κατανοήσουμε τα συναισθήματά μας. Χρειάζεται να τα κατανοήσουμε, να τα αντιμετωπίσουμε, να τα δεχθούμε και να τα εκφράσουμε με σωστό τρόπο. Αυτό δεν συνδέεται απλώς με μια προσωπική ικανοποίηση: όσο υψηλότερη είναι η συναισθηματική νοημοσύνη μας, τόσο καλύτερα φερόμαστε στους ανθρώπους που μας περιβάλλουν. Με συμπόνια και ενσυναίσθηση. Είναι δύσκολο να συναναστρέφεσαι άλλους ανθρώπους όταν μετά βίας καταλαβαίνεις τον ίδιο σου τον εαυτό.
Ο άγιος Ιγνάτιος μπορεί να βοηθήσει. Οι «Πνευματικές Ασκήσεις» γράφτηκαν καθόσον ο ίδιος πάσχιζε να καταλάβει την συναισθηματική του κατάσταση, και μπορούν να μας βοηθήσουν να κατανοήσουμε τις δικές μας «άτακτες προσκολλήσεις». Μόνο αν το κάνουμε αυτό, θα μπορέσουμε να τιθασεύσουμε το εσωτερικό χάος μας και να ζήσουμε με εσωτερική ειρήνη. Να, λοιπόν, κάποιες χρήσιμες γνώσεις για το πώς να χρησιμοποιήσουμε την σοφία του αγίου Ιγνατίου ώστε να αναπτύξουμε την δική μας συναισθηματική νοημοσύνη.

Ξανασκέψου το
Στις «Πνευματικές Ασκήσεις» το ζήτημα είναι να τοποθετήσεις τον εαυτό σου στο τώρα και στο να το νιώσεις πραγματικά. Είναι σημαντικό να υπογραμμίσουμε ότι η καλύτερη προσέγγιση στα συναισθήματά μας δεν είναι να τα αρνούμαστε ή να τα αγνοούμε. Ακόμα και οι ορθολογιστές έχουν συναισθήματα, και είναι ένα πολύ όμορφο κομμάτι της ανθρώπινης εμπειρίας. Αντί να πορευόμαστε στη ζωή ανίδεοι για τα συναισθήματά μας, είναι πολύ πιο χρήσιμο να δεχόμαστε αυτά που αισθανόμαστε. Αν μια συναλλαγή από το παρελθόν σε ενοχλεί αλλά δεν μπορείς να βγάλεις άκρη γιατί, ή αν κάποιος είπε κάτι που δεν σου «κολλάει», ξαναθυμήσου τη στιγμή με όσες περισσότερες λεπτομέρειες μπορείς και φαντάσου την χρησιμοποιώντας όλες τις αισθήσεις σου – τι είδες, τι άγγιξες, τι άκουσες, τι μύρισες, τι γεύθηκες. Επίτρεψε τη στιγμή να σε διαπεράσει, και τοποθέτησε τον εαυτό σου μέσα της. Καθώς αναβιώνεις τη στιγμή και τα συναισθήματά σου γίνονται πιο αντιληπτά, θα μπορέσεις να καταλάβεις καλύτερα πώς έμειναν μέσα σου και πώς συνεχίζουν να σε επηρεάζουν. Ίσως χρειάζεται να ζητήσεις ή να σου ζητήσουν ένα συγγνώμη, ίσως πρέπει να αφήσεις πίσω σου τη δυσαρέσκεια, ή ίσως πρέπει να κάνεις μια συζήτηση με το συγκεκριμένο πρόσωπο.

Να είσαι προσεκτικός
Μην επιτρέπεις να σε καταλαμβάνουν οι καταστάσεις και να σε οδηγούν σε απερίσκεπτες πράξεις. Μερικές φορές είμαστε πολύ βέβαιοι ότι καταλαβαίνουμε τι συμβαίνει γύρω μας, επειδή έχουμε πολλές πληροφορίες, αλλά αν δεν έχουμε αφιερώσει λίγο χρόνο για εσωτερική περισυλλογή, μπορεί να μην γνωρίζουμε τελικά όσα νομίζουμε. Γι’ αυτό κι ο άγιος Ιγνάτιος λέει «δεν γεμίζει και δεν ικανοποιεί την ψυχή το να έχουμε άφθονες γνώσεις, αλλά μάλλον το να κατανοούμε εσωτερικά και να γευόμαστε τα πράγματα». Αυτό που εννοεί είναι ότι οφείλουμε να είμαστε προσεκτικοί και να σκεφτόμαστε διεξοδικά τι είναι αυτό που βιώνουμε προτού φτάσουμε σε συμπεράσματα. Συχνά η αλήθεια βρίσκεται κάτω από την επιφανειακή εντύπωση, και τα κίνητρά μας μπορεί να μην είναι πάντα τόσο ξεκάθαρα όσο νομίζουμε ότι είναι. Κάποια γυναίκα είχε μιλήσει για το πώς οι «Πνευματικές Ασκήσεις» την βοήθησαν να δει το γεγονός ότι ήταν μνησίκακη απέναντι στη μητέρα της και ποτέ δεν το είχε αντιληφθεί. Όταν ξεκαθάρισε και στοχάστηκε τα συναισθήματά της, μπόρεσε να αποκαταστήσει τη σχέση της με τη μητέρα της.

Άκουσε τον εσωτερικό σου μονόλογο
Μην πάψεις να ακούς τον εαυτό σου. Τα συναισθήματα μπορεί να μην είναι ο καλύτερος τρόπος για να κατευθύνεις τις ενέργειές σου – δεν είναι καλό να κάνεις κάτι όταν είσαι θυμωμένος, για παράδειγμα – αλλά αυτό δε σημαίνει ότι δεν υπάρχουν ή ότι είναι λάθος να αισθάνεσαι θυμωμένος. Τα μοτίβα αποφυγής είναι ακριβώς το πώς πέφτουμε σε αυτοκαταστροφικές συνήθεις που καταλήγουμε να μην μπορούμε να ελέγξουμε. Ιησουίτες πνευματικοί καθοδηγητές επαναλαμβάνουν ότι οι «Πνευματικές Ασκήσεις» αφορούν το να αποκτούμε περισσότερη επίγνωση των ιδίων των συναισθημάτων μας. Αυτό μπορεί να είναι εξαιρετικά δύσκολο, γιατί μερικές φορές ο εσωτερικός μας μονόλογος μας προκαλεί ντροπή, σύγχυση ή θλίψη. Αλλά και πάλι είναι απαραίτητο να ακούμε αυτά τα συναισθήματα. Ο άγιος Ιγνάτιος λέει: «Θα ζητήσω πόνο, δάκρυα και βάσανα». Εκείνο που εννοεί είναι ότι δεν θέλει να συνηθίσει το κακό ή να υποκύψει στα ελαττώματά του. Φυσικά και στην προσευχή κανείς δε ζητά την ντροπή ή τη σύγχυση. Αλλά αξίζει τον κόπο να επεξεργαζόμαστε οποιοδήποτε και όλα τα συναισθήματα που νιώθουμε και να αντιμετωπίζουμε ακόμη και τα δύσκολα σημεία της εμπειρίας μας. Έτσι παραμένουμε ζωντανοί και ενεργοί αντί να καταντάμε μουδιασμένοι από τη ζωή.

Σκέψου τις προσκολλήσεις σου
Όλοι μας έχουμε τις προσκολλήσεις μας, πράγματα και ανθρώπους που πραγματικά μας αρέσουν. Οι προσκολλήσεις μας μπορεί να είναι υγιείς ή μη υγιείς. Ακόμη και προσκολλήσεις σε πράγματα που είναι καλά, μπορούν να γίνουν ανθυγιεινές εάν τα συναισθήματά μας είναι πολύ θερμά προς αυτές. Για παράδειγμα, ένας άνθρωπος τραυμάτισε τους μύες του, αλλά εξακολουθεί να βγαίνει για τρέξιμο, επειδή είναι ψυχολογικά και σωματικά εθισμένος στην άσκηση. Σ’ αυτή την περίπτωση, μια προσκόλληση σ’ έναν ευγενή στόχο – τη διατήρηση της υγείας – γίνεται μια συναισθηματική υποχρέωση παρόμοια με εθισμό. Οι μη υγιείς προσκολλήσεις όπως αυτή, επηρεάζουν την συναισθηματική μας κατάσταση με έναν ανεπιθύμητο τρόπο και θολώνουν την κρίση μας.

Όταν ο άγιος Ιγνάτιος μας ενθαρρύνει να είμαστε προσεκτικοί στα συναισθήματά μας, εννοεί ότι πρέπει να αναγνωρίσουμε όσα είναι άτακτα και να αρχίσουμε να τα τακτοποιούμε. Η συναισθηματική νοημοσύνη έχει να κάνει με την από μέρους μας προσοχή στα συναισθήματά μας και στην λήψη δράσης για να τα ανακατευθύνουμε προς μια υγιέστερη κατεύθυνση.

Ο άγιος Ιγνάτιος ξεκίνησε τη ζωή του ως φιλόδοξος ιππότης που επιθυμούσε να γίνει διάσημος για τις νίκες του στις μάχες. Όταν όμως τραυματίστηκε άσχημα στο πόδι του, πέρασε πολύ καιρό στο κρεβάτι σκεπτόμενος ξανά τις προτεραιότητές του. Έτσι μπόρεσε να αλλάξει εντελώς τη ζωή του. Και κατόρθωσε αυτή την εκπληκτική μεταμόρφωση αναπτύσσοντας την συναισθηματική νοημοσύνη του, ανακατευθύνοντας τις συναισθηματικές προσκολλήσεις του προς έναν διαφορετικό, πολύ καλύτερο στόχο. Το αποτέλεσμα, η τεράστια επιρροή του στην πνευματική καθοδήγηση και η προσωπική του αγιότητα, είναι θετικές αποδείξεις ότι μπορούμε πράγματι να κάνουμε πρόοδο.

π. Michael Rennier
(Μετάφραση, επιμέλεια: Ειρήνη Κουτελάκη)

Λαμβάνοντας αποφάσεις… (Μέρος 1ο)

DHMOSIEYMENO2 11-07-2018

Είναι η πρώτη από τις παρουσιάσεις σχετικά με το σημαντικό θέμα της λήψης αποφάσεων στη ζωή μας. Ο άγιος Ιγνάτιος Λογιόλα, ο ιδρυτής των Ιησουιτών, θεωρείται ο ειδικός στον τομέα αυτόν.
Το θέμα θα παρουσιαστεί σε συνέχειες.

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΚΑΝΩ;
Ίσως αυτή η ερώτηση να μην είναι πιεστική για σένα. Ίσως νομίζεις ότι ξέρεις απόλυτα τι πρέπει να κάνεις, και κυρίως τι οι άλλοι (ο προϊστάμενος, ο σύζυγος, τα παιδιά, οι γονείς, η κυβέρνηση) θέλουν να κάνεις. Το πρόβλημα δεν είναι το να ξέρει κανείς τι να κάνει, αλλά το να ολοκληρώσει όλα όσα έχει να κάνει. Και όταν έχει λίγο ελεύθερο χρόνο, κάνει αυτό που θέλει, χωρίς να το σκέφτεται και πολύ.
Ανεξαρτήτως αυτού, όμως, οι περισσότεροι από εμάς κάθε τόσο ρωτάμε «τι πρέπει να κάνω;». Κάποιες φορές, αυτή η ερώτηση γίνεται εξαιρετικά σημαντική: ερχόμαστε αντιμέτωποι με μεγάλες αποφάσεις για το πώς πρέπει να περνάμε το χρόνο μας και να ξοδεύουμε τα χρήματά μας, αποφάσεις για τη δουλειά μας, για οικογενειακά προβλήματα, για διλήμματα που αφορούν συναδέλφους και φίλους μας. Η ερώτηση «τι θα έπρεπε να κάνω;» σιγοβουίζει στο πίσω μέρος του μυαλού μας, ενώ συνεχίζουμε να εκτελούμε καθημερινές δουλειές: πώς να διαχειριστούμε τη λίστα με τις δουλειές που έχουμε στο σπίτι και στη δουλειά. Πόσα χρήματα μπορούμε να ξοδέψουμε για την ένδυσή μας, το φαγητό μας ή τη διασκέδασή μας. Πότε να επισκεφθούμε τον άρρωστο γείτονά μας ή να κάνουμε εκείνο το τηλεφώνημα που αναβάλλουμε τόσο καιρό. Πώς να αγαπάμε τους ανθρώπους που αγαπάμε. Ή ακόμη κι εκείνους που μας τρελαίνουν.
Οι χριστιανοί χρειάζεται να παίρνουν στα σοβαρά αυτές τις ερωτήσεις. Από μιας απόψεως, το να βρίσκουμε καλές απαντήσεις σ’ αυτές τις ερωτήσεις είναι η χριστιανική ζωή, τουλάχιστον η χριστιανική ζωή όπως την ζούμε κάθε μέρα. Το να αγωνιζόμαστε να ζούμε σαν χριστιανοί, σημαίνει να βρίσκουμε τους καλύτερους τρόπους ώστε να απαντάμε εν αγάπη στις περιστάσεις της ζωής μας. Η ζωή μάς παρουσιάζει μια ατελείωτη διαδοχή ευκαιριών να φέρουμε την αγάπη του Θεού στους άλλους ανθρώπους, να ενεργούμε ενάρετα, να επιτελούμε το έργο του Χριστού. «Παντού υπάρχει καλό που μπορεί να γίνει», έλεγε ο ιησουίτης π. Pierre Favre. «Παντού υπάρχει κάτι που μπορεί να φυτευθεί και να δρέψουμε τους καρπούς του». Διαρκώς κάνουμε επιλογές γι’ αυτά τα πράγματα. Και καθώς επιλέγουμε, σταδιακά γινόμαστε το είδος του ανθρώπου που μας προόρισε ο Θεός.
Ως χριστιανοί, πιστεύουμε ότι ο Θεός θα μας βοηθήσει να κάνουμε αυτές τις επιλογές. Ο Ιησούς το υποσχέθηκε: «Το Άγιο Πνεύμα, ο Παράκλητος, τον οποίο ο Πατέρας θα στείλει στο όνομά μου, θα σας διδάξει τα πάντα και θα σας υπενθυμίσει όλα όσα σας έχω πει εγώ» (Ιω 14:26). Οι χριστιανοί εξαρχής έχουν επικαλεστεί τη βοήθεια του Θεού στη λήψη αποφάσεων. Το πρώτο που έκαναν οι απόστολοι μετά την ανάληψη του Ιησού, ήταν να επιλέξουν τον αντικαταστάτη του Ιούδα ως το δωδέκατο μέλος. Διάλεξαν δύο άνδρες και προσευχήθηκαν: «Εσύ, Κύριε, που ξέρεις τις καρδιές όλων, δείξε μας ποιον από τους δύο αυτούς διάλεξες να αναλάβει τη θέση στο λειτούργημα αυτό» ( Πράξ 1:24-25). Από τότε, οι χριστιανοί προσεύχονται για την καθοδήγηση του Θεού. Το Άγιο Πνεύμα είναι ενεργό στη ζωή μας. Αν το επικαλεστούμε και μάθουμε πώς να το ακούμε, θα λάβουμε την καθοδήγηση για τις επιλογές μας. Θα είμαστε σε θέση να ξέρουμε τι θέλει ο Θεός.
«Τα πάντα δοκιμάζετε», γράφει ο απόστολος Παύλος στους Θεσσαλονικείς (1 Θεσ. 5:21). «Δοκιμάζετε τα πνεύματα ώστε να δείτε αν προέρχονται από τον Θεό», λέει ο απόστολος Ιωάννης (Α΄ Ιω 4:1). Στη διάρκεια των αιώνων, η Εκκλησία ανέπτυξε μια βαθιά κατανόηση του τρόπου με τον οποίο μπορεί να το κάνει αυτό. Λέγεται διάκριση, είναι μια δεξιότητα και μια τέχνη, μια ουσιαστικά πνευματική διαδικασία που έχει τις ρίζες της στην προσευχή, αλλά και σε μια μεθοδολογία, και είναι κάτι που μπορούμε να διδαχθούμε και να βελτιωθούμε σ’ αυτό με τον καιρό.

ΤΙ ΑΝΑΚΑΛΥΨΕ Ο ΑΓΙΟΣ ΙΓΝΑΤΙΟΣ
Ο δάσκαλός μας στην διάκριση είναι ο άγιος Ιγνάτιος Λογιόλα, ο ιδρυτής των ιησουιτών, συγγραφέας των «Πνευματικών Ασκήσεων», και σπουδαία προσωπικότητα τόσο της κοσμικής όσο και της θρησκευτικής ιστορίας. Οι ιησουίτες έγιναν ένα ιεραποστολικό τάγμα που απλώθηκε σε όλο τον κόσμο, μια από τις μεγαλύτερες δυνάμεις ανανέωσης του καθολικισμού κατά τον 16ο αιώνα, και δημιουργοί ενός εκπαιδευτικού συστήματος που μεταμόρφωσε την Ευρώπη και άλλα μέρη του κόσμου. Η Ιγνατιανή Πνευματικότητα είχε τεράστια επίδραση, που ξεπέρασε τους ιησουίτες. Διαμόρφωσε την χαρακτηριστική προσανατολισμένη προς τα έξω, ενεργό θεώρηση του κόσμου. Πολλοί θεωρούν ότι οι «Πνευματικές Ασκήσεις» του Ιγνατίου είναι το μοναδικό βιβλίο για την προσευχή και την πνευματική ζωή που έχει τόση επιρροή παγκοσμίως.
Η Ινγατιανή Πνευματικότητα έχει τις ρίζες της σε μια εμπειρία μεταστροφής που ο Ιγνάτιος είχε στην ηλικία των τριάντα ετών. Γεννημένος στην περιοχή των Βάσκων της βόρειας Ισπανίας, ο νεαρός Ιγνάτιος είχε μια άτακτη ζωή ως αυλικός στην αυλή της Ναβάρας και αργότερα ως ιππότης στο στρατό του Δούκα της Ναβάρας. Το 1521 τραυματίστηκε σοβαρά στη μάχη, και πέρασε έναν χρόνο αναρρώνοντας στο σπίτι. Εκεί είχε μια εμπειρία βαθύτατης μεταστροφής προς τον Χριστό. Εγκατέλειψε την καριέρα του ως στρατιωτικός, απαρνήθηκε τα προνόμια της κοινωνικής τάξης του και σάλπαρε για έναν προορισμό που τον οδήγησε να γίνει ένας από τους μεγαλύτερους νεωτεριστές και πνευματικούς συγγραφείς της Εκκλησίας.
Η βασική ενόραση του Ιγνατίου ήταν ότι ο Θεός μας μιλά διαμέσου της ευμετάβλητης θάλασσας των συναισθημάτων, των ενοράσεων και διαισθήσεων της συναισθηματικής ζωής μας. Οι επιθυμίες μας παίζουν σημαντικότατο ρόλο. Οδηγούμαστε εκτός πορείας από «άτακτες προσκολλήσεις» – επιθυμίες που μας παρεκτρέπουν και καταπνίγουν τις βαθύτερες και πιο αληθινές επιθυμίες μας. Οι βαθύτερες επιθυμίες μας είναι να γνωρίσουμε και να υπηρετήσουμε τον Θεό. Οι επιλογές που κάνουμε αφορούν το πώς εκπληρώνουμε αυτές τις επιθυμίες στις συγκεκριμένες περιστάσεις της ζωής μας. Ο Ιγνάτιος πίστευε ότι οι βαθύτερες επιθυμίες μας τοποθετήθηκαν στην καρδιά μας από τον Θεό. Έτσι, όταν ανακαλύπτουμε τι πραγματικά θέλουμε, ανακαλύπτουμε τι θέλει και ο Θεός.

  • Η ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΤΙΣ ΕΠΟΜΕΝΕΣ ΤΕΤΑΡΤΕΣ

(Μετάφραση, επιμέλεια κειμένων: Ειρήνη Κουτελάκη)