Αρχείο κατηγορίας Πνευματική γωνία – Ιησουιτες Άρθρα

«Θέλω να συγχωρήσω, αλλά ακόμη πονάω» (2o μέρος)

ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΕΝΟ 7-11-2018Πώς ελέγχουμε αν το μήνυμα που κρύβουν τα συναισθήματά μας είναι αξιόπιστο;
Η αντίληψη και το τι πιστεύουμε για ένα γεγονός, επηρεάζει τον τρόπο που νιώθουμε και συμπεριφερόμαστε. Είναι σημαντικό να κάνουμε έναν έλεγχο με τον εαυτό μας. Είναι επίσης πολύ σημαντικό να βλέπουμε αν υπάρχουν γνωσιακές διαστρεβλώσεις και υπερβολές. Παραδείγματα αυτού είναι το να ρωτάμε τον εαυτό μας πρόσθετες ερωτήσεις όπως: «Παραβιάστηκα πραγματικά με κάποιον τρόπο;», «Μήπως αντιδρώ υπερβολικά και δυσανάλογα;», «Παραβίασα πράγματι κάποιον άλλο ή κάποιον κώδικα ηθικής;», «Τι έχασα πραγματικά;» και «Ποιο είναι το χειρότερο πράγμα που μπορεί να συμβεί;». Το να προκαλούμε τις αντιλήψεις μας μπορεί να μας αποκαλύψει πολλά, εάν το κάνουμε με απόλυτη ειλικρίνεια.
Ας θυμόμαστε ότι παλιά συναισθηματικά τραύματα αφήνουν σημάδια όπως και ο σωματικός τραυματισμός
Ένα σπασμένο οστό μπορεί να έχει επάνω του πάντα το σημάδι του τραυματισμού. Το ίδιο ισχύει και για τα συναισθήματά μας. Μετά από χρόνια ο τραυματισμός μπορεί να μη μας πονά πια, αλλά και πάλι, η ανάμνηση του γεγονότος υπάρχει, όπως υπάρχουν και τα σημάδια. Εάν τα τραύματά μας δεν είχαν θεραπευτεί όπως πρέπει εξαρχής, θα μπορούσαν να μας προκαλέσουν ακόμη μεγαλύτερα προβλήματα στην πορεία. Από την άλλη πλευρά, μπορεί το τραυματισμένο σημείο που θεραπεύτηκε να γίνει πιο δυνατό απ’ ό,τι πριν.

Η συγχώρηση είναι πράξη θελήσεως
Κάποιες φορές, όταν έχουμε προσπαθήσει να συγχωρήσουμε, τα επαναλαμβανόμενα συναισθήματα είναι υπολείμματα παλαιότερων πληγών που δεν είχαν την ευκαιρία να θεραπευτούν ή απαιτούν περισσότερο χρόνο. Η συγχώρηση είναι πράξη θελήσεως που συμβαίνει συχνότερα πολύ πριν να υποχωρήσουν τα συναισθήματα. Τα συναισθήματα είναι οι αποσκευές που μπορεί να μας τραβάνε ακόμα πίσω. Στις περισσότερες περιπτώσεις χρειάζεται υπομονή και η χάρη του Θεού ώστε ο πόνος να φύγει, πράγμα που συμβαίνει πολύ αργότερα από την δέσμευσή μας να συγχωρήσουμε. Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι είναι πάντοτε δυνατό να συγχωρήσουμε, παρά τη σοβαρότητα ή τη δυσκολία της περίπτωσης. Είναι δυνατόν μοναχά επειδή ο Ιησούς μας έδωσε το παράδειγμά του. Αν επιχειρήσουμε τη συγχώρηση με τις καλύτερες ανθρωπίνως δυνατές προθέσεις, αναπόφευκτα τα συναισθήματά μας θα μπουν στη μέση.

Συγχωρώντας με την Καρδιά του Θεού
Το κλειδί για τη συγχώρηση είναι στην πραγματικότητα να συγχωρούμε με την καρδιά του Θεού. Αν κοιτάξουμε τα Ευαγγέλια, θα δούμε ότι ο Ιησούς έχει δώσει μεγάλη έμφαση στη συγχώρηση. Και πράγματι, όταν ο Ιησούς θεράπευε σωματικά κάποιον, πάρα πολλές φορές έλεγε επίσης «Οι αμαρτίες σου συγχωρούνται». Το νόημα του θανάτου του Χριστού επάνω στο Σταυρό ήταν η εξιλέωση των αμαρτιών. Εκείνος που δεν είχε αμαρτία, φορτώθηκε όλη την αμαρτία του κόσμου. Είναι πολύ σημαντικό να αφήνουμε ανοιχτή την πόρτα όταν σκεπτόμαστε την συγχώρηση. Δηλαδή, την πόρτα της καρδιάς μας. Αν προσεγγίσουμε την κατάσταση με κλειστή καρδιά, ίσως να μην προσέξουμε την προσπάθεια κάποιου να συμφιλιωθεί μαζί μας. Επίσης, όταν έχουμε να κάνουμε με άλλους ανθρώπους, συχνά απαιτείται να αφήσουμε κατά μέρος την περηφάνια μας και να κάνουμε το πρώτο βήμα για την επανόρθωση της σχέσης. Αυτό μπορεί να μας κάνει να αισθανόμαστε σαν τον αμνό που θυσιάζεται. Αν οι προσπάθειές μας προσκρούουν στην απόρριψη, αντί να νιώθουμε ηττημένοι, καλύτερο είναι να προσευχηθούμε για τον άλλον, και μετά μπορούμε να πορευόμαστε εν ειρήνη, γνωρίζοντας ότι κάναμε ό,τι καλύτερο μπορούσαμε. Και, αν με την προσευχή, διαπιστώσουμε ότι η καρδιά μας μαλακώνει, ας μην εκπλησσόμαστε! Είναι η θεραπευτική επίδραση της προσευχής.
Κάποια άτομα δηλώνουν ότι, στην προσπάθειά τους να συγχωρήσουν, ξαναζούν έντονες αναμνήσεις τραυματικές, που τους εμποδίζουν να θεραπευθούν από το παρελθόν. Οι σύγχρονες μορφές ψυχοθεραπείας μπορούν να βοηθήσουν αποτελεσματικά τους ανθρώπους που ταλαιπωρούνται από παλαιά ψυχικά τραύματα, και αυτούς τους ανθρώπους τους ενθαρρύνουμε να αναζητήσουν επαγγελματική βοήθεια, χωρίς να ξεχνούν την προσευχή. Η προσευχή δε βοηθά απλώς τον άνθρωπο να δεχθεί τη βοήθεια του Κυρίου, αλλά επίσης του διδάσκει την πειθαρχεία με τρόπους που ηρεμούν την ψυχή, αλλά και βοηθά τον άνθρωπο να πετύχει καλύτερο έλεγχο των ανεξέλεγκτων συναισθημάτων του.

Συγχωρώντας τον εαυτό μας
Μια τελευταία λέξη: Προκειμένου να μπορέσει ένας άνθρωπος να δεχθεί και να προσφέρει τη συγχώρηση, πρέπει να μπορεί να συγχωρήσει τον εαυτό του. Όλοι σχεδόν οι άνθρωποι έχουμε δυσκολία να νιώσουμε και να συμπεριφερθούμε συμπονετικά στον εαυτό μας. Η αληθινή ταπεινότητα δεν είναι να γινόμαστε σάκος του μποξ και να δεχόμαστε χτυπήματα από παντού, αλλά να αναγνωρίζουμε την αξία μας σε σχέση με τον Θεό. Είναι το να συνειδητοποιήσουμε ότι έχουμε δημιουργηθεί κατ’ εικόνα Του και καθ’ ομοίωσή Του, και ως τέτοιους ο Θεός μας αγαπά ανιδιοτελώς. Η αληθινή συμπόνια προς τον εαυτό μας είναι διαφορετικό πράγμα από την αυτοεκτίμησή μας. Η αυτοεκτίμηση ενέχει κάποια χροιά ανταγωνισμού, υπό την έννοια ότι ο άνθρωπος πρέπει να κάνει ό,τι κάνει καλύτερα από τους άλλους προκειμένου να έχει αξία. Η συμπόνια προς τον εαυτό μας είναι διαφορετική, καθώς αναγνωρίζει ότι όλοι έχουν ελαττώματα και ατέλειες, αλλά παρόλα αυτά εξακολουθούν να έχουν αξία. Η συγχώρηση του εαυτού μας, μας επιτρέπει να ξεπερνάμε τα λάθη μας, συνειδητοποιώντας και γνωρίζοντας ότι είναι φυσιολογικό να κάνουμε λάθη μερικές φορές.

π. Nat Eden
(Επιμέλεια κειμένων: Ειρήνη Κουτελάκη)

Συγχώρηση και συμφιλίωση

ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΕΝΟ 24-10-2018 Two Differences between Forgiveness and ReconciliationΠρώτα απ’ όλα, ας ξεχωρίσουμε τι δεν είναι η συγχώρηση.
1. Η συγχώρηση δεν είναι η αποδοχή της αδικίας.
2. Η συγχώρηση δεν είναι λόγος για να διατηρούμε τα πράγματα όπως ήταν πάντα.
3. Η συγχώρηση δεν είναι ασύμβατη με τον δίκαιο θυμό.
4. Η συγχώρηση δεν περιορίζει την ανάγκη για αμοιβαία επικοινωνία.
5. Η συγχώρηση δεν είναι μια στιγμή, αλλά μια διαδικασία.
6. Η συγχώρηση δεν ξεχνά την ιστορία.
7. Η συγχώρηση δεν δημιουργεί ψευδαισθήσεις, αλλά συνδέεται βαθιά με το αληθινό.
8. Η συγχώρηση δεν είναι μια ευθεία γραμμή.
9. Η συγχώρηση δεν είναι κάτι που κάνουμε ολομόναχοι, αλλά κάτι που γίνεται μόνο με τη χάρη του Θεού.
10. Η συγχώρηση δεν είναι ακριβώς συμφιλίωση.

Δύο είναι οι διαφορές ανάμεσα στην Συγχώρηση και τη Συμφιλίωση. Μερικές φορές διστάζουμε να συγχωρήσουμε επειδή νομίζουμε ότι η συγχώρηση περιλαμβάνει αυτομάτως τη συμφιλίωση. Πρόκειται όμως για δύο διαφορετικές διαδικασίες, και η μία δεν οδηγεί πάντοτε στην άλλη.

Α. Ένα άτομο μπορεί να συγχωρήσει. Αλλά χρειάζονται δύο για τη συμφιλίωση
Με τη βοήθεια του Θεού, έχω τη δύναμη να συγχωρήσω τα πάντα. Αυτό δε σημαίνει ότι είμαι διατεθειμένος να συγχωρήσω τα πάντα ή ότι κάτι τέτοιο θα είναι εύκολο. Και κάποιες φορές η αδικία που υπέστην είναι τόσο στυγερή, που μπορεί να χρειαστώ μια ολόκληρη ζωή για να μπορέσω να συγχωρήσω εντελώς. Αλλά η δυνατότητα είναι εκεί. Η ικανότητά μου να συγχωρώ δεν εξαρτάται από τη συμπεριφορά ή την άδεια κανενός. Το άτομο που συγχωρώ μπορεί να συνεχίσει να είναι αμείλικτο, απερίσκεπτο και αδιάκοπα εχθρικό απέναντί μου. Αλλά εκείνο που χρειάζεται να ξέρω είναι ότι το άτομο αυτό δεν μπορεί να διατάξει το πνεύμα μου να προσφέρει ή να μην δώσει την συγχώρηση. Η συγχώρηση είναι μια πνευματική πράξη, κι αυτό σημαίνει ότι, εν τέλει, βασίζομαι στην χάρη του Θεού για να την κατορθώσω. Μάλιστα, οι ίδιες οι αδυναμίες και τα ελαττώματα είναι βέβαιο ότι θα εμποδίσουν την ικανότητά μου να συγχωρήσω, ιδιαίτερα σε κάποιες περιστάσεις. Αλλά ό,τι μου λείπει, το συμπληρώνει ο Θεός. Κάποιες φορές η ανάγκη μου για τη βοήθεια του Θεού είναι οξύτατη, αλλά όταν επιλέγω να συγχωρήσω, η προσπάθειά μου δεν βασίζεται σε κανέναν άλλον.
Η συμφιλίωση, από την άλλη πλευρά, είναι μια διαδικασία που εμπλέκει περισσότερα άτομα. Όταν συμφιλιώνομαι με κάποιον άλλον, και οι δύο μας πρέπει πρώτα να ζητήσουμε και/ή να προσφέρουμε τη συγχώρηση. Αλλά χρειάζεται να πάμε και παραπέρα. Και τα δύο άτομα επιλέγουν να κάνουν ό,τι χρειάζεται για να αποκαταστήσουν τη σχέση. Το ένα άτομο μπορεί να είναι τελείως διατεθειμένο, αν όμως δεν είναι διατεθειμένο και το άλλο, δεν είναι δυνατή η συμφιλίωση. Αυτό σημαίνει ότι μπορώ να συγχωρήσω κάποιον επειδή κατέστρεψε τη φιλία μας, αλλά ίσως δεν αισθάνομαι αρκετά ασφαλής για να συνεχίσω αυτή τη φιλία. Ίσως να μπορέσω να το κάνω αργότερα, αλλά για την ώρα θα συγχωρήσω και θα αφήσω τα πράγματα εκεί. Ή μπορεί να συγχωρήσω και να είμαι έτοιμος να συμφιλιωθώ, αλλά το άλλο άτομο να μην επιθυμεί πια αυτή τη σχέση. Ή ακόμα το άλλο άτομο να μπορεί να με συγχωρήσει, αλλά να μη θέλει να συμφιλιωθεί. Ή το άλλο άτομο να με συγχωρεί, αλλά να μην θέλω εγώ τη συμφιλίωση. Αξίζει να σημειωθεί εδώ, ότι μια σχέση καταστρέφεται ως έναν βαθμό όταν εξαρχής δεν είναι ιδιαίτερα ισορροπημένες, όπως συμβαίνει με μια φιλία στην οποία το ένα άτομο έχει συναισθηματικές ανάγκες και το άλλο σπεύδει πάντοτε να τις καλύπτει. Σε τέτοιες περιπτώσεις, η συμφιλίωση – αν συμβεί ποτέ – θα απαιτήσει μια πλήρη αναδόμηση και αυτό, μόνο αφού το ένα ή και τα δύο άτομα αντιμετωπίσουν τα προσωπικά θέματα που έχουν. Η συμφιλίωση μπορεί να είναι μακροχρόνια, οδυνηρή και χαοτική, αλλά μπορεί επίσης να αξίζει την αναστάτωση αν η σχέση πράγματι αποκατασταθεί. Κάποιες φορές οι αποκατεστημένες σχέσεις βγαίνουν πολύ δυνατότερες απ’ ό,τι ήταν πριν την αναταραχή.

Β. Η συγχώρηση είναι εσωτερική υπόθεση. Η συμφιλίωση είναι μια εξωτερική διαδικασία.
Η συγχώρηση είναι ιδιωτική και συνεχιζόμενη υπόθεση που εμπλέκει νου, καρδιά και ψυχή. Στην πραγματικότητα η συγχώρηση είναι μια όψη της γενικότερης τοποθέτησής μας απέναντι στους άλλους και στην ίδια τη ζωή. Αν είμαι επικριτικός και εκδικητικός γενικά, η συγχώρηση θα είναι μια παράξενη και δύσκολη αλλαγή προσανατολισμού για μένα. Αν ελπίζω να συγχωρήσω συγκεκριμένες αδικίες που άλλοι διέπραξαν απέναντί μου, τότε θα πρέπει ΑΥΤΗ ΤΗ ΣΤΙΓΜΗ να εξασκήσω μια ανοιχτή και συμπονετική στάση απέναντι στους άλλους, να μην τους κατηγορώ αμέσως και να αντιστέκομαι στην αναζήτηση εκδίκησης. Και μπορώ να εξασκώ τη συγχώρηση χωρίς κανείς να γνωρίζει τι συμβαίνει μέσα μου. Μπορεί να είμαι πολύ πληγωμένος με κάτι που είπε κάποιος, και να γνωρίζω ότι προτού αντιμετωπίσω αυτό το άτομο με οποιονδήποτε τρόπο, χρειάζεται να επιλέξω την συγχώρηση. Μπορεί να προσπαθώ σιωπηρά να συγχωρήσω – στην προσευχή μου, στην περισυλλογή, σε συζητήσεις με κάποιον σύμβουλο ή πνευματικό καθοδηγητή – για μέρες ή εβδομάδες, χωρίς να μιλώ απευθείας στο άτομο του οποίου τα λόγια με πλήγωσαν τόσο πολύ. Σε κάποιες περιπτώσεις, μπορεί να περάσω από αυτή την εσωτερική διαδικασία, να συνειδητοποιήσω ότι η αδικία δεν ήταν τόσο τρομερή ή εσκεμμένη όσο νόμιζα αρχικά, και μετά να την ξεπεράσω εντελώς χωρίς το άλλο άτομο να μάθει ποτέ τον εσωτερικό αγώνα μου.
Η συμφιλίωση δεν είναι ιδιωτική, επειδή πρέπει να περιλαμβάνει τουλάχιστον ένα άλλο άτομο. Κάποιες φορές η συμφιλίωση περιλαμβάνει και άλλους ανθρώπους, όπως κάποιον σύμβουλο, κάποιον ποιμένα ή κάποιους μεσολαβητές. Όταν εργάζομαι για τη συμφιλίωση, φυσικά κάνω και το δικό μου μερίδιο εσωτερικής δουλειάς, αλλά πρέπει επίσης να συνεργαστώ με την ευρύτερη δουλειά που αφορά τα προγράμματα των άλλων, τις προσωπικές δυσκολίες και ανάγκες τους. Μπορεί να νιώθω μια φλογερή επιθυμία να κάνω μια συζήτηση αμέσως και να αποκαταστήσω μια φιλία, αλλά το άλλο άτομο να έχει πολλά προβλήματα να αντιμετωπίσει – έναν δύσκολο έφηβο, πιέσεις στη δουλειά ή προβλήματα υγείας – και απλώς δεν μπορεί ακόμα να ξεκινήσει μια τόσο δύσκολη συζήτηση. Μπορεί ένα αγαπημένο μου πρόσωπο να θέλει να συμφιλιωθεί μαζί μου αμέσως, αλλά ξέρω ότι μέχρι να λάβει τη βοήθεια ενός επαγγελματία για τα ψυχολογικά προβλήματά του, για παράδειγμα, μια τέτοια κίνηση θα ήταν λανθασμένη και πιθανόν να είχε ως αποτέλεσμα όχι τη συμφιλίωση, αλλά ακόμη μεγαλύτερο χάος. Η συμφιλίωση είναι περίπλοκη όσο και οι άνθρωποι τους οποίους αφορά, και μπορεί να απαιτεί περισσότερο χρόνο και υπομονή απ’ ό,τι η συγχώρηση, επειδή εμπλέκονται διάφοροι παράγοντες. Ένας μεγάλος παράγων στη συμφιλίωση είναι επίσης η εμπλοκή – ή η εισβολή – άλλων φίλων ή μελών της οικογένειας. Περισσότερα άτομα μπορούν να μας προσφέρουν ενίσχυση, ενθάρρυνση και σοφία. Αλλά μπορούν να φέρουν περισσότερες ευκαιρίες για διαπληκτισμούς, κακή επικοινωνία και λανθασμένες κινήσεις.

(Επιμέλεια κειμένων: Ειρήνη Κουτελάκη)

Κάποιες συμβουλές για την καταπολέμηση της μοναξιάς (από τον άγιο Ιγνάτιο Λογιόλα)

ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΕΝΝΟ 17-10-2018Πρόσφατες έρευνες αποκάλυψαν ότι η μοναξιά στους ανθρώπους έχει λάβει διαστάσεις επιδημίας. Η μοναξιά και η κοινωνική απομόνωση δεν περιορίζονται σε ένα μέρος του κόσμου. Είναι μια παγκόσμια μάστιγα για την οποία έχει μιλήσει ο πάπας Φραγκίσκος:
«Δεν υπάρχουν πια στενές προσωπικές σχέσεις. Ο σημερινός πολιτισμός φαίνεται να ενθαρρύνει τους ανθρώπους να μην δένονται με τίποτα ή με κανέναν και να μην εμπιστεύονται… Στη ρίζα τόσων πολλών σύγχρονων καταστάσεων βρίσκεται ένα είδος φτωχοποίησης που γεννιέται από μια ευρέως διαδεδομένη και ριζική έννοια της μοναξιάς. Κυνηγώντας την τελευταία τάση, συσσωρεύοντας «φίλους» στα κοινωνικά μέσα δικτύωσης, παγιδευόμαστε σ’ αυτό που έχει να μας προσφέρει η σύγχρονη κοινωνία. Η μοναξιά με τον φόβο της δέσμευσης είναι μια απεριόριστη προσπάθεια να νιώσουμε ότι μας αναγνωρίζουν» (Από την ομιλία του προς τους Επισκόπους, κατά την Παγκόσμια Συνάντηση των Οικογενειών, 2015).
Ο άγιος Ιγνάτιος Λογιόλα γνώριζε από την εμπειρία της υπέρμετρης μετάνοιας κι απονέκρωσης που βίωσε όσο βρισκόταν στην πόλη Μανρέσα, ότι η απομόνωση δεν είναι υγιής κατάσταση. Καθώς είχε στραφεί στον εσωτερικό κόσμο του και εστίαζε μόνο στις δικές του σκέψεις και σ’ εκείνα τα σημεία του εαυτού του που περιφρονούσε και δεν του άρεσαν, αμέλησε να αναγνωρίσει την αγάπη του Θεού για εκείνον. Χρόνια αργότερα, όταν ίδρυσε την Συντροφία του Ιησού, διασφάλισε ότι οι αδελφοί του θα ζούσαν πάντοτε σε κοινότητα ώστε να αποφεύγουν αυτή την παγίδα.
Ποια σοφά λόγια θα μας έλεγε σήμερα ο άγιος Ιγνάτιος, καθώς παλεύουμε μ’ αυτή την επιδημία μοναξιάς;

  1. Να ξέρεις την αξία σου.
    Ο άγιος Ιγνάτιος ανοίγει τις Πνευματικές Ασκήσεις καλώντας το άτομο που θέλει να τις κάνει, να σκεφτεί την αξία του υπό το φως της ανιδιοτελούς αγάπης του Θεού για εμάς. Ο ιησουίτης π. Mark Thibodeaux εξηγεί πολύ όμορφα: «Στοχάσου την εκπληκτική, σχεδόν απίστευτη ιδέα ότι όλα τα πράγματα της γης δημιουργήθηκαν με το δικό μου όφελος ως κριτήριο – ότι ο Θεός, δισεκατομμύρια χρόνια πριν από τη γέννησή μου, σκέφτηκε τις προσωπικές ανάγκες μου και τις μοναδικές επιθυμίες μου καθώς δημιουργούσε το σύμπαν». Αναγνώρισε ότι ο Θεός σε δημιούργησε από αγάπη για σένα, και σε τοποθέτησε στη γη αυτή τη χρονική περίοδο και σ’ αυτό το χώρο για έναν ιδιαίτερο σκοπό. Είσαι σημαντικός. Είσαι απαραίτητος.
  2. Διάκρινε την αποστολή σου.
    Ο πάπας Φραγκίσκος μας λέει: «Εγώ είμαι μια ιεραποστολή σ’ αυτή τη γη, και γι’ αυτό βρίσκομαι σ’ αυτόν τον κόσμο. Είναι ανάγκη να αναγνωρίσουμε ότι είμαστε σημαδεμένοι ανεξίτηλα από αυτή την ιεραποστολή να φωτίζουμε, να ευλογούμε, να ζωογονούμε, να εξυψώνουμε, να θεραπεύουμε, να απελευθερώνουμε» (Η Χαρά του Ευαγγελίου, #273). Στις Πνευματικές Ασκήσεις, ο άγιος Ιγνάτιος προσφέρει αποτελεσματικές μεθόδους για να μας βοηθήσει να διακρίνουμε την προσωπική μας αποστολή στη ζωή, που θα μας οδηγήσει να ζούμε με μεγαλύτερη χαρά και να ενθαρρύνουμε άλλους ανθρώπους με παρόμοιες αποστολές, καθώς εργαζόμαστε μαζί.
  3. Διατήρησε ένα υποστηρικτικό δίκτυο.
    Είναι απόλυτα σημαντικό να έχουμε ένα ισχυρό υποστηρικτικό δίκτυο ανθρώπων που με ακολουθούν στενά, με ενθαρρύνουν, μου υποδεικνύουν πού σκέφτομαι με λανθασμένο τρόπο, μου ψιθυρίζουν συμβουλές στο αυτί μου και μου ανεβάζουν το ηθικό. Θα χρειαστώ καλούς συμβούλους, καλούς συντρόφους και έναν δυνατό δεσμό με την εκκλησία. Όλοι μας χρειαζόμαστε έναν κύκλο από έμπιστους φίλους και συμβούλους που μας κρατούν στο σωστό δρόμο. Και πρέπει να διατηρούμε ισχυρό το δίκτυό μας επενδύοντας χρόνο σ’ αυτές τις σχέσεις.
  4. Χτίσε γέφυρες.
    Όπου κι αν πήγαινε, όπου κι αν έστελνε τους αδελφούς του ιησουίτες, ο άγιος Ιγνάτιος προσπαθούσε να χτίζει γέφυρες. Ο πάπας Φραγκίσκος συνεχίζει αυτή την παράδοση και σήμερα, όταν μιλάει για την επιθυμία του να οικοδομήσει έναν «πολιτισμό της συνάντησης». Όπως λέει στην Αποστολική Παραίνεση «Η Χαρά του Ευαγγελίου»:
    «Εδώ βρίσκεται η αληθινή θεραπεία, από τη στιγμή που ο τρόπος με τον οποίον σχετιζόμαστε με τους άλλους και ο οποίος πραγματικά μας θεραπεύει αντί να μας αρρωσταίνει, είναι μια αδελφοσύνη μυστικιστική, ενορατική, που ξέρει να βλέπει το ιερό μεγαλείο του πλησίον, που ξέρει να ανακαλύπτει τον Θεό σε κάθε ανθρώπινο ον … για να αναζητά την ευτυχία των άλλων όπως την αναζητά ο καλός Πατέρας τους… Ας μην επιτρέψουμε να μας κλέψουν την κοινότητα!» (#92).
    Όταν μπαίνουμε σε διάλογο με έναν αμοιβαίο σεβασμό για τον άλλον, ακούγοντας βαθιά, χτίζουμε γέφυρες εμπιστοσύνης και κάνουμε τη ζωή μας πληρέστερη και τις κοινότητές μας ισχυρότερες.
  5. Ζήσε γενναιόδωρα.
    Ο άγιος Ιγνάτιος έστειλε σε ιεραποστολή τους συντρόφους του ιησουίτες ώστε να είναι άνθρωποι στην υπηρεσία άλλων ανθρώπων. Ο πάπας Φραγκίσκος συνεχίζει να επεκτείνει αυτό το κάλεσμα να υπηρετούμε σήμερα. Υπηρετούμε, λέει, επειδή «ο Θεός έπλασε τον άνθρωπο κατ’ εικόνα Του, και αυτός αντανακλά κάτι από τη δόξα του. Κάθε ανθρώπινο όν είναι αντικείμενο της άπειρης τρυφερότητας του Κυρίου και ο Ίδιος κατοικεί στη ζωή του» (#274). Όταν υπηρετούμε τους συνανθρώπους μας, αυτό μας βοηθά να αποκτάμε προοπτική, εμπνέει την ευγνωμοσύνη και θρέφει τόσο αυτόν που δίνει, όσο κι εκείνον που λαμβάνει, φέρνοντάς μας πιο κοντά.

Ως άνθρωποι ελπίδας, μπορούμε να αντιστρέψουμε την παλίρροια της μοναξιάς. Μπορούμε να ξεκινήσουμε ρωτώντας τον εαυτό μας: Ποια δώρα έχω που ο Θεός με καλεί να μοιραστώ με τους άλλους; Με ποιον τρόπο με καλεί ο Θεός να συμμετάσχω στο έργο του Θεού απαντώντας στις προσευχές κάποιου άλλου; Μαζί, με τη βοήθεια του Αγίου Πνεύματος, μπορούμε να ενσταλάξουμε την χαρά στις κοινότητές μας και να εξαφανίσουμε τον πόνο της μοναξιάς.

π. R. Ruiz, τ.Ι.
(Μετάφραση, επιμέλεια: Ειρήνη Κουτελάκη)

Τέσσερα μαθήματα συναισθηματικής νοημοσύνης από τον άγιο Ιγνάτιο Λογιόλα

Δημοσιευμένο 10-10-2018Γενικά, είναι σχετικά εύκολο να περάσει η ζωή μας χωρίς να καταλαβαίνουμε τι συναισθήματα έχουμε, δηλαδή τι αισθανόμαστε. Εξαιτίας αυτού, τα κίνητρά μας παραμένουν κρυφά και μπορεί να φερόμαστε με αυτοκαταστροφικούς ή παράλογους τρόπους χωρίς να το αντιλαμβανόμαστε. Για το λόγο αυτόν υπάρχει η συμβουλευτική και η πνευματική καθοδήγηση, καθώς όλοι μας χρειαζόμαστε βοήθεια για να κατανοήσουμε τα συναισθήματά μας. Χρειάζεται να τα κατανοήσουμε, να τα αντιμετωπίσουμε, να τα δεχθούμε και να τα εκφράσουμε με σωστό τρόπο. Αυτό δεν συνδέεται απλώς με μια προσωπική ικανοποίηση: όσο υψηλότερη είναι η συναισθηματική νοημοσύνη μας, τόσο καλύτερα φερόμαστε στους ανθρώπους που μας περιβάλλουν. Με συμπόνια και ενσυναίσθηση. Είναι δύσκολο να συναναστρέφεσαι άλλους ανθρώπους όταν μετά βίας καταλαβαίνεις τον ίδιο σου τον εαυτό.
Ο άγιος Ιγνάτιος μπορεί να βοηθήσει. Οι «Πνευματικές Ασκήσεις» γράφτηκαν καθόσον ο ίδιος πάσχιζε να καταλάβει την συναισθηματική του κατάσταση, και μπορούν να μας βοηθήσουν να κατανοήσουμε τις δικές μας «άτακτες προσκολλήσεις». Μόνο αν το κάνουμε αυτό, θα μπορέσουμε να τιθασεύσουμε το εσωτερικό χάος μας και να ζήσουμε με εσωτερική ειρήνη. Να, λοιπόν, κάποιες χρήσιμες γνώσεις για το πώς να χρησιμοποιήσουμε την σοφία του αγίου Ιγνατίου ώστε να αναπτύξουμε την δική μας συναισθηματική νοημοσύνη.

Ξανασκέψου το
Στις «Πνευματικές Ασκήσεις» το ζήτημα είναι να τοποθετήσεις τον εαυτό σου στο τώρα και στο να το νιώσεις πραγματικά. Είναι σημαντικό να υπογραμμίσουμε ότι η καλύτερη προσέγγιση στα συναισθήματά μας δεν είναι να τα αρνούμαστε ή να τα αγνοούμε. Ακόμα και οι ορθολογιστές έχουν συναισθήματα, και είναι ένα πολύ όμορφο κομμάτι της ανθρώπινης εμπειρίας. Αντί να πορευόμαστε στη ζωή ανίδεοι για τα συναισθήματά μας, είναι πολύ πιο χρήσιμο να δεχόμαστε αυτά που αισθανόμαστε. Αν μια συναλλαγή από το παρελθόν σε ενοχλεί αλλά δεν μπορείς να βγάλεις άκρη γιατί, ή αν κάποιος είπε κάτι που δεν σου «κολλάει», ξαναθυμήσου τη στιγμή με όσες περισσότερες λεπτομέρειες μπορείς και φαντάσου την χρησιμοποιώντας όλες τις αισθήσεις σου – τι είδες, τι άγγιξες, τι άκουσες, τι μύρισες, τι γεύθηκες. Επίτρεψε τη στιγμή να σε διαπεράσει, και τοποθέτησε τον εαυτό σου μέσα της. Καθώς αναβιώνεις τη στιγμή και τα συναισθήματά σου γίνονται πιο αντιληπτά, θα μπορέσεις να καταλάβεις καλύτερα πώς έμειναν μέσα σου και πώς συνεχίζουν να σε επηρεάζουν. Ίσως χρειάζεται να ζητήσεις ή να σου ζητήσουν ένα συγγνώμη, ίσως πρέπει να αφήσεις πίσω σου τη δυσαρέσκεια, ή ίσως πρέπει να κάνεις μια συζήτηση με το συγκεκριμένο πρόσωπο.

Να είσαι προσεκτικός
Μην επιτρέπεις να σε καταλαμβάνουν οι καταστάσεις και να σε οδηγούν σε απερίσκεπτες πράξεις. Μερικές φορές είμαστε πολύ βέβαιοι ότι καταλαβαίνουμε τι συμβαίνει γύρω μας, επειδή έχουμε πολλές πληροφορίες, αλλά αν δεν έχουμε αφιερώσει λίγο χρόνο για εσωτερική περισυλλογή, μπορεί να μην γνωρίζουμε τελικά όσα νομίζουμε. Γι’ αυτό κι ο άγιος Ιγνάτιος λέει «δεν γεμίζει και δεν ικανοποιεί την ψυχή το να έχουμε άφθονες γνώσεις, αλλά μάλλον το να κατανοούμε εσωτερικά και να γευόμαστε τα πράγματα». Αυτό που εννοεί είναι ότι οφείλουμε να είμαστε προσεκτικοί και να σκεφτόμαστε διεξοδικά τι είναι αυτό που βιώνουμε προτού φτάσουμε σε συμπεράσματα. Συχνά η αλήθεια βρίσκεται κάτω από την επιφανειακή εντύπωση, και τα κίνητρά μας μπορεί να μην είναι πάντα τόσο ξεκάθαρα όσο νομίζουμε ότι είναι. Κάποια γυναίκα είχε μιλήσει για το πώς οι «Πνευματικές Ασκήσεις» την βοήθησαν να δει το γεγονός ότι ήταν μνησίκακη απέναντι στη μητέρα της και ποτέ δεν το είχε αντιληφθεί. Όταν ξεκαθάρισε και στοχάστηκε τα συναισθήματά της, μπόρεσε να αποκαταστήσει τη σχέση της με τη μητέρα της.

Άκουσε τον εσωτερικό σου μονόλογο
Μην πάψεις να ακούς τον εαυτό σου. Τα συναισθήματα μπορεί να μην είναι ο καλύτερος τρόπος για να κατευθύνεις τις ενέργειές σου – δεν είναι καλό να κάνεις κάτι όταν είσαι θυμωμένος, για παράδειγμα – αλλά αυτό δε σημαίνει ότι δεν υπάρχουν ή ότι είναι λάθος να αισθάνεσαι θυμωμένος. Τα μοτίβα αποφυγής είναι ακριβώς το πώς πέφτουμε σε αυτοκαταστροφικές συνήθεις που καταλήγουμε να μην μπορούμε να ελέγξουμε. Ιησουίτες πνευματικοί καθοδηγητές επαναλαμβάνουν ότι οι «Πνευματικές Ασκήσεις» αφορούν το να αποκτούμε περισσότερη επίγνωση των ιδίων των συναισθημάτων μας. Αυτό μπορεί να είναι εξαιρετικά δύσκολο, γιατί μερικές φορές ο εσωτερικός μας μονόλογος μας προκαλεί ντροπή, σύγχυση ή θλίψη. Αλλά και πάλι είναι απαραίτητο να ακούμε αυτά τα συναισθήματα. Ο άγιος Ιγνάτιος λέει: «Θα ζητήσω πόνο, δάκρυα και βάσανα». Εκείνο που εννοεί είναι ότι δεν θέλει να συνηθίσει το κακό ή να υποκύψει στα ελαττώματά του. Φυσικά και στην προσευχή κανείς δε ζητά την ντροπή ή τη σύγχυση. Αλλά αξίζει τον κόπο να επεξεργαζόμαστε οποιοδήποτε και όλα τα συναισθήματα που νιώθουμε και να αντιμετωπίζουμε ακόμη και τα δύσκολα σημεία της εμπειρίας μας. Έτσι παραμένουμε ζωντανοί και ενεργοί αντί να καταντάμε μουδιασμένοι από τη ζωή.

Σκέψου τις προσκολλήσεις σου
Όλοι μας έχουμε τις προσκολλήσεις μας, πράγματα και ανθρώπους που πραγματικά μας αρέσουν. Οι προσκολλήσεις μας μπορεί να είναι υγιείς ή μη υγιείς. Ακόμη και προσκολλήσεις σε πράγματα που είναι καλά, μπορούν να γίνουν ανθυγιεινές εάν τα συναισθήματά μας είναι πολύ θερμά προς αυτές. Για παράδειγμα, ένας άνθρωπος τραυμάτισε τους μύες του, αλλά εξακολουθεί να βγαίνει για τρέξιμο, επειδή είναι ψυχολογικά και σωματικά εθισμένος στην άσκηση. Σ’ αυτή την περίπτωση, μια προσκόλληση σ’ έναν ευγενή στόχο – τη διατήρηση της υγείας – γίνεται μια συναισθηματική υποχρέωση παρόμοια με εθισμό. Οι μη υγιείς προσκολλήσεις όπως αυτή, επηρεάζουν την συναισθηματική μας κατάσταση με έναν ανεπιθύμητο τρόπο και θολώνουν την κρίση μας.

Όταν ο άγιος Ιγνάτιος μας ενθαρρύνει να είμαστε προσεκτικοί στα συναισθήματά μας, εννοεί ότι πρέπει να αναγνωρίσουμε όσα είναι άτακτα και να αρχίσουμε να τα τακτοποιούμε. Η συναισθηματική νοημοσύνη έχει να κάνει με την από μέρους μας προσοχή στα συναισθήματά μας και στην λήψη δράσης για να τα ανακατευθύνουμε προς μια υγιέστερη κατεύθυνση.

Ο άγιος Ιγνάτιος ξεκίνησε τη ζωή του ως φιλόδοξος ιππότης που επιθυμούσε να γίνει διάσημος για τις νίκες του στις μάχες. Όταν όμως τραυματίστηκε άσχημα στο πόδι του, πέρασε πολύ καιρό στο κρεβάτι σκεπτόμενος ξανά τις προτεραιότητές του. Έτσι μπόρεσε να αλλάξει εντελώς τη ζωή του. Και κατόρθωσε αυτή την εκπληκτική μεταμόρφωση αναπτύσσοντας την συναισθηματική νοημοσύνη του, ανακατευθύνοντας τις συναισθηματικές προσκολλήσεις του προς έναν διαφορετικό, πολύ καλύτερο στόχο. Το αποτέλεσμα, η τεράστια επιρροή του στην πνευματική καθοδήγηση και η προσωπική του αγιότητα, είναι θετικές αποδείξεις ότι μπορούμε πράγματι να κάνουμε πρόοδο.

π. Michael Rennier
(Μετάφραση, επιμέλεια: Ειρήνη Κουτελάκη)

Σκέψεις γύρω από τα βήματα της Ανασκόπησης της Ημέρας

09-10-2018Σε παλαιότερη ανάρτηση της «Πνευματικής Γωνιάς», είχαμε αναφερθεί εκτενώς στα βήματα της «Ανασκόπησης της ημέρας» μας  (που διαφορετικά λέγεται και «Εξέταση της συνείδησης»). Σήμερα θα διατρέξουμε κάθε βήμα της ανασκόπησης με κάποιες σκέψεις που τους ταιριάζουν.

  1. Ζητάμε από τον Θεό να μας φωτίσει
    Αν προσπαθήσουμε να κοιτάξουμε και να ακούσουμε, θα βρούμε τον Θεό παρόντα μέσα μας, γύρω μας και να μας μιλάει διαρκώς. Αλλά αν δε μας νοιάζει να κοιτάξουμε, θα φανεί σαν να μην υπάρχει τίποτα να δούμε. Μια Βρετανίδα ποιήτρια του 19ου αιώνα, η Elizabeth Barrett Browning, περιέγραψε κάπως πικρά τους ανθρώπους, που τόσο συχνά δε βλέπουν αυτό που βρίσκεται μπροστά τους:

«Η γη είναι γεμάτη από τον ουρανό,
και κάθε κοινός θάμνος φλέγεται από τον Θεό.
Αλλά μόνο εκείνος που βλέπει, βγάζει τα παπούτσια του –
Οι υπόλοιποι κάθονται γύρω του και μαζεύουν βατόμουρα».

Η ποιήτρια κάνει νύξεις στην ιστορία του βιβλίου της Εξόδου, όπου ο Μωυσής, καθώς συναντά τον Θεό στη φλεγόμενη βάτο, βγάζει τα σανδάλια του και ακούει το κάλεσμα να οδηγήσει το λαό του μακριά από τη σκλαβιά, στην Γη της Επαγγελίας… Όπως ο Μωυσής, καλούμαστε πρώτα απ’ όλα να αναγνωρίσουμε ότι ζούμε, εργαζόμαστε και στεκόμαστε επάνω σ’ έναν ιερό τόπο, «έναν κόσμο γεμάτο από το μεγαλείο του Θεού». Καλούμαστε, επομένως, στην αγιοσύνη με το να έχουμε την επίγνωση ότι είμαστε παρόντες στην παρουσία του Θεού. Καλούμαστε, επιπλέον, στην ελευθερία από οτιδήποτε μας δεσμεύει. Για το λαό του Μωυσή ήταν η ελευθερία από την καταπίεση του Φαραώ. Για εμάς μπορεί να είναι το ξεπέρασμα του εαυτού μας σπάζοντας τα δεσμά των προσκολλήσεών μας στο χρήμα, στην εξουσία, στην απληστία, στον φόβο, στο αλκοόλ, στο σεξ, στην υπερηφάνεια, στην προκατάληψη ή σε άλλους δαίμονες που δε μας αφήνουν να γίνουμε ο καλύτερος εαυτός μας.

  1. Ευχαριστούμε τον Κύριο
    Τα χαρίσματα και τα ταλέντα μας διαφέρουν, και επομένως διαφέρει και ο θερισμός. Αλλά τέτοιες διαφορές δεν κάνουν κάποιους ανθρώπους καλύτερους στα μάτια του Θεού. Όποια κι αν είναι τα χαρίσματα και τα ταλέντα μας, είναι ακριβώς αυτό: χαρίσματα. Και η ευγνωμοσύνη είναι η μόνη κατάλληλη απάντηση όταν λαμβάνουμε δωρεές από τον Κύριο. Η ευγνωμοσύνη για όσα μας δίδονται έρχεται σε πλήρη αντίθεση με την ανταγωνιστική φύση του πολιτισμού μας. Από παιδιά διδασκόμαστε να συγκρίνουμε τον εαυτό μας με τους άλλους όσον αφορά τα ταλέντα μας ή την εμφάνισή μας. Βαθμοί στους ελέγχους και τεστ νοημοσύνης μας αναγκάζουν να συγκρίνουμε τον εαυτό μας με άλλους. Σε έναν τέτοιο πολιτισμό, η αδυναμία να κάνουμε ό,τι κάνουν οι άλλοι και να εισπράξουμε τα χειροκροτήματα και τους επαίνους που εισπράττουν εκείνοι, μπορεί να μας οδηγήσουν σε μια αίσθηση κατωτερότητας. Ως εκ τούτου, ο άνδρας από τον οποίο εκδιώχθηκε η λεγεώνα των δαιμόνων, στον δικό μας πολιτισμό, θα είχε την τάση να θεωρεί ότι έχει λιγότερη αξία στα μάτια του Ιησού, απ’ ό,τι οι απόστολοι που Τον ακολουθούσαν. Υπό τέτοιες συνθήκες, η χριστιανική στάση της ευγνωμοσύνης και της αποδοχής γι’ αυτό που έχουμε, δεν είναι εύκολη. Χρειάζεται να προσευχόμαστε τακτικά και πιο συχνά για την ευγνωμοσύνη προς τον Θεό γι’ αυτό που είμαστε. Ίσως είναι ακόμη πιο σημαντικό να προσευχόμαστε ώστε να γνωρίζουμε βαθιά μέσα μας ότι είμαστε κόρη οφθαλμού για τον Θεό ακριβώς όπως είμαστε. Ο Ιησούς μας λέει: «Δεν αγαπώ κανέναν περισσότερο απ’ όσο αγαπώ εσένα, αλλά δεν σε αγαπώ περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον». Είναι μια πολύ παρηγορητική εμπειρία που, αν την κατανοήσουμε, θα μας αφήσει με συναισθήματα μεγάλης ευγνωμοσύνης. Έτσι, δεν θα έχουμε πια κάποια βάση για τις συγκρίσεις που κάνουμε σχετικά με την αξία μας στα μάτια του Ιησού. Πόσο μεγάλη ανακούφιση και ελευθερία θα είχαμε αν μπορούσαμε να πιστέψουμε ότι ο Ιησούς δεν κάνει συγκρίσεις, αλλά αγαπάει τον καθέναν μας όπως είμαστε, και επιθυμεί το καλύτερο για τον καθέναν μας…
  2. Κάνουμε ανασκόπηση της ημέρας μας
    Κάποτε κάποιος καθόταν σ’ ένα μικρό πάρκο στη μικρή πόλη Λογιόλα, στην Ισπανία. Πίσω του ορθωνόταν η επιβλητική βασιλική του Αγίου Ιγνατίου, που είχε γεννηθεί εκεί. Ήταν σκεπασμένη από σκαλωσιές, γιατί την συντηρούσαν. Μπροστά του υπήρχε ένα μικρό περίπτερο που πουλούσε εφημερίδες, σοκολάτες και άλλα μικρά αντικείμενα. Τότε πλησίασε το περίπτερο ένας άνδρας με την κορούλα του και το σκύλο τους. Ο άνδρας αγόρασε μια εφημερίδα για κείνον και το παιχνίδι με τις σαπουνόφουσκες για την κόρη του, για να παίξει. Κάθισαν δίπλα στον άνθρωπο στο παγκάκι. Ο άνδρας είχε απορροφηθεί στην εφημερίδα του. Το κοριτσάκι ενθουσιασμένο, φύσαγε σαπουνόφουσκες, γοητευμένο από τις πολύχρωμες φούσκες που φώτιζε ο ήλιος με τις ακτίνες του, ενώ ο σκύλος έπαιζε μ’ αυτές. Τότε ο άνδρας στο παγκάκι αναρωτήθηκε: «Ποιο απ’ όλα με διδάσκει περισσότερα για την βασιλεία του Θεού: η επιβλητική βασιλική με τις σκαλωσιές της ή η χαρά του μικρού παιδιού όταν βλέπει ολόκληρο τον κόσμο στις σαπουνόφουσκές του;». Ο σκύλος, που καθώς άγγιζε τις φούσκες αυτές έσκαγαν, ήταν μια υπενθύμιση ότι, μόλις προσπαθούμε να αγγίξουμε το μυστήριο και να το κατατάξουμε σε κατηγορίες, λόγια και έννοιες, το καταστρέφουμε. Αν νομίζουμε ότι «το έχουμε», θα το χάσουμε. Αν νομίζουμε ότι έχουμε «φτάσει» στον προορισμό μας, έχουμε φτάσει σε αδιέξοδο.
  3. Αναγνωρίζουμε τα ελαττώματά μας
    Δεν έχουμε κάνει πάντοτε επιλογές που μας οδήγησαν να αινήσουμε, να τιμήσουμε και να υπηρετήσουμε τον Θεό. Δεν ενεργήσαμε πάντοτε σαν να πιστεύαμε ότι πραγματικά ο Κύριος μας αγαπάει. Και δεν έχουμε συμπεριφερθεί πάντοτε σε όλα τα πράγματα στη ζωή μας σαν αυτά να ήταν δώρα. Φτάνουμε στην ταπεινωτική επίγνωση ότι είμαστε αμαρτωλοί, ότι συχνά υπήρξαμε αγνώμονες και άπιστοι. Αποτύχαμε να απαντήσουμε στην προσφορά αγάπης του Θεού αποτυγχάνοντας να αγαπήσουμε τον Θεό και τον πλησίον μας. Αμαρτία είναι η αποτυχία μας να προσπαθήσουμε να αγαπήσουμε. Η αμαρτία δεν είναι απλώς αυτά που κάνουμε, αλλά και αυτά που δεν κάνουμε. Ο άγιος Ιγνάτιος εντοπίζει την πηγή όλων αυτών στην έλλειψη ευγνωμοσύνης, δηλαδή της αποτυχίας να αναγνωρίσουμε τα πάντα ως ένα δώρο που χρειάζεται να το αγαπήσουμε, να το καλλιεργήσουμε και να το μοιραστούμε. Για τον άγιο Ιγνάτιο, η αχαριστία είναι η μεγαλύτερη αμαρτία και η πηγή κάθε αμαρτίας. Είναι, τελικά, η αποτυχία να αγαπάμε όπως ο Θεός αγάπησε εμάς. Αυτή η συνειδητοποίηση μας οδηγεί στην θλίψη. Ο άγιος Ιγνάτιος μας καλεί να προσευχηθούμε για τη θλίψη και την ντροπή, για τη βαθιά εσωτερική γνώση της αμαρτωλότητάς μας, της αταξίας μέσα στη ζωή μας και για της αχαριστίας και της έλλειψης απάντησης στην προσφορά ζωής που μας δίνει ο Κύριος. Αυτή η θλίψη μας οδηγεί στην συντριβή και τη μετάνοια, δηλαδή στη στροφή προς τον Θεό, τον οποίον προσβάλαμε. Συνειδητοποιούμε ότι έχουμε απομακρυνθεί από Εκείνον που λαχταράμε περισσότερο από οτιδήποτε. Είμαστε όλοι αμαρτωλοί, αλλά έχουμε συγχωρηθεί από τον Θεό. Αυτά τα δύο συνδέονται. Μόνο όταν αναγνωρίσουμε την αμαρτωλότητά μας και σταθούμε θλιμμένοι μπροστά στον Θεό, μπορούμε να βιώσουμε πραγματικά την ευσπλαχνία του Θεού. Είμαστε αμαρτωλοί, αλλά και αγαπημένοι του Θεού. Ο Θεός μας αγαπά ακόμη κι όταν είμαστε αμαρτωλοί. Μόνο όταν γνωρίζουμε το βάθος των αμαρτιών μας, γνωρίζουμε και το βάθος της ευσπλαχνίας του Θεού. Δεν είμαστε όσο καλοί νομίζαμε, αλλά είμαστε πολύ πιο αγαπημένοι από τον Θεό απ’ όσο θα μπορούσαμε ποτέ να φανταστούμε.
  4. Στρέφουμε το βλέμμα προς την επόμενη μέρα
    Χρειάζεται να ενεργούμε σοφά, όπως θα ήθελε και ο Θεός να ενεργούμε. Εκείνο που πρέπει να αναρωτηθούμε είναι: «Τι θα κάνω ΣΗΜΕΡΑ;». Πολλοί από εμάς έχουμε γράψει σ’ ένα κομμάτι χαρτί μια λίστα με τις δουλειές που έχουμε να κάνουμε. Η λίστα μας συνήθως περιλαμβάνει προσωπικές και επαγγελματικές εργασίες, μικροδουλίτσες και μεγάλα σχέδια, επείγουσες δουλειές και πράγματα που μπορούν να αναβληθούν, όσα μπορούν να γίνουν και όσα ονειρευόμαστε να κάνουμε. Αυτή η λίστα είναι ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. Τις περισσότερες μέρες κοιτάζουμε τη λίστα μας και επιλέγουμε όσες δουλειές θα κάνουμε ΣΗΜΕΡΑ. Αυτό ακριβώς κάνουμε στο 5ο βήμα της Εξέτασης/ Ανασκόπησης: περιορίζουμε τα πράγματα. Το μέλλον γίνεται σήμερα. Και το σήμερα δεν πρόκειται να είναι αυτό που περιμέναμε. Ο προϊστάμενός μας μάς δίνει ένα νέο πρότζεκτ. Άτομα που είχαν υποσχεθεί να μας τηλεφωνήσουν, δεν το έκαναν. Κάποιο άτομο που έχει εξαφανιστεί εδώ και μήνες μπορεί να μας καλέσει ή να περάσει από το γραφείο μας. Θα ανοίξουμε ένα email και θα ανακαλύψουμε ότι πρέπει να σταματήσουμε ό,τι κάνουμε και να αντιμετωπίσουμε αμέσως το πρόβλημα που προέκυψε. Ο/η σύζυγος θα μείνει περισσότερο στη δουλειά, ανατρέποντας τα σχέδιά μας για το βράδυ. Θα τηλεφωνήσει η αδελφή μας ζητώντας μας μια μεγάλη χάρη. Δεν μπορούμε να ελέγξουμε το πανδαιμόνιο, αλλά μπορούμε να το επηρεάσουμε. Ζητάμε, λοιπόν, την βοήθεια του Θεού, που βρίσκεται σε όλες αυτές τις καταστάσεις, και προσπαθούμε να ευθυγραμμιζόμαστε με τον Χριστό κάθε μέρα, σε κάθε περίσταση της ζωής μας.

π. G.M Fagin, τ.Ι.
(Μετάφραση και επιμέλεια: Ειρήνη Κουτελάκη)

ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΟΝ/ΤΗΝ ΣΥΖΥΓΟ

ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΧΕΣΗ ΜΑΣ ΜΕ ΤΟΝ/ΤΗΝ ΣΥΖΥΓΟ

-Βρείτε χρόνο για τον άλλον, ακόμη κι αν είστε πολύ απασχολημένοι
«Η αγάπη χρειάζεται χρόνο και χώρο. Όλα τα υπόλοιπα είναι δευτερεύοντα. Ο χρόνος χρειάζεται για να συζητάτε, να αγκαλιάζεστε, να μοιράζεστε τα σχέδιά σας, να ακούτε ο ένας τον άλλον και να κοιτιέστε στα μάτια, να εκτιμάτε ο ένας τον άλλον και να χτίζετε μια δυνατότερη σχέση. Μερικές φορές οι φρενήρεις ρυθμοί της κοινωνίας μας και οι πιέσεις από τη δουλειά δημιουργούν προβλήματα. Άλλες φορές, το πρόβλημα είναι η έλλειψη ποιοτικού χρόνου μαζί, το ότι βρίσκονται και οι δύο στο ίδιο δωμάτιο χωρίς να προσέξουν τον άλλον».

-Μερικές φορές, απλώς ακούστε
«Αντί να προσφέρετε μια γνώμη ή συμβουλή, πρέπει να είστε σίγουροι ότι έχετε ακούει όλα όσα έχει να πει ο άλλος. Συχνά, ο άλλος σύζυγος δεν χρειάζεται λύση στο πρόβλημά του, αλλά απλώς να εισακουστεί, να νιώσει ότι κάποιος έχει αναγνωρίσει τον πόνο του, την απογοήτευσή του, τον φόβο του, τον θυμό του, τις ελπίδες και τα όνειρά του».

-Δεχθείτε τα ελαττώματα του/της συζύγου σας
«Δεν έχει σημασία αν αναστατώνει τα σχέδιά σας, ή σας εκνευρίζει με τον τρόπο που σκέφτεται ή πράττει, ή αν δεν είναι αυτό που θέλουμε να είναι. Η αγάπη πάντα έχει μια όψη βαθιάς συμπόνιας που οδηγεί στην αποδοχή του άλλου ατόμου ως μέρους αυτού του κόσμου, ακόμα κι όταν ενεργεί διαφορετικά απ’ ό,τι θα ήθελα».

-… και να είστε γενναιόδωροι με τις ατέλειές του/της
«Πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι όλοι μας είμαστε ένα περίπλοκο μείγμα φωτός και σκιών. Το άλλο άτομο είναι πολλά περισσότερο από το απλό σύνολο των μικρών πραγμάτων που μας ενοχλούν. Η αγάπη δεν χρειάζεται ν α είναι τέλεια για να την εκτιμήσουμε. Το άλλο άτομο με αγαπά με τον καλύτερο τρόπο που μπορεί, με όλους τους περιορισμούς του, αλλά το γεγονός ότι η αγάπη είναι ατελής δε σημαίνει ότι δεν είναι αληθινή ή πραγματική».

-Ποτέ μην πηγαίνετε στο κρεβάτι θυμωμένοι: οι αγκαλιές μπορούν να βοηθήσουν
«Η συμβουλή μου είναι να μην αφήνετε ποτέ την ημέρα να τελειώσει χωρίς να συμφιλιωθείτε στην οικογένεια. Και πώς συμφιλιώνομαι; Πρέπει να πέσω στα γόνατά μου; Όχι! Απλώς με μια μικρή χειρονομία, κάτι μικρό, και θα αποκατασταθεί η αρμονία μέσα στην οικογένειά σας. Απλώς ένα μικρό χάδι, δε χρειάζονται λόγια».

-Προσπαθήστε να δείτε τον/την σύζυγό σας όμορφο/η και αγαπητό/τη… ακόμη κι όταν το κάνουν δύσκολο
«Το να αγαπάμε ένα άλλο άτομο έχει να κάνει με τη χαρά της περισυλλογής και της εκτίμησης της εσωτερικής ομορφιάς του, που είναι μεγαλύτερη από τις ανάγκες μας. Αυτό μας δίνει τη δυνατότητα να αναζητάμε το καλό μέσα τους ακόμη κι όταν δεν μπορεί να μας ανήκει, ή όταν δεν είναι πλέον σωματικά ελκυστικό, αλλά ενοχλητικό και παρεμβατικό».

-Μην κρατάτε κακία
«Το να είστε ευέξαπτοι ή μνησίκακοι είναι μια βίαιη εσωτερική αντίδραση, ένας κρυμμένος θυμός προς το άλλο άτομο, σαν να είναι ενοχλητικό ή απειλητικό και επομένως να πρέπει να αποφευχθεί. Το να καλλιεργείτε τέτοια εσωτερική εχθρότητα δεν βοηθά κανέναν. Προκαλεί μόνο πόνο και αλλοτρίωση».

-Η εμπιστοσύνη είναι βασική
«Και πηγαίνει πολύ πιο μακριά από το να υποθέτουμε απλώς ότι ο άλλος δεν ψεύδεται ή δεν απατά… Σημαίνει ότι δεν χρειάζεται να ελέγχουμε τον άλλο, να τον ακολουθούμε σε κάθε βήμα του μήπως και μας ξεφύγει. Η αγάπη εμπιστεύεται, απελευθερώνει, δεν προσπαθεί να ελέγξει, να κατακτήσει και να κυριαρχήσει τα πάντα. Αυτή η ελευθερία, που προωθεί την ανεξαρτησία, το άνοιγμα στον κόσμο γύρω μας και στις νέες εμπειρίες, μπορεί μόνο να εμπλουτίσει και να αναπτύξει τις σχέσεις».

-Θυμηθείτε: η αγάπη θέλει δουλειά
«Δεν βοηθάει να ονειρευόμαστε μια ειδυλλιακή και τέλεια αγάπη που δε χρειάζεται κίνητρο για να αναπτυχθεί. Μια αιθέρια θεώρηση της επίγειας αγάπης ξεχνά ότι το καλό κρασί ωριμάζει με το χρόνο… Είναι πολύ υγιέστερο να είμαστε ρεαλιστές με τους περιορισμούς μας, τα ελαττώματα και τις ατέλειές μας και να απαντάμε στο κάλεσμα να αναπτυχθούμε μαζί, να φέρουμε την αγάπη στην ωριμότητα κι να ενδυναμώνουμε την ενότητα, ό,τι κι αν έρθει».

-Όταν διαπληκτίζεστε, αναγνωρίστε την οπτική του/της συζύγου σας
«Ποτέ μην υποτιμάτε τη σημασία όσων σας λέει ή σκέφτεται, ακόμη κι αν θέλετε να εκφράσετε τη δική σας οπτική… Πρέπει να μπορούμε να αναγνωρίζουμε την αλήθεια του άλλου ατόμου, την αξία των βαθύτερων ανησυχιών του και το τι προσπαθεί να μας πει, ανεξαρτήτως της επιθετικότητάς του».

-Προσπαθήσετε να διαφωνείτε χωρίς να πληγώνετε τον άλλον
«Το να προσπαθείτε να αποδείξετε τη θέση σας δεν πρέπει ποτέ να γίνεται δείχνοντας θυμό και προκαλώντας πόνο. Ένας τόνος ανωτερότητας εξυπηρετεί μόνο στο να προκαλέσει πόνο, να γελοιοποιήσει, να κατηγορήσει και να προσβάλει τους άλλους. Πολλές διαφωνίες ανάμεσα στα ζευγάρια δεν είναι για σημαντικά πράγματα. Κυρίως αφορούν ασήμαντα θέματα. Αυτό που, όμως, αλλάζει τη διάθεση είναι ο τρόπος που λέγονται τα πράγματα ή η στάση με την οποία λέγονται».

-Σκεφτείτε, διαβάστε βιβλία: είναι σημαντικό να είστε ενδιαφέροντες
«Για έναν διάλογο που αξίζει τον κόπο, πρέπει να έχουμε να πούμε κάτι. Αυτό μπορεί να είναι μόνο καρπός ενός εσωτερικού πλούτου που τρέφεται με το διάβασμα, τον προσωπικό στοχασμό, την προσευχή και το άνοιγμα στον κόσμο γύρω μας. Διαφορετικά, οι συζητήσεις γίνονται βαρετές και τετριμμένες. Όταν κανένας από τους συζύγους δεν δουλεύει γι’ αυτό, και έχει λίγη πραγματική επαφή με άλλους ανθρώπους, η οικογενειακή ζωή γίνεται πνιγηρή και ο διάλογος φτωχαίνει».

-Το σεξ ανάμεσα στους συζύγους έχει κι αυτό τη σπουδαιότητά του
«Ο Θεός ο ίδιος δημιούργησε την σεξουαλικότητα, που είναι ένα θαυμάσιο δώρο προς τα δημιουργήματά του. Αλλά δεν πρέπει το σεξ να επιδιώκεται με τέτοιον τρόπο ώστε να συμπεριφερόμαστε στον άλλον σαν αντικείμενο προς χρήση, και πρέπει πάντοτε να γίνεται με συγκατάθεση ελεύθερα δοσμένη. Ως αγάπη που σέβεται την αξιοπρέπεια του άλλου, γίνεται αγνή και ανόθευτη επιβεβαίωση που αποκαλύπτει τα θαύματα της ανθρώπινης καρδιάς. Με τον τρόπο αυτόν, ακόμη και στιγμιαία, μπορούμε να αισθανθούμε ότι η ζωή αποδεικνύεται καλή και ευτυχισμένη».

-Πάπας Φραγκίσκος
(Μετάφραση και επιμέλεια: Ειρήνη Κουτελάκη)

11 ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΜΑΣ

 
ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΕΝΟ 10-09-2018ΠΑΝΤΟΤΕ ΝΑ ΚΡΑΤΑΣ ΤΑ ΜΑΤΙΑ ΣΟΥ ΑΝΟΙΧΤΑ ΣΕ ΜΙΑ ΣΧΕΣΗ
Ένα βλέμμα εκτίμησης έχει τεράστια σημασία. Το να μην το προσφέρεις, είναι βλαβερό. Πόσα πράγματα κάνουν οι σύζυγοι και τα παιδιά προκειμένου να τους προσέξουν! Πολύς πόνος και πολλά προβλήματα συμβαίνουν όταν σταματάμε να κοιτάμε ο ένας τον άλλον. Η αγάπη ανοίγει τα μάτια μας και μας δίνει την δυνατότητα να δούμε, πέρα από οτιδήποτε άλλο, τη μεγάλη αξία που έχει ο άνθρωπος.
 
ΜΗ ΒΙΑΖΕΣΑΙ ΝΑ ΠΡΟΧΩΡΗΣΕΙΣ ΣΕ ΑΛΛΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ
Σκέπτομαι την ταχύτητα με την οποία οι άνθρωποι προχωρούν από μία αισθηματική σχέση σε μια άλλη. Πιστεύουν, όπως συμβαίνει με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ότι η αγάπη μπορεί να συνδεθεί ή να αποσυνδεθεί με το σκεπτικό του καταναλωτή, και ότι η σχέση μπορεί να ‘μπλοκαριστεί’. Αντιμετωπίζουμε τις αισθηματικές σχέσεις με τον τρόπο που φερόμαστε σε υλικά αντικείμενα και στο περιβάλλον: όλα είναι για πέταμα μετά τη χρήση τους. Όλοι χρησιμοποιούν και πετούν, εκμεταλλεύονται και στίβουν μέχρι τελευταίας ρανίδος. Έπειτα, τα πετούν στον κάλαθο των αχρήστων. Ο ναρκισσισμός κάνει τους ανθρώπους ανίκανους να δουν πέρα από τον εαυτό τους, πέρα από τις επιθυμίες και τις ανάγκες τους. Και έτσι, αργά ή γρήγορα, όσοι χρησιμοποιούν τους άλλους τελικά χρησιμοποιούνται και οι ίδιοι από άλλους, γίνονται αντικείμενο εκμετάλλευσης και απορρίπτονται από την ίδια ακριβώς νοοτροπία.
 
Η ΕΥΓΕΝΕΙΑ ΚΑΝΕΙ ΤΗ ΔΙΑΦΟΡΑ
Στην οικογένεια, τρεις λέξεις πρέπει να χρησιμοποιούνται. Το επαναλαμβάνω διαρκώς! Τρεις λέξεις: «Παρακαλώ», «Ευχαριστώ», «Συγγνώμη». Τρεις ουσιώδεις λέξεις. Ας μην είμαστε τσιγκούνηδες στη χρήση αυτών των λέξεων, αλλά ας τις επαναλαμβάνουμε καθημερινά. Διότι κάποιες σιωπές είναι καταπιεστικές, ακόμη και μέσα στην οικογένεια, μεταξύ συζύγων, γονέων και παιδιών, μεταξύ αδελφιών. Οι σωστές λέξεις, όταν λέγονται στη σωστή στιγμή, καθημερινά προστατεύουν και θρέφουν την αγάπη.
 
Η ΑΓΑΠΗ ΕΙΝΑΙ ΣΑΝ ΤΟ ΚΑΛΟ ΚΡΑΣΙ: ΠΑΙΡΝΕΙ ΧΡΟΝΟ ΓΙΑ ΝΑ ΓΙΝΕΙ Η ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΕΚΔΟΧΗ ΤΟΥ ΕΑΥΤΟΥ ΤΗΣ.
Δεν είναι χρήσιμο το να ονειρευόμαστε μια ειδυλλιακή και τέλεια αγάπη που δεν χρειάζεται κανένα ερέθισμα για να μεγαλώσει. Μια αιθέρια άποψη της επίγειας αγάπης, ξεχνά ότι τα καλύτερα έρχονται, κι ότι το καλό κρασί ωριμάζει με τον χρόνο. Όπως το καλό κρασί αρχίζει να ανασαίνει με τον καιρό, έτσι και η καθημερινή εμπειρία της πιστότητας δίνει στον έγγαμο βίο πλούτο και ‘σώμα’. Η πιστότητα αφορά την υπομονή και την προσδοκία.
 
Η ΠΡΟΣΕΚΤΙΚΗ ΑΚΡΟΑΣΗ ΕΙΝΑΙ ΜΙΑ ΜΟΡΦΗ ΤΕΧΝΗΣ
Αφιερώστε χρόνο, ποιοτικό χρόνο. Αυτό σημαίνει ότι χρειάζεται να είστε έτοιμοι να ακούτε υπομονετικά και προσεκτικά όλα όσα το άλλο άτομο θέλει να πει. Απαιτεί την αυτοπειθαρχία του να μην αντιμιλάς μέχρι να έρθει η κατάλληλη στιγμή. Αντί να προσφέρετε μια γνώμη ή μια συμβουλή, χρειάζεται να είστε βέβαιοι ότι έχετε ακούσει όλα όσα το άλλο άτομο έχει να πει. Αυτό σημαίνει ότι χρειάζεται να καλλιεργείτε μια εσωτερική σιωπή που καθιστά δυνατή την ακρόαση του άλλου χωρίς να αποσπάται η προσοχή από σκέψεις και συναισθήματα. Μη βιάζεστε, παραμερίστε όλες τις προσωπικές ανάγκες και ανησυχίες σας, και δημιουργήστε χώρο. Συχνά, ο άλλος σύζυγος δεν χρειάζεται κάποια λύση στα προβλήματά του, αλλά απλώς να τον ακούσετε, να αισθάνεται ότι κάποιος αναγνωρίζει τον πόνο του, την απογοήτευσή του, τον φόβο του, τον θυμό του, τις ελπίδες και τα όνειρά του.
 
ΜΕΡΙΚΕΣ ΦΟΡΕΣ ΜΙΑ ΑΝΤΙΘΕΤΗ ΑΠΟΨΗ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΚΑΤΙ ΚΑΚΟ
Να είστε ανοιχτόμυαλοι. Μην τελματώνετε μέσα στις περιορισμένες ιδέες και γνώμες σας, αλλά να είστε έτοιμοι να τις αλλάξετε ή να τις επεκτείνετε. Ο συνδυασμός δύο διαφορετικών τρόπων σκέψης μπορεί να οδηγήσει σε μια σύνθεση που εμπλουτίζει και τους δύο.
 
ΤΟ ΠΩΣ ΛΕΜΕ ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΙΔΙΟ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ ΜΕ ΤΟ ΤΙ ΛΕΜΕ
Η ικανότητα να λέμε αυτό που σκεπτόμαστε χωρίς να προσβάλλουμε το άλλο άτομο είναι σημαντική. Οι λέξεις πρέπει να είναι προσεκτικά επιλεγμένες ώστε να μην προσβάλλουν, ιδιαίτερα όταν συζητώνται δύσκολα θέματα. Προσπαθώντας να εξηγήσουμε την θέση μας, δεν πρέπει ποτέ να ξεθυμαίνουμε τον θυμό μας και να προκαλούμε πόνο, να γελοιοποιούμε, να κατηγορούμε και να προσβάλλουμε τους άλλους. Πολλές διαφωνίες ανάμεσα στα ζευγάρια αφορούν ασήμαντα πράγματα. Κυρίως αφορούν ασήμαντα πράγματα. Αυτό που αλλάζει την διάθεση, ωστόσο, είναι ο τρόπος που τα πράγματα διατυπώνονται ή η στάση με την οποία λέγονται.
 
Η ΟΜΟΡΦΙΑ ΧΑΝΕΤΑΙ, ΑΛΛΑ Η ΚΑΡΔΙΑ ΠΑΡΑΜΕΝΕΙ ΑΛΗΘΙΝΗ
Στην πορεία κάθε γάμου, η φυσική εμφάνιση των συζύγων αλλάζει, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι η αγάπη και η έλξη χρειάζεται κι αυτές να ξεθωριάσουν. Αγαπάμε το άλλο άτομο γι’ αυτό που είναι, όχι απλώς για το σώμα του. Παρόλο που το σώμα γερνά, και πάλι εκφράζει εκείνη την προσωπική ταυτότητα που κέρδισε την καρδιά μας παλιότερα. Ακόμη κι αν οι άλλοι δεν μπορούν να δουν την ομορφιά εκείνης της ταυτότητας, οι σύζυγοι εξακολουθούν να την βλέπουμε με τα μάτια της αγάπης και έτσι η αγάπη τους δεν μειώνεται.
 
ΣΥΜΒΙΒΑΣΤΕΙΤΕ, ΣΥΜΒΙΒΑΣΤΕΙΤΕ, ΣΥΜΒΙΒΑΣΤΕΙΤΕ
Καθώς η αγάπη ωριμάζει, μαθαίνει επίσης να «διαπραγματεύεται». Χωρίς να έχει σχέση με κανέναν εγωισμό ή υπολογισμό, μια τέτοια διαπραγμάτευση είναι μια άσκηση αμοιβαίας αγάπης, ένα παιχνίδι δοσοληψίας, για το καλό της οικογένειας. Σε κάθε νέο στάδιο του έγγαμου βίου, υπάρχει η ανάγκη για επαναδιαπραγμάτευση συμφωνιών, ώστε να μην υπάρχουν νικητές και χαμένοι, αλλά μάλλον δύο νικητές. Στο σπίτι, οι αποφάσεις δεν μπορούν να λαμβάνονται μονόπλευρα, αφού κάθε σύζυγος μοιράζεται την ευθύνη για την οικογένεια. Ωστόσο, κάθε σπίτι είναι μοναδικό και κάθε γάμος θα βρει μια συμφωνία που να λειτουργεί με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.
 
ΜΗΝ ΓΙΝΕΣΤΕ ΑΜΥΝΤΙΚΟΙ ΣΕ ΜΙΑ ΔΙΑΜΑΧΗ
Όταν αντιμετωπίζουμε μια κρίση, πρώτα τείνουμε να αντιδρούμε αμυντικά, αφού νιώθουμε ότι χάνουμε τον έλεγχο, ή ότι φταίμε, κι αυτό μας κάνει να αισθανόμαστε άβολα. Καταφεύγουμε στην άρνηση του προβλήματος, στην απόκρυψή του ή στη μείωση της σημασίας του, και ελπίζουμε ότι θα εξαφανιστεί. Αλλά αυτό δεν βοηθά. Μόνο κάνει τα πράγματα χειρότερα, σπαταλά ενέργεια και καθυστερεί τη λύση.
 
ΠΟΤΕ ΜΗΝ ΑΓΝΟΕΙΤΕ ΤΟ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΟ ΦΟΡΤΙΟ ΕΝΟΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥ
Πολλοί άνθρωποι βγαίνουν από την παιδική ηλικία χωρίς να έχουν ποτέ νιώσει ανιδιοτελή αγάπη. Αυτό επηρεάζει την ικανότητά τους να εμπιστεύονται τους άλλους και να είναι ανοιχτοί μαζί τους. Μια κακή σχέση με τους γονείς και τα αδέλφια, εάν δεν θεραπευτεί, μπορεί να ξαναεμφανιστεί και να βλάψει το γάμο. Τα άλυτα προβλήματα χρειάζεται να αντιμετωπίζονται και πρέπει να γίνεται μια διαδικασία απελευθέρωσης. Όταν εμφανίζονται προβλήματα σ’ έναν γάμο, προτού ληφθούν σημαντικές αποφάσεις, είναι σημαντικό να εξασφαλιστεί ότι κάθε σύζυγος έχει αντιμετωπίσει την προσωπική ιστορία του.
 
-Πάπας Φραγκίσκος (από την Αποστολική Παραίνεσή του «Amoris Laetitia».
Μετάφραση και επιμέλεια κειμένου: Ειρήνη Κουτελάκη)

Παίρνοντας αποφάσεις… (Μέρος 8ο)

desivoices_iconΤο τελικό στάδιο της λήψης αποφάσεων.

ΕΠΙΒΕΒΑΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΦΑΣΗΣ
Το τελικό βήμα είναι να αναζητήσουμε επιβεβαίωση για την απόφασή μας. Ο άγιος Ιγνάτιος γράφει:
«Αφού γίνει αυτή η εκλογή ή παρθεί αυτή η απόφαση, πρέπει αυτός που την πήρε να σπεύσει να προσευχηθεί μπροστά στον Θεό και Κύριό μας, και να του προσφέρει την εκλογή αυτή, ώστε η Θεία Μεγαλοσύνη του να ευαρεστηθεί να τη δεχθεί και να την επικυρώσει, εάν είναι για μεγαλύτερη υπηρεσία και δόξα του».
Αυτά είναι μόνο όσα λέει ο άγιος Ιγνάτιος για το θέμα των αποφάσεων. Αφήνει σημαντικές ερωτήσεις αναπάντητες. Τι μετράει ως επιβεβαίωση; Πώς πρέπει να την αναζητήσουμε; Για πόσον καιρό πρέπει να την αναζητήσουμε; Είναι λίγο ασαφές το γιατί ο Ιγνάτιος επιμένει στο θέμα της επιβεβαίωσης. Αν η διαδικασία της διάκρισης ήταν λεπτομερής και καλή, γιατί χρειαζόμαστε επιπλέον ενδείξεις που επιβεβαιώνουν μια καλή και λογική απόφαση; Πιθανόν ο λόγος να αφορά την επιμονή του Ιγνατίου για ενδελεχή εξέταση. Πίστευε ότι πρέπει να κάνουμε κάθε λογική προσπάθεια για το καλύτερο αποτέλεσμα. Αυτό σημαίνει ότι προσπαθούμε να βρούμε επιβεβαίωση μιας σημαντικής απόφασης, ώστε να έχουμε κάνει ό,τι μπορούμε για να βρούμε το θέλημα του Θεού.
Φυσικά, το τι είναι «λογική προσπάθεια», διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο κι από περίσταση σε περίσταση. Ο χρόνος τελειώνει και πρέπει να ληφθεί κάποια απόφαση. Κάποιες αποφάσεις είναι σημαντικότερες από άλλες. Η σύνεση μας λέει ότι δεν πρέπει να σπαταλάμε πολύ χρόνο αναζητώντας επιβεβαίωση για σχετικά ασήμαντες αποφάσεις, ίσως μάλιστα καθόλου, αν ο χρόνος μας είναι λίγος και υπάρχουν άλλα θέματα που επιζητούν την προσοχή μας. Γι’ αυτό το λόγο δεν υπάρχει μία μόνο απάντηση στην ερώτηση πόσο καιρό χρειάζεται να αφιερώσουμε αναζητώντας την επιβεβαίωση. Τι συμβαίνει εάν έχουμε φτάσει στα όρια της «λογικής προσπάθειας» και δε διαφαίνεται πουθενά η επιβεβαίωση; Σ’ αυτή την περίπτωση, λέει ο Juan Polanco, ένας από τους στενότερους συνεργάτες του Ιγνατίου, θα πρέπει να προχωρήσουμε και να οριστικοποιήσουμε την απόφασή μας.
Είναι εύκολο να αγνοήσουμε αυτό το βήμα – ίσως να είναι αυτός ο λόγος που ο Ιγνάτιος επέμεινε στην επιβεβαίωση. Συνήθως θέλουμε να προχωρήσουμε αφότου έχουμε λάβει την απόφασή μας. Αν η διαδικασία της διάκρισης είναι πολύ μακρά, χαιρόμαστε που επιτέλους τελείωσε. Θέλουμε να προχωρήσουμε με την εφαρμογή της απόφασής μας. Ο άγιος Ιγνάτιος λέει ότι θα πρέπει να σταματήσουμε σ’ αυτό το σημείο, να παρουσιάσουμε την απόφασή μας στον Χριστό, και να ζητήσουμε κάποια ένδειξη επικύρωσης.
Στις περισσότερες περιπτώσεις, η επιβεβαίωση έρχεται με τη μορφή της παρηγορίας. Οι αμφιβολίες και τα άγχη εξαφανίζονται. Αισθανόμαστε ειρηνικά μέσα μας με την κατεύθυνση που επιλέξαμε. Υπάρχει μέσα μας μια αίσθηση του «σωστού» – ότι η απόφαση που λάβαμε θα μας φέρει πιο κοντά στον Θεό, πιο κοντά σ’ αυτό που πραγματικά θέλουμε.
Μια τελευταία σκέψη για το θέμα της επιβεβαίωσης: Συχνά οι άνθρωποι λένε ότι το αποτέλεσμα μιας απόφασης την επικυρώνει ή δεν την επικυρώνει. Αν τα πράγματα έρθουν καλά, αυτό σημαίνει ότι ο θεός ήθελε να συμβούν τα πράγματα έτσι, και ότι η απόφαση αντανακλά το θέλημα του Θεού. Ένα κακό αποτέλεσμα σημαίνει το αντίθετο: ότι ο Θεός δεν ήθελε τα πράγματα να γίνουν έτσι, και ότι ήταν μια κακή απόφαση. Σ’ αυτή την ιδέα υπάρχουν κάποια σπέρματα αλήθειας. Στους κανόνες για την διάκριση, ένα σημείο ψευδούς παρηγορίας είναι το αποτέλεσμα των ενεργειών που έγιναν υπό την επίδρασή της. Αν οι άνθρωποι είναι θυμωμένοι μ’ αυτό που κάνουμε κι αν αισθανόμαστε δυστυχισμένοι και σαν να έχουμε κατάθλιψη, η παρηγορία που μας οδήγησε στην απόφασή μας, είναι πολύ πιθανό να είναι μια ψευδής παρηγορία. Αλλά μπορεί και όχι. Ο άγιος Ιγνάτιος λέει ότι οι δυνάμεις του σκότους έρχονται σε αντίθεση με το έργο του Θεού. Θα πρέπει να περιμένουμε εμπόδια, δυσκολίες, ακόμη και αποτυχίες.
Μια άλλη εκδοχή αυτής της ιδέας είναι η στάση ότι «θα προχωρήσω μ’ αυτό το σχέδιο, κι ο Θεός θα το σταματήσει αν δεν θέλει να πραγματοποιηθεί». Μερικές φορές, συχνά, η μόνη επιλογή μας είναι να προχωρήσουμε και να κάνουμε ό,τι θεωρούμε καλύτερο εν μέσω αβεβαιοτήτων, χρονικών πιέσεων και μερικής γνώσης της κατάστασης. Αλλά τα αποτελέσματα δεν λένε και πολλά για την ορθότητα της διάκρισης. Το σχέδιό μας μπορεί να αποτύχει, επειδή ο Θεός δεν ήθελε να πραγματοποιηθεί. Αλλά μπορεί επίσης να αποτύχει επειδή το εκτροχίασε ο Σατανάς. Μπορεί να αποτύχει επειδή οι προκαταλήψεις και η αναζήτηση της αυτοπραγμάτωσης θολώνουν την κρίση άλλων ανθρώπων που πρέπει να εφαρμόσουν το σχέδιο. Μπορεί να αποτύχει για κανέναν προφανή πνευματικό λόγο. Μπορεί κάποιος άλλος να πάρει τη δουλειά που θέλουμε. Μπορεί να προχωρήσουμε με το σχέδιό μας, αλλά εάν δεν λειτουργήσει, δεν πρέπει να πούμε ότι ο Θεός δεν ήθελε να πραγματοποιηθεί.
Τα μελλοντικά γεγονότα δε μας λένε τίποτα για την ορθότητα μιας απόφασης που λαμβάνουμε τώρα. Δεν ξέρουμε τι επιφυλάσσει το μέλλον. Δεν ξέρουμε τι θα κάνουν άλλα άτομα. Δεν ξέρουμε τι θέλει ο Θεός να κάνουν άλλα άτομα. Αλλά με μια ορθή διάκριση, μπορούμε να γνωρίζουμε τι θέλει ο Θεός να κάνουμε, τώρα, στις δεδομένες περιστάσεις. Θα είναι μια απόφαση που θα μας φέρει πιο κοντά σ’ αυτό που πραγματικά θέλουμε.

Παίρνοντας αποφάσεις… (Μέρος 7ο)

meros 7oΓια να μας βοηθήσει να καταφέρουμε την αντικειμενικότητα, ο Ιγνάτιος δίνει τρία φανταστικά σενάρια. Στο πρώτο, φανταζόμαστε ότι ένας ξένος έρχεται σ’ εμάς για συμβουλές. Δε γνωρίζουμε καθόλου αυτό το άτομο, αλλά ευχόμαστε γι’ αυτό κάθε καλό και θέλουμε να το βοηθήσουμε να κάνει το σωστό. Ο άγνωστος παλεύει με την ίδια απόφαση που αντιμετωπίζουμε κι εμείς. Θέλει να κάνει μια επιλογή «για τη μεγαλύτερη δόξα του Θεού». Ακούμε το άτομο αυτό και εξηγούμε το θέμα. Τι συμβουλή θα δίναμε; Ποιοι παράγοντες φαίνονται σημαντικοί; Ποιοι παράγοντες φαίνονται άσχετοι; Αυτή η άσκηση θα πρέπει να μας απελευθερώσει από τις κάθε είδους προκαταλήψεις που θολώνουν την κρίση μας.
Στο δεύτερο σενάριο, φανταζόμαστε ότι εξετάζουμε την απόφαση ενώ είμαστε ετοιμοθάνατοι.
Το τρίτο σενάριο είναι ότι φανταζόμαστε το ίδιο πράγμα από την προοπτική της Τελικής Κρίσεως. Στο τέλος της ζωής μας, οι άτακτες προσκολλήσεις εξαφανίζονται. Η καριέρα μας, το μέγεθος του σπιτιού μας, οι φανταχτερές διακοπές μας, η ερωτική ζωή μας, οι ανησυχίες μας σχετικά με τα οικονομικά μας, την τιμή και την ισχύ μας, τίποτα απ’ όλα αυτά δεν έχει πια σημασία. Τι εύχεσαι να μπορούσες να είχες κάνει για την απόφαση που αντιμετωπίζεις; Για παράδειγμα, το χρήμα μπορεί να μας απασχολεί πολύ καθώς σκεπτόμαστε διάφορες θέσεις εργασίας, και πολύ σωστά. Η οικογένειά μας χρειάζεται ένα επαρκές εισόδημα. Αλλά κοιτάζοντας συνολικά τη ζωή μας, πόσο σημαντική είναι η διαφορά στο μισθό μας σε σύγκριση με άλλους παράγοντες της απόφασής μας; Ξανά, η άσκηση αυτή έχει ως σκοπό της να μας βοηθήσει να καταφέρουμε να αποστασιοποιηθούμε, «χωρίς να κλίνουμε προς τη μια ή την άλλη πλευρά». (Συνεχίζεται με το τελευταίο μέρος).

Παίρνοντας αποφάσεις… (Μέρος 6ο)

6o merosΣτο σημερινό 6ο μέρος περί λήψεως αποφάσεων, βλέπουμε τον 3ο τρόπο στην ιγνατιανή παράδοση, που αφορά τη χρήση της λογικής μας.

  • Ο τρίτος τρόπος: Χρησιμοποιώντας το κεφάλι μας
    Υπάρχει ένας τρίτος τρόπος να λάβει κανείς μια απόφαση, εάν οι δύο πρώτοι δεν αρκούν. Αυτός ο τρόπος κάνει μια ιδιαίτερη χρήση των διανοητικών δυνατοτήτων μας, ιδιαίτερα των ικανοτήτων μας για λογική και για ανάλυση. Εδώ δεν κοιτάμε για καθοδήγηση από τον Θεό σε περιόδους παρηγορίας και δεν χρησιμοποιούμε τα κλασικά εργαλεία για διάκριση.
    Υπάρχει μια έντονη συζήτηση μεταξύ των ειδικών στην ιγνατιανή πνευματικότητα, σχετικά με το πόσο ευδιάκριτοι είναι ο δεύτερος και ο τρίτος τρόπος για να φτάσουμε σε μια απόφαση. Είναι διαφορετικοί. Ο ένας βασίζεται στη συναισθηματική φύση μας, ενώ ο άλλος βασίζεται στη λογική. Ο δεύτερος τρόπος λήψης απόφασης πάντοτε περιλαμβάνει και κάποια διαδικασία λογικής, και ο «τρίτος τρόπος» για τη λήψη απόφασης αφορά τα συναισθήματα μέχρι κάποιο βαθμό. Αλλά πρακτικά, υπάρχει επικάλυψη. Το ιδανικό στην ιγνατιανή παράδοση είναι η ενότητα της θέλησης, των συναισθημάτων και του νου. Και τα τρία είναι παρόντα όταν παίρνουμε αποφάσεις. Οι διαφορετικοί τρόποι είναι διαφορές στην έμφαση που δίνουμε.
    Ο Ιγνάτιος περιέγραψε τον δεύτερο τρόπο λήψης αποφάσεων με μια σύντομη πρόταση: «Όταν πολύ φως και κατανόηση προέρχονται δια της εμπειρίας της απόγνωσης και της παρηγορίας, και της διάκρισης διαφόρων πνευμάτων». Ωστόσο, περιγράφει τον τρίτο τρόπο με αρκετή λεπτομέρεια. Θέτει κάποιες προϋποθέσεις και προσφέρει δύο διαφορετικούς τρόπους για λήψη απόφασης αυτού του είδους.
    Η πρώτη προϋπόθεση είναι ένας χρόνος ηρεμίας –«ένας χρόνος κατά τον οποίο η ψυχή δεν είναι αναστατωμένη από διάφορα πνεύματα και έχει ελεύθερη και ειρηνική χρήση των φυσικών δυνάμεών της». Σε κατάσταση ηρεμίας, δεν βιώνουμε παρηγορία και απόγνωση. Η δεύτερη προϋπόθεση είναι να σκεφτούμε «για ποιον σκοπό γεννήθηκε ο άνθρωπος, δηλαδή για τον έπαινο του Θεού και Κυρίου μας και για την σωτηρία της ψυχής του». Αυτά τα λόγια προέρχονται από την Αρχή και Θεμέλιο. Υπάρχει άλλη μία προϋπόθεση: να επιθυμούμε να κάνουμε εκείνο «που είναι περισσότερο προς έπαινο και δόξα Του».
    Η πρώτη μέθοδος για τη λήψη μιας απόφασης με τον τρίτο τρόπο έχει να κάνει με το προσεκτικό ζύγισμα των πλεονεκτημάτων και των μειονεκτημάτων των εναλλακτικών δράσεων. Ο Ιγνάτιος το θέτει ως εξής:
    «Να μελετήσω, εξετάζοντας πολύ προσεκτικά, πόσα πλεονεκτήματα και οφέλη προκύπτουν για μένα εάν πάρω τη θέση ή το αξίωμα με εισόδημα που έχω στο νου μου, αποκλειστικά για τη δόξα του Θεού και Κυρίου μας και τη σωτηρία της ψυχής μου. Και αντίθετα, με τον ίδιο τρόπο να μελετήσω τα μειονεκτήματα και τους κινδύνους που συνεπάγεται η κατοχή τους. Να κάνω το ίδιο στο δεύτερο μέρος, και συγκεκριμένα να εξετάσω προσεκτικά τα πλεονεκτήματα και τα οφέλη που υπάρχουν στο να μην τα κατέχω, καθώς και αντίθετα, τα μειονεκτήματα και τους κινδύνους που συνεπάγεται αυτή η μη κατοχή τους».
    Αυτή είναι μια διαδικασία λογικής και ανάλυσης. Μπορούμε να φτιάξουμε σ’ ένα φύλλο χαρτί τέσσερις στήλες με τα υπέρ και τα κατά της Επιλογής 1, και με τα υπέρ και τα κατά της Επιλογής 2. Μόλις έχουμε καταγράψει όλους τους παράγοντες, μπορούμε να σκεφτούμε βαθιά το θέμα:
    «Αφού με τον τρόπο αυτό σκεφτώ και εξετάσω προσεκτικά όλες τις πλευρές του θέματος που έχω στο νου μου, να κοιτάξω προς ποια πλευρά κλίνει περισσότερο η λογική. Και έτσι, σχετικά με το θέμα που έχω στο νου μου, πρέπει να καταλήξω σε μια απόφαση σύμφωνα με την ισχυρότερη παρότρυνση της λογικής και όχι από κάποια παρότρυνση των αισθήσεων».
    Πρόκειται για μια πολύ λεπτομερή διαδικασία. Ο άγιος Ιγνάτιος θέλει να σκεφτούμε «όλες τις πλευρές του θέματος» που έχουμε στο νου μας. Πρέπει, λοιπόν, να εξετάσουμε το θέμα που μας απασχολεί από κάθε οπτική γωνιά, να σκεφτούμε κάθε παράγοντα, και να ξαναδούμε μήπως παραβλέψαμε κάτι. Δηλαδή, σκεφτόμαστε το θέμα μας, και μετά το ξανασκεφτόμαστε. Επομένως, η διαδικασία αυτή χρειάζεται κάποιο χρόνο. Στο τέλος καλούμαστε να πάρουμε μια απόφαση με βάση το τι φαίνεται πιο λογικό. Εξετάζουμε τα υπέρ και τα κατά, τα σκεπτόμαστε σε βάθος και επιλέγουμε την εναλλακτική λύση που βγάζει το πιο λογικό νόημα.
    Ο δεύτερος τρόπος λήψης τέτοιου είδους αποφάσεων, φέρνει στη διαδικασία μας έναν δεύτερο παράγοντα, τη φαντασία. Ο Ιγνάτιος τον αποκαλεί δεύτερο τρόπο, αλλά πολλοί έμπειροι πνευματικοί καθοδηγητές πιστεύουν ότι είναι ένα συμπλήρωμα του πρώτου τρόπου. Η μεγάλη πρόκληση στη λήψη αποφάσεων, και σε κάθε διάκριση, είναι ότι χρειάζεται να είμαστε επαρκώς αποκολλημένοι από τις άτακτες προσκολλήσεις μας, ώστε να μπορέσουμε να δούμε τι πραγματικά θέλουμε. (Συνεχίζεται)