Αρχείο κατηγορίας Ιστορία

Ανακαλύφθηκε η πόλη των Αποστόλων Πέτρου, Ανδρέα και Φιλίππου

Οι ειδικοί πιστεύουν ότι ανακαλύφθηκε η χαμένη ρωμαϊκή πόλη Ιουλία, παλαιότερα γνωστή ως Βηθεσδά, που ήταν ο τόπος καταγωγής των Αποστόλων Πέτρου, Ανδρέα και Φιλίππου.

Τον Ιούλιο, αρχαιολόγοι από το Kinneret Institute for Galilean Archaeology, του Kinneret College στο Ισραήλ, και το Nyack College της Ν. Υόρκης, ολοκλήρωσαν ανασκαφές στο el-Araj, στη βόρεια ακτή της Θάλασσας της Γαλιλαίας. H el-Araj για καιρό θεωρούνταν ως ο πιθανός τόπος της αρχαίας Ιουλίας, που είναι επίσης γνωστή ως Βηθεσδά.

«Τα αποτελέσματα αυτής της ανασκαφής δείχνουν ότι η el-Araj θα πρέπει τώρα να θεωρηθεί ως η πλέον βασική υποψήφια πόλη για την χαμένη πόλη των Αποστόλων», εξήγησε η ανασκαφική ομάδα μέσω ηλεκτρονικού μηνύματος στο Fox News.

«Υπάρχουν ενδείξεις ότι έχουμε ανασκάψει τη Βηθεσδά-Ιουλία – θα πρέπει όμως να συνεχίσουμε την ανασκαφή για να επιβεβαιώσουμε και να αποσαφηνίσουμε», είπε στο Fox News ο καθηγητής Steven Notley του Nyack College, ακαδημαϊκός υπεύθυνος της ανασκαφής.

Ενώ πολλοί ειδικοί θεωρούσαν ότι δεν υπήρχε ανθρώπινη παρουσία στην el-Araj κατά τη ρωμαϊκή περίοδο, οι πρόσφατες ανασκαφές έριξαν νέο φως στην περιοχή. Για παράδειγμα, ένα βυζαντινό οικοδόμημα που είχε αποκαλυφθεί πρόσφερε πολλά στοιχεία στους αρχαιολόγους. Βρέθηκαν περισσότερα από 30 νομίσματα κάτω από το πάτωμα του οικοδομήματος, τα οποία χρονολογούν την κατασκευή του στον 5 αι. μ.Χ.

Ωστόσο, κάτω από το βυζαντινό επίπεδο, βρέθηκαν κεραμικά της ρωμαϊκής εποχής που πηγαίνει πίσω μεταξύ 1ου και 3ου αι. μ.Χ., μαζί με ένα χάλκινο νόμισμα των τελών του 2ου αιώνα και ένα ασημένιο δηνάριο του Αυτοκράτορα Νέρωνα, το οποίο χρονολογείται μεταξύ 65 και 66 μ.Χ.

Κάτω από το βυζαντινό πάτωμα ανακαλύφθηκε επίσης μια ρωμαϊκή περίοδος. Δίπλα στον τοίχο υπάρχει ένα μεγάλο τμήμα από ασπρόμαυρο μωσαϊκό με κονίαμα, πήλινα τούβλα και κεραμικοί αεραγωγοί τυπικοί των ρωμαϊκών λουτρών. Οι αρχαιολόγοι επισημαίνουν ότι αυτά τα λουτρά δεν συνηθίζονταν σε αγροτικές οικίες, οπότε η παρουσία τους δηλώνει αστικό μέρος, καθιστώντας έτσι τον τόπο ως σημαντικό υποψήφιο για την πόλη Ιουλία.

Οι γεωλόγοι βρήκαν ότι η τοποθεσία είχε καλυφθεί με λάσπη και άργιλο, πιθανώς από πλημμύρα του παρακείμενου ποταμού Ιορδάνη, και εγκαταλείφθηκε μεταξύ 250 και 350 μ.Χ., ενώ φαίνεται να κατοικήθηκε εκ νέου στα τέλη του 4ου αι. μ.Χ., κατά τη βυζαντινή περίοδο.

Πηγή: FoxNews.com

40 σπάνιες φωτογραφίες από την καταστροφή της Σμύρνης

Μέσα από τη συγκλονιστική αφήγηση μιας νεαρής Σμυρνιάς και με τη βοήθεια του Φωτογραφικού Αρχείου του Εθνικού Ιστορικού Μουσείου, αναβιώνει την πιο σκοτεινή σελίδα του ελληνισμού της Μικράς Ασίας , 94 χρόνια μετά τη σφαγή και την πυρπόληση της Σμύρνης το Σεπτέμβριο του 1922 «Οι γονείς μου κατοικούσαν στη Σμύρνη και ωνομάζοντο Ανδρομάχη και Κωνσταντίνος Χατζημάρκου. Ο πατέρας μου είχε ξενοδοχείο ύπνου, καφενείο και ηλεκτροκίνητο καφετριβείο “η Μόκα” στην προκυμαία της Σμύρνης. Γεννήθηκα στη Σμύρνη, στο ξενοδοχείο μας, στες 15 Μαρτίου του 1909. Επειδή οι αδελφές μου μεγάλωσαν και δεν ήθελε ο πατέρας μου να ζούμε στο ξενοδοχείο, κατοικήσαμε σ’ άλλο προάστειο, τον Κιός Τεπέ. Το σπίτι μας ήταν μία ωραία έπαυλις σ’ένα ύψωμα, από όπου εφαίνετο ωραία η κίνησις του κόλπου… Η ζωή μας κυλούσε ήρεμη και ανέφελη, την ευτυχία μας δε τη μεγάλωσε ο Ελληνικός στρατός, που κατέλαβε τη Σμύρνη. Θυμούμε μάλιστα με τι λαχτάρα στες 2 Μαΐου 1919 τους υποδεχθήκαμε στο σπίτι μας, τον χορό που έδωσε ο πατέρας μου στον 1ον λόχο των ευζώνων, που ήλθε στο χωριό καθώς και τον Εθνικόν Ύμνον που για πρώτη φορά έπαιξα στο πιάνο με την αδελφούλα μου. Έτσι πέρασαν τρία χρόνια γεμάτα χαρά και ευτυχία, που βλέπαμε τη Σμύρνη μας γαλανόλευκη. Η ευτυχία μας όμως δεν βάσταξε πολύ· και μια μέρα του 1922, στες 14 Αυγούστου , μάθαμε την οπισθοχώρησι του Ελληνικού στρατού. Στην αρχή μας φάνηκε απίστευτο, γιατί ο εγωϊσμός μας δεν μας άφινε να το πιστέψωμε. Και όμως ένα Σάββατο… ακούστηκε ο φοβερός ερχομός των Τούρκων…» Η Αμφιλύκη Χατζημάρκου, ήταν ένα κορίτσι που μεγάλωνε στη Σμύρνη ανέμελα και με σχετική οικονομική άνεση μέχρι την καταστροφή της πόλης το Σεπτέμβριο του 1922. Η αφήγησή της αναβιώνει μια από τις πιο μαύρες σελίδες της ελληνικής ιστορίας, τη σφαγή και την πυρπόληση της Σμύρνης, που σφράγισε επί της ουσίας το θάνατο του ελληνισμού της Μικράς Ασίας και την αποτυχία της υλοποίησης της Μεγάλης Ιδέας. Μικρασιατική Καταστροφή για τους Έλληνες, Αγώνας Ανεξαρτησίας (Kurtuluş Savaşı) για τους Τούρκους Το Σάββατο 9 Σεπτεμβρίου 1923 ο τουρκικός στρατός, ο ίδιος ο Μουσταφά Κεμάλ και οι άτακτοί του, μπήκαν στην Σμύρνη. Επτά μέρες πριν είχε αποχωρήσει και το τελευταίο ελληνικό στρατιωτικό τμήμα από τη Μικρά Ασία με το Μέτωπο να έχει καταρρεύσει από τις παραμονές του Δεκαπενταύγουστου. Η ήττα του Ελληνικού στρατού και η κατάληψη της πόλης από τους κεμαλικούς βρήκε την οικογένεια της Αμφιλύκης απροετοίμαστη. Αναζήτησαν ασφάλεια «στο στόμα του λύκου», στο ξενοδοχείο της Προκυμαίας, αλλά κατάφεραν να σωθούν με τη βοήθεια ενός άλλου ξενοδόχου μουσουλμάνου, πιθανόν του Ναΐμ Μούλαβιτς, ιδιοκτήτη των «Σμύρνα Παλάς» και «Σπλέντιτ Παλάς». Χριστιανοί και Μουσουλμάνοι αντάλλασαν εξυπηρετήσεις και προστασία κατά τη διάρκεια της οθωμανικής κυριαρχίας και της ελληνικής κατοχής του 1919-1922, ως τεχνολογία επιβίωσης απέναντι στις υπερβάσεις των αρχών και τη βιαιότητα των ατάκτων ενόπλων ομάδων. Μόνο που τον Αύγουστο – Σεπτέμβριο του 1922 οι παλιές ασφαλιστικές δικλείδες αποδείχθηκαν ανεπαρκείς…

Φωτιά, μαχαίρι και θάλασσα

7b4c17bd2afe9f6f0f367bc6b7af004b

Όποιος μπορέσει ας σωθή· η Σμύρνη καίεται «Την Τετάρτη το βράδυ έρχεται ο Τούρκος ξενοδόχος και μας λέγει: “Όποιος μπορέσει ας σωθή· η Σμύρνη καίεται”» περιγράφει η Αμφιλύκη Χατζημάρκου στην σπάνια σήμερα έκδοση «Από τας ημέρας της Μικρασιατικής Καταστροφής, Αυτοβιογραφίαι των Προσφύγων Κοριτσιών του Οικοτροφείου του Διεθνούς Συνδέσμου Γυναικών» (Αθήνα, 1926). «Βγήκαμε όλοι έξω και βλέπομε τη Σμύρνη να καίεται από τέσσερα μέρη και όλος ο κόσμος να φωνάζη και να μη ξεύρη που πηγαίνει. Ο πατέρας μου βλέποντας το κακό που γινότανε έξω, αποφάσισε να καούμε εκεί για να μη πέσωμε στα χέρια των θηρίων αυτών». Ο πατέρας μου βλέποντας το κακό που γινότανε έξω, αποφάσισε να καούμε εκεί για να μη πέσωμε στα χέρια των θηρίων αυτών. «Η απόφασις του ήτο σταθερά. Η μητέρα μου κ’ εμείς με κλάματα τον παρακαλούσαμε να φύγωμε. Τόσο τραγικό το σύμπλεγμα αυτό φάνηκε στον Τούρκο ξενοδόχο που ήρθε και είπε στη μητέρα μας: “Έλα πάρε τα παιδιά σου και θα σωθούμε όλοι μαζί. Έχω ατμάκατο”. Μια αχτίνα χαράς μας παρηγόρησε και αφού μας έδωσαν σκεπάσματα οθωμανικά μαζί με τη μητέρα και αδελφή του ξενοδόχου μας παρέλαβον μερικοί ωπλισμένοι Τούρκοι και μας πήγαν στην ατμάκατο. Προχωρήσαμε λίγο και ύστερα από πολλά εμπόδια, γιατί τα πτώματα των πνιγμένων κτυπούσαν δεξιά και αριστερά στην ατμάκατο, σταθήκαμε στο μέσον του κόλπου. Μπροστά στα μάτια μας είχαμε το τραγικό θέαμα, που μας παρουσιάζει φωτιά, μαχαίρι και θάλασσα. Σ’ όλη μου τη ζωή δε θα ξεχάσω την τραγική αυτή νύχτα». Μπροστά στα μάτια μας είχαμε το τραγικό θέαμα, που μας παρουσιάζει φωτιά, μαχαίρι και θάλασσα. Σ’ όλη μου τη ζωή δε θα ξεχάσω την τραγική αυτή νύχτα.

Η μεγάλη πυρκαγιά εκδηλώθηκε αρχικά στην αρμενική συνοικία από την ανατίναξη της Αρμενικής Εκκλησίας του Αγίου Νικολάου. Με τη βοήθεια του ευνοϊκού για τους Τούρκους ανέμου (που έπνεε αντίθετα από την τουρκική συνοικία) και της βενζίνης με την οποία ράντιζαν τα σπίτια, η φωτιά κατέκαψε όλη την πόλη, εκτός από τη μουσουλμανική και την εβραϊκή συνοικία. Η φωτιά διήρκεσε από τις 13 έως τις 17 Σεπτεμβρίου του 1922 (31 Αυγούστου έως 4 Σεπτεμβρίου με το παλαιό ημερολόγιο). Καθώς η οικογένεια Παπαμάρκου προσπαθούσε να διαφύγει, ο πατέρας συνελήφθη. Στην αφήγησή της η Αμφιλύκη χρησιμοποιεί το παλιό ημερολόγιο αλλά και αυτές οι ημερομηνίες φαίνεται πως είναι συγκεχυμένες στο μυαλό της. «Στες 4 το πρωΐ της 1ης Σεπτεμβρίου φθάσαμε στο Κορδελιό, προάστειο της Σμύρνης. Οι Τούρκοι για να δείχνουν δυσκίολες στους χριστιανούς, ζητούσαν διάφορα πιστοποιητικά. Ο πατέρας κατώρθωσε με τη βοήθεια ενός δικηγόρου, Τούρκου να κάνη ένα τέτοιο πιστοποιητικό, που έπρεπε να επικυρωθή από την Τουρκική κυβέρνησι, και γι αυτό πήγε στο Διοικητήριο. Αλά δυστυχώς για μας εκεί κρατήθηκε από τους Τούρκους. Ήτανε Σαββάτο στες 15 Σεπτεμβρίου του 1922, η πιο δυστυχισμένη μέρα της ζωής μου . Αφού άδικα γυρέψαμε να τον σώσωμε και δεν μπορέσαμε, στες 15 Σεπτεμβρίου το πρωΐ φύγαμε αφήνοντας πίσω μας τον καλό μας πατέρα, περιουσία, σπίτι και την πατρίδα μας, με ένα επίτακτο Αμερικανικό που ήλθε να μας σώση».Πιθανόν αναφέρεται στο Σάββατο 30 Σεπτεμβρίου, τελευταία μέρα που επιτρέπονταν η ελεύθερη αποχώρηση του χριστινικού πληθυσμού από τον Τουρκικό στρατό. Φαίνεται ότι η οικογένεια εξάντλησε άδικα κάθε περιθώριο για τη σωτηρία του πατέρα…

Ξεριζωμός

563ac307fb1d3f36347296c69a1325f4
b1d177ab04e30b1aa17ac2f7dfcb30be

Φύγαμε αφήνοντας πίσω μας τον καλό μας πατέρα, περιουσία, σπίτι και την πατρίδα μας Ο ξεριζωμός ενός μεγάλου μέρους του χριστιανικού πληθυσμού, Ελλήνων και Αρμενίων, προς τη μικρασιατική ακτή, που -κατά τους υπολογισμούς του Οικουμενικού Πατριαρχείου- έφτανε τις 250.000, άρχισε μετά την ήττα του ελληνικού στρατού και την κατάρρευση του Μετώπου στα μέσα Αυγούστου του 1922. Την επομένη της αναχώρησης και του τελευταίου ελληνικού στρατιωτικού τμήματος από τη Σμύρνη, οι χιλιάδες των προσφύγων Έλληνες και Αρμένιοι που κατέκλυζαν όλο το μήκος της περίφημης Προκυμαίας “Κε” μάταια περίμεναν πλέον τα επιταγμένα ελληνικά πλοία για τη μεταφορά τους στα γειτονικά ελληνικά νησιά. Μετά από παρέμβαση του Αμερικανού Προξένου G. Horton, στάλθηκαν δύο αμερικανικά αντιτορπιλικά για την εξυπηρέτηση των προσφύγων.

Διαβάστε όλο το άρθρο: http://www.tilestwra.com/40-spanies-fotografies-apo-tin-katastrofi-tis-smirnis/

ΔΩΡΕΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΟΡΓΑΝΟΥ ΣΤΟ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΟ ΝΑΟ ΤΗΣ ΝΑΞΟΥ ΑΠΟ ΤΟ ΤΑΓΜΑ ΤΗΣ ΜΑΛΤΑΣ

ΔΩΡΕΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΟΡΓΑΝΟΥ ΣΤΟ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΟ ΜΑΣ ΝΑΟ

Ένα αναμενόμενο δώρο παρέλαβε την Παρασκευή 25 Αυγούστου η Ενορία της Μητροπόλεως. Πρόκειται για ένα εκκλησιαστικό όργανο ηλεκτρονικού τύπου μάρκας Viscount. Το όργανο είναι ευγενική προσφορά του ηγουμενείου της Ρώμης του τάγματος των Ιπποτών του Αγίου Ιωάννου της Μάλτας.

Πέντε λαϊκοί εθελοντές του τάγματος, συνοδευόμενοι από τον π. Natale (εκκλησιαστικό παραστάτη του ρωμαϊκού ηγουμενείου), έφτασαν οδικώς στην Ελλάδα με όχημα του τάγματος ώστε να παραδώσουν στην Κάριτας Ελλάς και σε άλλες φιλανθρωπικές οργανώσεις τρόφιμα, φάρμακα και άλλα είδη πρώτης ανάγκης.

Τερματίζοντας το πρώτο μέρος της αποστολής τους ταξίδεψαν μέχρι τη Νάξο προκειμένου να παραδώσουν στην ενορία το δώρο τους.

Την Κυριακή 27 Αυγούστου κατά τη Θεία Λειτουργία της Κυριακής ο Σεβασμιότατος Αρχιεπίσκοπος Νικόλαος προέβη στην ευλογία του εκκλ. οργάνου και ευχαρίστησε τόσο εκείνος όσο και ο εφημέριος, τους χορηγούς για την ευγενική αυτή προσφορά προς τον Μητροπολιτικό μας Ναό.

 

Πηγη kantam.gr

Ημερίδα «Ο Επίσκοπος Σύρας Ιωάννης – Ανδρέας Κάργας (1607-1617) και η εποχή του»

Την Παρασκευή 18 Αυγούστου 2017 η Καθολική Επισκοπή Σύρου και η Κίνηση Καθολικών Επιστημόνων και Διανοουμένων Ελλάδος οργάνωσαν την 2η εκδήλωση για την επέτειο των 400 ετών από το μαρτυρικό θάνατο του Επισκόπου Σύρας Ιωάννη – Ανδρέα Κάργα στις 17 Οκτωβρίου του 1617.

Στις 6.15 το απόγευμα, στην Αίθουσα Πολλαπλών Χρήσεων του Ησυχαστηρίου «Παναγίας της Ελπίδος» των Αδελφών του Ελέους, στην Ερμούπολη της Σύρου, πραγματοποιήθηκε η Επιστημονική Ημερίδα: «Ο Επίσκοπος Σύρας Ιωάννης Ανδρέας Κάργας (1607-1617) και η εποχή του»

Στην ημερίδα ήταν παρόντες ο Σεβασμιότατος Επίσκοπος Σύρου-Θήρας-Κρήτης π.Πέτρος Στεφάνου, ο εκπρόσωπος του Μητροπολίτη Σύρου Αιδεσιμότατος Αρχιμανδρίτης π.Βενέδικτος Φραγκογιάννης, Εφημέριος του Ιερού Ναού Αγίου Νικολάου Ερμουπόλεως, πολλοί Ιερείς και Μοναχοί τόσο από την Επισκοπή Σύρου, όσο και από τις Αρχιεπισκοπές Αθηνών και Κερκύρας, εκπρόσωποι των Περιφερειακών και Δημοτικών Αρχών, όπως και εκπρόσωπος του Πολεμικού Ναυτικού.

Οι κάτοικοι της Σύρου και όχι μόνο, τίμησαν την ημερίδα γεμίζοντας ασφυκτικά την Αίθουσα του Ησυχαστηρίου και παρακολουθώντας με μεγάλη προσοχή όλους τους εισηγητές-ομιλητές.

Εισηγητές της ημερίδας ήταν:

  • Ο ιστορικός ερευνητής κ.Κώστας Δανούσης, με θέμα: «Το Αιγαίο μεταξύ της ναυμαχίας της Ναυπάκτου (1571) και του Κρητικού πολέμου (1645)».
  • Ο ιστορικός, πρώην διευθυντής των Αρχείων της Ολλανδίας κ. Ben Slot με θέμα «Πληροφορίες για τον Ανδρέα Κάργα και τον Guzelce Alt Pacha Istankoylu σε ορισμένα διπλωματικά έγγραφα της εποχής τους».
  • Ο αρχειοφύλακας της Καθολικής Αρχιεπισκοπής Νάξου -Τήνου π. Μάρκος Φώσκολος, με θέμα «Ιωάννης Ανδρέας Κάργας, επίσκοπος και μάρτυρας. Νέα στοιχεία και ερωτήματα».
  • Ο ερευνητής της τοπικής ιστορίας Σύρου Αδελφός Νικόλαος Ρούσσος, με θέμα «Η ιστορία των τιμίων λειψάνων του επισκόπου I. Λ. Κάργα».
  • Η ερευνήτρια ΕΙΕ κ.Αγγελική Πανοπούλου και ο ερευνητής ΕΙΕ κ.Κώστας Τσικνάκης, με θέμα: «Ποσοτικές και ποιοτικές προσεγγίσεις του πληθυσμού της Σύρου: η απογραφή του επισκόπου Σύρου Domenico Marengho (1631)».
  • Ο αναπληρωτής Καθηγητής ΕΚΠΑ κ. Εμμανουήλ Καραγεωργούδης, με θέμα: «Διένεξη περί το πρόσωπο του Αγίου Γρηγορίου Παλαμά μεταξύ Καθολικών και Ορθοδόξων στις Κυκλάδες κατά τον 17ο αιώνα»

Συντονίστρια της ημερίδας ήταν η Ιστορικός Τέχνης κ. Μαρία-Θηρεσία Δαλεζίου, η οποία στην έναρξη της ημερίδας, ευχαρίστησε όλους τους παρόντες για την παρουσία τους και κάλεσε τον Σεβασμιότατο Επίσκοπο π.Πέτρο να απευθύνει χαιρετισμό. [Χαιρετισμός Επισκόπου]

Ακολούθησε ο χαιρετισμός του Μητροπολίτη Σύρου Δωρόθεου Β’ τον οποίο διάβασε ο Αρχιμανδρίτης π.Βενέδικτος. [Χαιρετισμός Μητροπολίτη]

Ακολούθησε η Γραμματέας της ΚΙ.Κ.Ε.Δ.Ε. κ. Άννα Λεβαντίνου, η οποία διάβασε το χαιρετισμό του Προέδρου της ΚΙ.Κ.Ε.Δ.Ε. κ.Στέφανου Προβελέγγιου [Χαιρετισμός Προέδρου]

Ακολούθησε η ομιλία του κ.Δανούση, ο οποίος αναφέρθηκε στα εξής: [Εισήγηση]

Στη συνέχεια πήρε το λόγο η κ.Σπεράντζα Δουράτσου, η οποία διάβασε την εισήγηση του κ. Ben Slot, ο οποίος δεν μπόρεσε να παραστεί στην εκδήλωση για λόγους υγείας. [Εισήγηση]

Ακολούθησε η ομιλία του π.Μάρκου Φώσκολου, ο οποίος με την ιδιαίτερη άνεση λόγου που τον χαρακτηρίζει και εξαιρετικός γνώστης της ιστορίας της Εκκλησίας παρουσίασε νέα στοιχεία για το θάνατο του Ανδρέα Κάργα. [Εισήγηση]

Ακολούθησε ένα μικρό διάλειμμα 15 λεπτών στην αυλή του Ησυχαστηρίου, στο οποίο δόθηκε η ευκαιρία σε όλους τους συμμετέχοντες, μαζί με το γλυκό και το αναψυκτικού, να ανταλλάξουν γνώμες για το θέμα της ημερίδας και όχι μόνο.

Η ημερίδα συνεχίσθηκε με την ομιλία του Αδελφού Νίκου Ρούσσου. [Εισήγηση]

Κατόπιν πήρε το λόγο πάλι ο π.Μάρκος Φώσκολος για να διαβάσει την εισήγηση των Αγγελική Πανοπούλου-Κώστα Τσικνάκη που και αυτοί δεν μπόρεσαν να είναι παρόντες. [Εισήγηση]

Και η ημερίδα ολοκληρώθηκε με την ομιλία του κ. Εμμανουήλ Καραγεωργούδη. [Εισήγηση]

Μετά το τέλος όλων των εισηγητών, και εν απουσία ερωτήσεων ή διευκρινήσεων προς τους ομιλητές η συντονίστρια αφού ευχαρίστησε όλους όσους συνέβαλαν στην τόσο σημαντική αυτή επιστημονική εκδήλωση και ιδιαίτερα στους συντελεστές-οργανωτές αυτής, δηλαδή την Επισκοπή Σύρου-Θήρας-Κρήτης και την Κίνηση Καθολικών Επιστημόνων και Διανοουμένων Ελλάδος, έκλεισε την ημερίδα.

Η επιτυχημένη αυτή εκδήλωση, πλήρης πληροφοριών για εκείνη τη χρονική περίοδο, έδωσε την δυνατότητα σε όσους συμμετείχαμε, σε ένα «προβληματισμό» για τους λόγους της Σφαγής-Θυσίας του Επισκόπου Ανδρέα Κάργα.

Σιγουριά δεν μπορούμε να έχουμε, για τα αίτια που «οδήγησαν» στο λυπηρό γεγονός της σφαγής-θυσίας, όπως τόνισαν όλοι οι εισηγητές, οι οποίοι αναφέρθηκαν στις επιστολές και μαρτυρίες που μπόρεσαν να βρουν και να μελετήσουν, αλλά το σίγουρο είναι ότι «χάθηκε» τότε ένας Αρχιερέας της Χριστιανοσύνης, ο οποίος θα μπορούσε στη συνέχεια της ζωής του να προσφέρει πολλά περισσότερα!!!

Λεονάρδος Ιωάν.Βαμβακάρης

Πηγη: episkopisyrou.gr

Οι άγνωστοι Καθολικοί της Σάμου

Η σύντομη ιστορία

Τα ημερολόγια θα έγραφαν «Έτος 1900» όταν τρεις Γάλλοι καθολικοί μοναχοί της

Ιεραποστολής της Αφρικής θα φτάσουν για πρώτη φορά στη Σάμο. Λίγο αργότερα, οι Λευκοί Πατέρες όπως ονομάζονταν, θα ιδρύσουν στο Βαθύ της Σάμου τη μοναστική τους κοινότητα και την ενορία τους. O Καθολικός Ναός Μεταστάσεως της Θεοτόκου, η «Φραγκοκλησιά» θα εξυπηρετήσει στις αρχές του 1900 μία μικρή κοινότητα καθολικών η οποία θα αριθμεί περίπου 80 άτομα. Με την πάροδο των ετών, η κοινότητα των καθολικών θα αρχίσει να ανθίζει λόγω των εμπορικών συνδέσμων και των προξενείων καθολικού δόγματος που φιλοξενεί το νησί.

Στις 19 Μαρτίου του 1901, θα ανοίξει τις πόρτες της η Γαλλική Σχολή Καλογραιών του Αγίου Ιωσήφ (Saint Joseph), παράρτημα Σάμου. Μέχρι και την παύση της λειτουργίας τους, στις 28 Ιουνίου 1971, οι Καλόγριες του Αγίου Ιωσήφ θα φιλοξενήσουν και θα προσφέρουν υψηλό επίπεδο εκπαίδευσης σε εκατοντάδες παιδιά από τις πόλεις και τα χωριά της Σάμου, των υπολοίπων νησιών του Αιγαίου αλλά και της Αθήνας. Γνωστές για το φιλανθρωπικό τους έργο σε όλους τους ανθρώπους χωρίς να κάνουν διακρίσεις, θα προσφέρουν μεγάλη ανακούφιση στα παιδιά των Αρμενίων προσφύγων το 1920 αλλά και σε όλους τους κατοίκους του νησιού κατά τη διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου.

Η ζωή για την Καθολική Ενορία θα συνεχιστεί μέχρι και τις αρχές της δεκαετίας του ’70. Οι μοναχοί θα αγοράσουν μεγάλες εκτάσεις γης έτσι ώστε να δημιουργήσουν το καθολικό νεκροταφείο, το παρεκκλήσι του αλλά και να καλλιεργήσουν αμπέλια για την παραγωγή ειδικού οίνου για την τέλεση της Θείας Λειτουργίας.

Το 1970, ο τελευταίος Γάλλος μοναχός, Φραγκίσκος Γκαγιού θα επιστρέψει οριστικά στη Γαλλία και λίγο πριν φύγει θα προχωρήσει στην πώληση της ιδιοκτησίας της μοναστικής κοινότητας σε δύο οικογένειες της Σάμου. Έκτοτε, στην καθολική ενορία θα ανήκει μόνο το κύριο κτίσμα που στεγάζει τον ναό και μία σοφίτα. Ο Καγιού θα τιμηθεί από τον Δήμο Βαθέως για την προσφορά του και τις υπηρεσίες του στην τοπική κοινωνία. Τον μοναχό θα ακολουθήσουν οι Καλόγριες και το οριστικό (όπως φαινόταν) τέλος της καθολικής κοινότητας του νησιού.

Οι Σαμιώτες θα αποχαιρετήσουν με μεγάλη λύπη τον μοναχό και τις καλόγριες γνωρίζοντας ότι αυτό σήμαινε το τέλος μίας πλούσιας πολιτιστικής και ανεκτικής κοινωνίας η οποία έφερε μεγάλη πνευματική εξέλιξη στον τόπο.

«Μέχρι και σήμερα, οι μεγαλύτεροι σε ηλικία συγκινούνται όταν θυμούνται τον αποχαιρετισμό με τις καλόγριες ή νοσταλγούν την καθημερινότητα του τότε όταν περνούν έξω από την καθολική εκκλησία»αναφέρει ο σημερινός υποδιάκονος της καθολικής ενορίας Σάμου, Μάριος Φώσκολος που μας βοήθησε στην έρευνα για την καθολική ενορία και κοινότητα της Σάμου.

Η αναβίωση και το μέλλον της κοινότητας

Ο ναός ανακαινίζεται το 2000 δίνοντας μία νέα ελπίδα στην καθολική κοινότητα αλλά και στο ίδιο το νησί. To 2017 βρίσκει την κοινότητα των καθολικών να αριθμεί περίπου 200 άτομα όλων των ηλικιών.

«Συνεχώς βρίσκουμε νέους ανθρώπους που δεν γνωρίζαμε ότι υπήρχαν και δεν ήταν πουθενά καταγεγραμμένοι», αναφέρει ο Μάριος Φώσκολος.

Χαρακτηριστικό της καθολικής κοινότητας του νησιού είναι ότι δεν αποτελείται αποκλειστικά από Έλληνες αλλά έχει ένα τεράστιο ποσοστό Ιταλών, Πολωνών, Βέλγων, Αλβανών αλλά και άλλων εθνικοτήτων. Πρόσφατα, η Σάμος θα υποδεχτεί 45 περίπου καθολικούς γαλλόφωνους πρόσφυγες από μέρη όπως Καμερούν, Κονγκό και κράτη της Βορείου Αφρικής.

«Με τις προσφυγικές ροές το ποίμνιο μας αυξήθηκε και καλούμαστε να ανταποκριθούμε στις ανάγκες του και να σταθούμε δίπλα του. Στόχος μας είναι να αγκαλιάσουμε τους πρόσφυγες και να τους ενσωματώσουμε στην κοινότητα μας. Η λειτουργία συνεχίζει να γίνεται στα ελληνικά σύμφωνα με τους κανονισμούς της Δεύτερης Βατικανής Συνόδου όπου καταργούνται τα λατινικά και η λειτουργία γίνεται στη γλώσσα της κάθε χώρας. Τους δίνουμε όμως τη δυνατότητα να ψάλλουν ορισμένους ύμνους και να διαβάσουν κάποια αναγνώσματα στα γαλλικά έτσι ώστε να νιώσουν οικεία και πλήρως ενταγμένοι.»

Στη Σάμο οι οικογένειες καθολικών είναι διάσπαρτες στο νησί. Υπάρχουν οικογένειες σε όλα τα μέρη, στο Βαθύ, στο Καρλόβασι, στον Πλάτανο ή στον Μαραθόκαμπο. Σε αντίθεση με τις άλλες εθνικότητες καθολικού δόγματος, οι Έλληνες καθολικοί της Σάμου κάνουν μεικτούς γάμους με ορθοδόξους χωρίς να υπάρχει κανένα απολύτως πρόβλημα.

«Η καθολική κοινότητα της Σάμου έχει το ευτύχημα να αποτελείται από όλες τις ηλικίες και κυρίως από νέες ηλικίες. Μπορεί όλα τα μέλη της να μην είναι εξαιρετικά ενεργά αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι θα ανακοπεί η αισιόδοξη πορεία της. Μάλιστα υπάρχει ένας νέος Σαμιώτης ο οποίος βρίσκεται στο δεύτερο έτος του ιεροσπουδαστηρίου χωρίς βέβαια να γνωρίζουμε εάν θα επιστρέψει. Σε κάθε περίπτωση θεωρούμε ότι το μέλλον είναι ελπιδοφόρο.»

Άρατε πύλας

«Είχε έρθει η στιγμή να αλλάξει η νοοτροπία ότι η καθολική εκκλησία είναι κλειστή και απόμακρη. Έπρεπε πλέον να είναι ανοιχτή στον κόσμο, να φύγει ο φόβος και να την αγκαλιάσει ξανά η τοπική κοινωνία. Ερχόμενος εδώ από το νησί της Τήνου σκέφτηκα ότι η ενορία πρέπει να γίνει ξανά μέρος της ζωής του νησιού.»

Tα τελευταία χρόνια, η καθολική ενορία είναι ανοιχτή για το κοινό σχεδόν όλη την ημέρα. Ο ιερέας έρχεται δύο φορές τον μήνα για τη λειτουργία ενώ γίνονται ορισμένες ακολουθίες έτσι ώστε να εμψυχώνεται η κοινότητα. Τη Μεγάλη Εβδομάδα πραγματοποιήθηκαν δύο συναυλίες εκκλησιαστικής μουσικής με έργα Bach, Mozart, Betthoven, πασχαλινά εγκώμια κ.α. από τη Χορωδία «ΗΔΥΛΗ» και τη Φιλαρμονική «ΒΑΘΥΛΛΟΣ».

«Η εκκλησία ήταν γεμάτη και τις δύο ημέρες των συναυλιών. Εάν είχαμε συναυλίες για μία εβδομάδα, είμαι βέβαιος ότι θα ήταν γεμάτη όλες τις ημέρες. Με τις συναυλίες υπήρχε μία αναγνωρισιμότητα για την ύπαρξη και το έργο της ενορίας. Παρόλα αυτά, υπάρχει ακόμα πολύς κόσμος που δεν γνωρίζει για εμάς και προσπαθούμε να το γνωστοποιήσουμε το έργο μας μέσω των δημοσιογραφικών δικτύων της Σάμου.»

Το «δύσκολο» φιλανθρωπικό έργο

«Προσπαθούμε να βρούμε λύσεις και πόρους καθώς καθημερινά μας χτυπάνε την πόρτα. Στόχος μας είναι να απαλύνουμε τον πόνο του κάθε ανθρώπου. Δυστυχώς οι δυνατότητες μας είναι ακόμα πολύ μικρές σε σχέση με τον αριθμό των ανθρώπων που έχουν ανάγκη και ψάχνουμε συνεχώς λύσεις.»

Με τη βοήθεια της Κάριτας της παγκόσμιας φιλανθρωπικής οργάνωσης της Καθολικής Εκκλησίας, η Καθολική Ενορία της Σάμου προσπαθεί να αυξήσει τον αριθμό οικογενειών (Ελλήνων αλλά και προσφύγων) που στηρίζει οικονομικά. Η συνεργασία με τις καθολικές ενορίες των υπολοίπων νησιών έχει βοηθήσει σε σημαντικό βαθμό το φιλανθρωπικό έργο στη Σάμο.

«Υπήρξαν αιτήματα για βοήθεια κυρίως στο προσφυγικό ζήτημα τα οποία δεν ήμασταν σε θέση να καλύψουμε δυστυχώς. Για αυτό απευθυνθήκαμε σε άλλες ενορίες όπως στην ενορία της Τήνου με την οποία έχουμε συνεργασία σε θέματα φιλανθρωπίας. Γενικά με όλες τις καθολικές ενορίες και επισκοπές των υπολοίπων νησιών έχουμε δημιουργήσει πολύ καλές σχέσεις και μία άριστη συνεργασία και αλληλοβοήθεια.»

Κλείνοντας την πόρτα στην ιστορία της Καθολικής Ενορίας της Σάμου στις 09.30 το βράδυ, ο κ. Φώσκολος ένα πράγμα ζήτησε να θυμόμαστε:

«Η Καθολική Ενορία της Σάμου αποτελεί ένα στολίδι για το νησί. Πολλοί συγκινούνται στην ανάμνηση μίας εύρωστης καθολικής κοινότητας και ενορίας. Πλέον η πρόσοψη είναι έτοιμη να καταρρεύσει και τίποτα δεν θυμίζει την αίγλη του παρελθόντος. Δυστυχώς, το κτήριο δεν ανήκει στην καθολική ενορία μετά το 1970 αλλά σε ιδιώτες και θα θέλαμε να τονίσουμε την ανάγκη επισκευής του έτσι ώστε να μη χάσει η Σάμος κάτι τόσο πολύτιμο για την ιστορία της.»

Γεωργία Γλεούδη

Θρησκειολόγος, Απόφοιτος Τμήματος Διεθνών, Ευρωπαϊκών και Περιφερειακών Σπουδών Παντείου Πανεπιστημίου

ΠΗΓΗ:   huffingtonpost.gr

Ανακαλύπτοντας τα χωριά της Τήνου…

Ανακαλύπτοντας τα χωριά της Τήνου.

Ο Ιερός Ναός Της Ευαγγελιστρίας Τήνου και η ιστορία του…!

Πηγη fragkiska.com

Το Ενετικό Μουσείο Domus Ντελλαρόκα – Μπαρότση δεν μένει πια… εδώ

«Με το που θα κάνεις τα πρώτα βήματα στο μουσείο, αμέσως ταξιδεύεις σε μια άλλη εποχή. Ένας πολύ όμορφος και καλοδιατηρημένος χώρος. Μας έδωσαν φυλλάδιο με επεξηγήσεις για τα αντικείμενα και στο τέλος μας κέρασαν και ρακόμελο. Επίσης η θέα από τα παράθυρα του μουσείου είναι εξαιρετική. Η επίσκεψη έγινε βραδινή ώρα και η φωτισμένη χώρα ήταν μαγεία». Κριτική επισκέπτη του Ενετικού μουσείου Domus Ντελλαρόκα-Μπαρότση στο κάστρο της Χώρας Νάξου… Μία από τις χιλιάδες που βρίσκονται στο διαδίκτυο… Και με το συγκεκριμένο μουσείο να αποτελεί ίσως το πιο ζωντανό κύτταρο τα τελευταία χρόνια στο Κάστρο… Κι όμως εδώ και μερικές εβδομάδες είναι κλειστό. Ο λόγος; Οικογενειακές υποθέσεις καθότι ιδιωτική επιχείρηση. Όμως, η Νάξος δεν έχει την πολυτέλεια να χάνει αυτού τους είδους τις πολιτιστικές δράσεις…

Το οφείλει στον εαυτό της… Και την περασμένη Δευτέρα για πρώτη φορά στο Δημοτικό Συμβούλιο Νάξου και Μικρών Κυκλάδων μετά από εισήγηση του Δημάρχου κου Μαργαρίτη σημείωσε ότι «Θα αναφερθώ σήμερα στο κλείσιμο του ιστορικού ενετικού μουσείου με την επωνυμία Domus Ντελλαρόκα-Μπαρότση. Όλοι ξέρουμε το μουσείο αυτό το οποίο βρίσκεται πάνω στο κάστρο της Χώρας Νάξου και το οποίο (αυτό μουσείο) κάθε χρόνο εκτός από την μεγάλη επισκεψιμότητα που έχει κάνει και πολιτιστικές εκδηλώσεις. Είναι πραγματικά ένας πυρήνας πολιτισμού. Για δικούς τους λόγους, οι συγγενείς ερίζουν για το μουσείο και βρίσκονται στα δικαστήρια. Αυτό έχει ως συνέπεια το μουσείο να οδηγείται σε κλείσιμο.

Η καθολική Αρχιεπισκοπή Νάξου-Άνδρου-Τήνου-Μυκόνου μας έχει στείλει κάποια επιστολή και μας ζητά να εκδώσουμε κάποια απόφαση δική μας για να δείξουμε την αξία που έχει αυτό το μουσείο. Μας γράφει, συγκεκριμένα:

 «Προς δήμαρχο και δημοτικό συμβούλιο: Αξιότιμοι κύριοι, γράφει ο Αρχιεπίσκοπος κύριος Νικόλαος, με λύπη πληροφορηθήκαμε ότι το Ενετικό Μουσείο Domus Ντελλαρόκα-Μπαρότση έκλεισε τις πόρτες του και κινδυνεύει να στερηθεί το νησί μας από ένα τόσο γνωστό διεθνώς κέντρο προβολής της πολιτιστικής κληρονομιάς της Νάξου και όχι μόνο.

Δεν είναι της δικής μας αρμοδιότητας να εξετάσουμε τους λόγους αυτής της ενδεχόμενης απώλειας ενός φορέα ο οποίος έχει σκοπό να προβάλλει όχι μόνο το ιστορικό κάστρο της Νάξου, αλλά όλο το νησί και το ευρύτερο Αιγαίο. Αυτό γινόταν κατορθωτό χάρη στην ακάματη εργασία και την αγάπη για τον πολιτισμό του τόπου μας, Νικολάου Καραβία.

Γνωρίζουμε την αγάπη και την φροντίδα σας για τον πολιτισμό και τα πολιτιστικά δρώμενα στο ιστορικό νησί της Νάξου το οποίο κατακλύζεται από ένα συνεχώς αυξανόμενο αριθμό επισκεπτών που λατρεύουν την ιστορία και τον πολιτισμό του πάλαι ποτέ Δουκάτου και σήμερα πρωτοποριακού Δήμου μας. Γι’ αυτό και απευθύνομαι στην τοπική κυβέρνηση της Νάξου και των Μικρών Κυκλάδων, κάνοντας έκκληση να καταβληθούν όλες οι απαραίτητες προσπάθειες και να ληφθούν οι πρωτοβουλίες εκείνες που θα συμβάλλουν στο να μη στερηθεί το νησί μας από τον φυλασσόμενο με τόση φροντίδα θησαυρό: το ιστορικό Ενετικό Μουσείο Domus Ντελλαρόκα-Μπαρότση και να συνεχιστούν οι πολλαπλές πολύμορφες εκδηλώσεις εκ μέρους του αξιέπαινου φύλακα και λάτρη της ιστορίας του χτες και της προβολής του σήμερα, κυρίου Καραβία. Σας ευχαριστώ για την ιδιαίτερη προσοχή σας στην παρούσα παράκλησή μου. Με εξαιρετική τιμή Αρχιεπίσκοπος, Νικόλαος».

Και στη συνέχεια πρόσθεσε ο κος Μαργαρίτης ότι «Εγώ από την πλευρά μου, κύριοι συνάδελφοι, έχω να πω ότι το μουσείο αυτό προσέφερε επί σειρά ετών στον πολιτισμό του νησιού μας τεράστια –να χρησιμοποιήσω την λέξη κέρδη- στον πολιτισμό μας. Και θα ήθελα να ζητήσω, χωρίς να υπεισέρχομαι στις διαφορές και στα δικαστικά θέματα, την με οποιοδήποτε τρόπο συνέχιση της λειτουργίας αυτού του πολιτιστικού κέντρου που λειτουργούσε μέχρι τώρα στο νησί. Εμείς δεν μπαίνουμε στα προσωπικά θέματα και στις αδελφικές διενέξεις για το κτήριο. Εμείς, υποστηρίζουμε και βεβαίως αναδεικνύουμε την λειτουργία του μουσείου που έχει συμβάλλει τα μέγιστα στον πολιτισμό και στην εν γένει προβολή της Νάξου στον τομέα αυτόν και του Δήμου μας ευρύτερα, μέλος του οπίου αποτελεί και το νησί μας. Το διευκρινίζουμε αυτό.

Λοιπόν: Συμφωνούμε να βγει ψήφισμα που να υποστηρίζει την αναγκαιότητα της λειτουργίας του μουσείου. Εμείς, θέλουμε τη συνέχιση της λειτουργίας του μουσείου. Εκεί ή σε κάποιο άλλο κτήριο. Δεν επιθυμούμε το κλείσιμο του μουσείου». Και είχαμε την ομόφωνη απόφαση από το Δημοτικό Συμβούλιο…

Από εκεί και πέρα, ο χώρος είναι άδειος… Πριν από δέκα περίπου ημέρες ο κος Νίκος Καραβίας πήρε και τα τελευταία αντικείμενα και πλέον έχει μεταφέρει τις πολιτιστικές δραστηριότητες στον Αγιο Προκόπιο για την καλοκαιρινή σεζόν.. Όμως, οι χώροι του Μουσείου είναι άδειοι. Και φωνάζουν… Ζητούν και πάλι την ενεργοποίηση του…

Ιστορία

Ο πύργος Della Rocca-Barozzi βρίσκεται στην βορινή είσοδο του Κάστρου της Νάξου, τη λεγόμενη «Τρανή» Πύλη, δεξιά όπως εισερχόμαστε. Κτίστηκε στις αρχές του 13ου αιώνα από τους Ενετούς, κυρίαρχους τότε της Νάξου και των Κυκλάδων και επισκευάστηκε το 1694 από τον σταυροφόρο Sforza Castri όπως είναι γραμμένο με επιγραφή στο Κύριο Δωμάτιο του Πύργου. Οι τοίχοι του Πύργου (φάρδους 6 μ. στην βάση και 1,65 μ. στην κορυφή) είναι λιθόκτιστοι. Τα υλικά που κυρίως έχουν χρησιμοποιηθεί είναι μαρμάρινοι και γρανιτένιοι ογκόλιθοι που προέρχονται κατά μεγάλο μέρος από ερείπια αρχαιοελληνικών και βυζαντινών κτηρίων. Ο Πύργος αποτελείται από τον κυρίως όροφο (σαλόνι, υπνοδωμάτια, τραπεζαρία, κουζίνα, βιβλιοθήκη παρεκκλήσι) και υπόγεια ανεπτυγμένα σε τέσσερα επίπεδα.

Στις μέρες μας, ένα από τα μέλη της οικογένειας, ο κ. Νίκος Καραβίας (μαζί με τους συνεργάτες του), ξεναγεί με πολύ χαρισματικό τρόπο τον επισκέπτη στα πολυάριθμα δωμάτια του σπιτιού όπου στεγάζονται έπιπλα και χρηστικά αντικείμενα των χρόνων της ακμής του, όπως επίσης και φορεσιές, όπλα αλλά και πίνακες που απεικονίζουν τον τρόπο ζωής των ευγενών σε προηγούμενους αιώνες.  Άξιες λόγου είναι επίσης και οι μουσικές εκδηλώσεις (τζαζ, κλασικής κιθάρας, πιάνου, κ.ά.), που πραγματοποιούνται στους χώρους του αρχοντικού από τον Απρίλιο έως και τον Οκτώβριο, στις οποίες μεταξύ των άλλων συμμετέχουν και ντόπιοι καλλιτέχνες.

Και όπως διαβάζουμε ακόμη στο διαδίκτυο «Καθώς περάσαμε την πόρτα του μουσείου, αμέσως περάσαμε και σε μια άλλη εποχή. Και περπατούσαμε από το ένα δωμάτιο στο άλλο και παρατηρούσαμε ότι τα πάντα ήταν τοποθετημένα με προσοχή κι επιμέλεια, πιστέψαμε πολλές φορές πως θα δούμε και τους παλιούς ένοικους να ξεπροβάλλουν από κάποια γωνιά, αφού όλα έμοιαζαν σαν να τα είχαν αφήσει εκεί και τους περίμεναν… Πολύ όμορφος χώρος!!!

Με πληροφορίες από την εφημερίδα «Κυκλαδική»

Πηγη naxospress.gr

O NAOΣ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΦΡΑΓΚΙΣΚΟΥ ΤΩΝ ΦΡΑΓΚΙΣΚΑΝΩΝ ΜΟΝΑΧΩΝ ΣΤΑ ΧΑΝΙΑ

Γραφει ο Δρ.Αιμίλιος Δασύρας

                                            Πρόεδρος, »Ομοσπονδία Συνδέσμων Ελλήνων Καθολικών»

Ενα απο τα ιστορικά-θρησκευτικά μνημεία των Χανίων ειναι καο ο Ναός με την Μονή του Αγίου Φραγκίσκου,των Φραγκισκανών Μοναχών. Βρίσκεται στην οδό Χάληδων και ειναι ο μεγαλύτερος Ενετικός Καθολικός Ναός της πόλης μας, ο οποίος χτίστηκε στις αρχές του 14ου αιώνα. Απέναντι απο τον Ναό του Αγίου Φραγκίσκου υπάρχει, πάντα σε ολα τα μερη του κόσμου, ο ναός της Αγίας Κλάρας,η οποία ηταν μια απο τις πιστές μαθήτριές του Αγ.Φραγκίσκου και η οποία ιδρυσε το »Τάγμα των Φραγκισκανισών καλογραιών» , » Le Monache Clarisse» , oπως τις ονομάζουν μέχρι σήμερα. Ο ναός της Αγ.Κλάρας δεν υπάρχει σήμερα, καταστραφηκε απο τους βομβαρδισμούς στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, οπως καταστράφηκαν και αλλα μικρά παρεκκλήσια που υπήρχαν στην περιοχή και διακρίνονται στον Ενετικό Χάρτη.

Ο Ναός του »Φτωχούλη του Θεού» ,οπως ειχε ονομασει ο Νίκος Καζαντζάκης τον Αγιο Φραγκίσκο, εχει υποστεί πολλές αλλαγές και περιπέτειες κατά το »Διάβα των Αιώνων».

  1. Στις αρχές του 14ου αιώνα χτίστηκε ο Ναός και η Μονή των Φραγκισκανών Μοναχών απο τούς Ενετούς και λειτούργησε ως Καθολικός Ναός μεχρι στα 1645.
  2. Οταν τα Χανια πέφτουν στις ορδές των Οθωμανών, οι τουρκοι μετατρέπουν τον Ναό σε Τέμενος με την ονομασία » Γιουσούφ Πασά Τζαμισί ».

3.Με την ανταλλαγη των πληθυσμών και την αναχώρηση των τούρκων, περιπου στα 1924, μετατρέπεται σε κινηματογράφο με την ονομασία » Ιδαίον Αντρον  », του επιχειρηματία Σπανδάγου.

  1. Στη συνέχεια γίνεται » Κοσμικό κεντρο διασκέδασης »,  »Cafe’  Sntan» γυρω στα 1930.
  2. Kατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο οι Γερμανοί το μετέτρεψαν σε φυλακές οπου ειχαν βαλει Ρώσους αιχμαλώτους πολέμου. Ο παππούς μου και ο πατέρας μου, μου διηγόντουσαν οτι μόλις βράδυαζε πήγαιναν κρυφά και κατω απο την σιδερενια πόρτα που υπήρχε στην εισοδο,εβαζαν για τους αιχμαλώτους οτι μπορούσαν, απο ψωμι,ελιες,τσιγαρα. Ο Γερμανός σκοπός φύλαγε στην παρακατω στοά που υπάρχει επί της οδού Χάληδων και ετσι δεν γινόντουσαν αντιληπτοί.
  3. Μετά τον πόλεμο μετατράπηκε σε αποθήκη στρατιωτικού υλικού. Τα στρατιωτικά οχήματα μπαινόβγαιναν για να φορτωσουν και η εισοδος εκλεινε με μια τεράστια σιδερένια πόρτα συρόμενη σε ραγες.
  4. Αποθήκη υλικου πολέμου παρέμεινε εως το 1963. Τοτε μεταφέρθηκε εκει το Αρχαιολογικό Μουσείο ,από το » Γιαλί Τζαμισί » ( στο Συντριβάνι ) οπου στεγαζόταν.

Μέχρι και σήμερα παραμένει το Αρχαιολογικό Μουσείο των Χανίων.

Πόσες περιπέτειες και ταλαιπωρίες δεν πέρασε ο Ναός του  »Φτωχούλη του Θεού » , τόσες οσες  και ολη Του η Ζωή, που ηταν μία Ανθρωπινη ταλαιπωρία και αγωνία στην αναζήτηση του Θείου.

Αιμιλιος Δασυρας

Το σλάιντ απαιτεί την χρήση JavaScript.

1, Χαρτης Ενετικός οπου διακρίνεται η οδος (σημερα) Χάληδων , ο Ναός και Μονη του Αγ.Φραγκισκου (αριστερά) και απέναντι ο Ναός της Αγιας Κλάρας.

2.3. Το εσωτερικό σημερα του Ναού,ως Αρχαιολογικό Μουσείο.

  1. Το εξωτερικό του Ναού επι της οδού Χάληδων.

Νικητής ο Πάπας Φραγκίσκος στην κόντρα με τους Ιππότες της Μάλτας για τα προφυλακτικά

Η Ιστοριά των Ιωαννιτών Ιπποτών

Ιωαννίτες Ιππότες

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Ιωαννίτες Ιππότες
Cross of the Knights Hospitaller.svg

Σταυρός του τάγματος τον 14ο αιώνα
Ενεργό 1099–σήμερα
Πίστη Ρωμαιοκαθολικισμός
Είδος Χριστιανικό στρατιωτικό τάγμα
Αρχηγείο Ιερουσαλήμ, αργότερα Ρόδος, Μάλτα, Ρώμη
Προστάτης Παναγία της Φιλερήμου
Άγιος Ιωάννης ο Βαπτιστής
Χρώματα Μαύρος μανδύας με λευκό σταυρό
Eρυθρός μανδύας με λευκό σταυρό
Συμπλοκές Σταυροφορίες

Ιωαννίτες Ιππότες είναι η συνεκδοχική ονομασία του Ordo Hospitalis Sancti Johannis Hierosolymitani (λατιν., κατά λέξιν : «Τάγμα του Ξενοδοχείου του Αγίου Ιωάννη του Ιεροσολυμίτη), ενός ρωμαιοκαθολικού μοναχικού-ιπποτικού τάγματος, που ιδρύθηκε τον 12ο αιώνα στα πλαίσια της Α΄ Σταυροφορίας.

Οι καταβολές του Τάγματος ανάγονται στον 11ο αιώνα με την εγκατάσταση Αμαλφιτανών εμπόρων στην Ιερουσαλήμ και στην μετέπειτα ίδρυση ξενοδοχείων-νοσοκομείων στους Αγίους Τόπους. Όπως και οι Ναΐτες, ανέλαβε μετά την Α΄ Σταυροφορία και στρατιωτικό πέραν του ιατρικού του ρόλου, με πρώτη ευθύνη την περίθαλψη των αρρώστων προσκυνητών στα νοσοκομεία του Τάγματος κι έπειτα τον πόλεμο κατά των Σαρακηνών.

Το Τάγμα ιδρύθηκε με παπική βούλα το 1113. Έδρασε στους Αγίους Τόπους μέχρι την κατάλυση των σταυροφορικών κρατών και στη συνέχεια εγκαταστάθηκε στην Ρόδο (1309). Η πτώση των Ναϊτών (1314) ήταν ένας από τους παράγοντες που ενίσχυσαν τους Ιωαννίτες, οι οποίοι εξελίχθηκαν σε ναυτική δύναμη και προασπιστές της Χριστιανοσύνης απέναντι στους Μωαμεθανούς. Στην Ρόδο το Τάγμα αντιστάθηκε επιτυχώς στην πολιορκία του Μωάμεθ Β΄ και παρέμεινε εκεί μέχρι το 1523 οπότε εκδιώχθηκε από τους Οθωμανούς. Το 1530 εγκαταστάθηκε στην Μάλτα. Από τις κορυφαίες στιγμές του Τάγματος ήταν η απόκρουση της Οθωμανικής επίθεσης το 1565 και η συμμετοχή του στην ναυμαχία της Ναυπάκτου το 1571.

Το 1798 ο στρατηγός Ναπολέων Βοναπάρτης κατέλαβε την Μάλτα και η εδαφική κυριαρχία του Τάγματος καταλύθηκε. Οι ιππότες διασκορπίστηκαν και ο τσάρος της Ρωσίας Παύλος Α΄ ανέλαβε την προστασία ενός τμήματος του Τάγματος, το οποίο εγκαταστάθηκε οριστικά στην Ρώμη το 1834 ασχολούμενο με φιλανθρωπικά έργα. Το Τάγμα μετεξελίχθηκε και υφίσταται πλέον ως Supremus Ordo Militaris Hospitalis Sancti Ioannis Hierosolymitani Rhodius et Melitensis (Κυρίαρχο Στρατιωτικό Τάγμα του Νοσοκομείου του Αγίου Ιωάννη της Ιερουσαλήμ, της Ρόδου και της Μάλτας).

Το όνομα

Ποικίλες είναι οι ονομασίες του Τάγματος. Στα Ελληνικά αναφέρεται ως Ιωαννίται, Τάγμα των Ιωαννιτών, Τάγμα του Αγίου Ιωάννου των Ιεροσολύμων, Ιππόται του Αγίου Ιωάννου των Ιεροσολύμων, Ιππόται της Μελίτης, Τάγμα των Ιπποτών του Αγίου Ιωάννου της Ιερουσαλήμ, Τάγμα του Αγίου Ιωάννου, Ιππότες της Ρόδου, Ιππότες της Μάλτας, Οσπιτάλιοι κλπ.

Στα Γαλλικά ως Ordre de Saint-Jean de Jérusalem, Les Hospitaliers de Malte,Les Hospitaliers, L’Ordre de Malte, Les Chevaliers de Malte κλπ.

Στα Γερμανικά Der Johanniter-Orden, Malteserorden

Στα Αγγλικά Hospitallers of St. John of Jerusalem, Knights of Malta, Order of St John of Jerusalem κλπ.

Ίδρυση και πρώιμη ιστορία

Το 600μ.Χ. ο αβάς Πρόβος διατάχθηκε από τον Πάπα Γρηγόριο τον Α’ να χτίσει ένα νοσοκομείο στην Ιερουσαλήμ για να φροντίζει τους Χριστιανούς προσκυνητές των Αγίων Τόπων.Το 800μ.Χ. ο αυτοκράτορας Καρλομάγνος επεξέτεινε το νοσοκομείο του Πρόβου και πρόσθεσε μία βιβλιοθήκη σε αυτό. Περίπου 200 χρόνια αργότερα ο χαλίφης Άλ Χακίμ κατέστρεψε το νοσοκομείο μαζί με άλλα 3.000 κτίρια της Ιερουσαλήμ. Το 1023 έμποροι από το Αμάλφι και το Σαλέρνο πήραν άδεια από τον χαλίφη Αλ-Ζαχίρ της Αιγύπτου να ξαναχτίσουν το νοσοκομείο στην Ιερουσαλήμ. Το νέο νοσοκομείο χτίστηκε στο σημείο που βρισκόταν το μοναστήρι του Αγίου Ιωάννη του Βαπτιστή και διακονούσαν σ’ αυτό Βενεδικτίνοι μοναχοί.

Το μοναστικό τάγμα ιδρύθηκε αμέσως μετά την Α’ Σταυροφορία και την ίδρυση των Σταυροφορικών κρατών από τον αδελφό Γεράρδο (γνωστό ως ο «Ευλογημένος»), του οποίου ο ιδρυτικός ρόλος επικυρώθηκε με Παπική Βούλα του Πάπα Πασχάλη Β’ το 1113.[1] Στον Γεράρδο δόθηκαν περιοχές και οικονομική βοήθεια για το τάγμα του στο Βασίλειο της Ιερουσαλήμ. Ο Γεράρδος έγινε πρώτος του μαγίστρος, ενώ ο πάπας διευκρίνισε πως με το θάνατο του τελευταίου τα μέλη του τάγματος θα επέλεγαν από μόνα τους το διάδοχό του[2]. Ο διάδοχος του Γεράρδου, Ραϋμόνδος ντε Πουί της Προβηγκίας, εγκατέστησε το πρώτο σημαντικό νοσοκομείο των Ιπποτών του Νοσοκομείου[3] κοντά στον Ναό της Αναστάσεως της Ιερουσαλήμ. Αρχικά, το Τάγμα περιέθαλπε προσκυνητές, αλλά σύντομα ανέλαβε και την αποστολή να τους παρέχει ένοπλη προστασία και συνοδεία και επί Ραϋμόνδου εξελίχθηκε σε υπολογίσιμη στρατιωτική δύναμη χωρίς να χάσει τον φιλανθρωπικό χαρακτήρα του.[3] Οι Ιωαννίτες και οι Ναΐτες (Ιππότες του Ναού, οι οποίοι συστάθηκαν το 1119), έγιναν τα πιο ισχυρά χριστιανικά τάγματα της περιοχής και κατάφεραν να διακριθούν σε αρκετές μάχες εναντίον των Μουσουλμάνων. Χαρακτηριστικός του τάγματος ήταν ο μαύρος μανδύας με τον άσπρο σταυρό, σε αντίθεση με τον άσπρο μανδύα και τον κόκκινο σταυρό των Ιπποτών του Ναού. Έμβλημά τους ήταν το γεράκι.

Το Τάγμα στους Αγίους Τόπους

Στα μέσα του 12ου αιώνα το τάγμα χωρίστηκε σε ένα πολεμικό τμήμα και ένα τμήμα που ασχολούνταν με την περίθαλψη των ασθενών και των τραυματισμένων. Ήταν, παράλληλα, και ένα θρησκευτικό τάγμα, στο οποίο είχαν δοθεί προνόμια από την παπική Έδρα. Για παράδειγμα, το τάγμα δεν αναγνώριζε κανενός είδους εξουσία πέρα (φυσικά) από την παπική, δεν πλήρωνε τον φόρο της δεκάτης και του επιτρεπόταν να διατηρεί δικά του θρησκευτικά κτίρια. Πολλά από τα πιο σημαντικά αμυντικά έργα (κάστρα κυρίως) των Αγίων Τόπων κτίστηκαν από τους Ιωαννίτες και τους Ιππότες του Ναού. Στην ακμή του Βασιλείου της Ιερουσαλήμ οι Ιωαννίτες είχαν 7 οχυρά και 140 διάφορα άλλα κτήματα στην ευρύτερη περιοχή. Τα δύο μεγαλύτερα από αυτά, οι βάσεις της δύναμης τους στο Βασίλειο της Ιερουσαλήμ και στο Πριγκιπάτο της Αντιόχειας, ήταν το Κρακ των Ιπποτών και το Μαργκάτ.[3] Ο Φρειδερίκος Βαρβαρόσσα της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, ανέλαβε την προστασία του τάγματος σε ένα καταστατικό προνομίων που εξέδωσε το 1185. Οι Ιωαννίτες προέρχονταν από όλη την Ευρώπη αλλά κυρίως από την Γαλλία όπως και οι Ναΐτες. Οι Ιωαννίτες είχαν το ισχυρότερο ιππικό, δραστηριοποιούνταν σε όλη την Ευρώπη και δεν δίστασαν να αναμιχθούν στη διοίκηση του Βασιλείου της Ιερουσαλήμ[4]

Στους Αγίους Τόπους το Τάγμα ακολούθησε την τύχη των Λατινικών Κρατών της Ανατολής και τη σταδιακή τους υποχώρηση προς τις ακτές της Μεσογείου. Το 1187 ο Σαλαντίν κατέλαβε οριστικά την Ιερουσαλήμ και οι Ιωαννίτες μετεγκαταστάθηκαν στον Άγιο Ιωάννη της Άκρας. Στις 28 Μαΐου 1291 οι Σταυροφόροι έχασαν την Άκρα έπειτα από αιματηρή μάχη στη διάρκεια της οποίας ο Μεγάλος Μαγίστρος Ζαν ντε Βιλιέ τραυματίστηκε σοβαρά. Οι Ναΐτες και οι Ιωαννίτες, με τις τελευταίες φραγκικές δυνάμεις, υποχρεώθηκαν τότε να εγκαταλείψουν τους Αγίους Τόπους. Οι Ιωαννίτες εγκαταστάθηκαν τό 1291 στο νησί της Κύπρου[5].

Οργάνωση και διοίκηση του Τάγματος

Μετά την αποχώρηση του Τάγματος από τους Αγίους Τόπους, η οργάνωσή του αποκρυσταλλώθηκε ως εξής :

  • επί κεφαλής ήταν ο ισόβια εκλεγμένος από τους ιππότες μέγας μάγιστρος, εγκατεστημένος στην Ρόδο ή στην Μάλτα και περιστοιχισμένος από το Ανώτατο Συμβούλιο, το οποίο ασκούσε αποφασιστική επιρροή.
  • το Τάγμα όλο διαιρούνταν σε οκτώ Γλώσσες (έθνη) : Αραγονίας, Ωβέρνης, Καστίλλης, Αγγλίας, Γαλλίας, Γερμανίας, Ιταλίας και Προβηγκίας.[6]. Κάθε Γλώσσα εξέλεγε ως αρχηγό των ιπποτών της που βρίσκονταν στην έδρα του Τάγματος -Ρόδο ή Μάλτα- έναν βαΐλο.
  • οι κτήσεις κάθε Γλώσσας στην Ευρώπη υποδιαιρούνταν σε Ηγουμενίες ή Μεγάλες Ηγουμενίες επί κεφαλής των οποίων ήταν ο πριόρης ή ο μέγας πριόρης (prieur ή grand prieur).
  • βασική διοικητική και οικονομική μονάδα των ιπποτών ήταν η Κομενταρία. Ο διοικητής της (κομεντόρης) διοριζόταν από τον πριόρη κατ’ εξουσιοδότησιν του μεγάλου μαγίστρου. Ήταν μια μεγάλη περιοχή με πύργο, εκκλησία, χωρικούς καλλιεργητές, ήταν δηλαδή ένα τιμάριο. Ορισμένες δίνονταν σαν προσωπικά τιμάρια σε αξιωματούχους του Τάγματος για διακεκριμένες υπηρεσίες.

Ο μέγας μάγιστρος και το Ανώτατο Συμβούλιο των Ιωαννιτών τον 14ο αιώνα

Από το 1205, οπότε έχουμε την πρώτη μνεία στους κανονισμούς του Τάγματος για στρατιωτική οργάνωση, τα μέλη του διακρίνονταν σε αδελφούς ιππότες, αδελφούς νοσηλευτές και αδελφούς ιερείς. Βασικό κριτήριο, ειδικά για τους ιππότες (οι οποίοι προορίζονταν για τα ανώτατα αξιώματα του Τάγματος), ήταν η αριστοκρατική καταγωγή.[7]

Το Τάγμα στην Κύπρο – Η μετεξέλιξή του σε ναυτική δύναμη

Οι κτήσεις των Ιωαννιτών στην Ανατολική Μεσόγειο(με μπλε)

Στην Κύπρο βασίλευε ο κατ’ όνομα πλέον βασιλιάς της Ιερουσαλήμ Ερρίκος Β΄ των Λουζινιάν, του οποίου την δυσπιστία κίνησαν οι Ιππότες αναμειγνυόμενοι στις δυναστικές υποθέσεις του νησιού.

Πλοίο του Τάγματος του Αγίου Ιωάννη της Ιερουσαλήμ

Οι Ιωαννίτες αντιλήφθηκαν σύντομα ότι το νησί ήταν απροστάτευτο και εκτεθειμένο στις αλλεπάλληλες επιδρομές Αράβων κουρσάρων. Καθώς η κεντρική διοίκηση του Τάγματος είχε αρνηθεί την μετεγκατάσταση στην Ιταλία, ώστε να παραμένει πλησιέστερα στους Αγίους Τόπους, η επανάκτηση των οποίων είχε τεθεί ως στόχος για την Χριστιανοσύνη, έγινε εμφανής η ανάγκη εξοπλισμού ενός στόλου ικανού να υπερασπιστεί το νησί, αλλά και να επιτεθεί από θαλάσσης. Στους Αγίους Τόπους το Τάγμα όπλιζε μερικά πλοία τα οποία έδιναν τη δυνατότητα στα μέλη του Τάγματος να μετακινούνται, αλλά και να βοηθούν στις μετακινήσεις τους τους προσκυνητές. Ένας αριθμός από αυτά βρισκόταν στην Κύπρο, καθώς είχε μεταφέρει πρόσφυγες και τους αδερφούς από την Παλαιστίνη, μαζί με άλλα τα οποία προέρχονταν από την Ευρώπη ως τμήμα των υποχρεώσεων των κατά τόπους διοικήσεων προς την κεντρική αρχή του Τάγματος[8].

«Σύντομα ξεκίνησαν να βγαίνουν από τα διάφορα λιμάνια του νησιού αρκετά μικρά πλοία διαφόρων μεγεθών, τα οποία επέστρεφαν συχνά με αξιόλογα λάφυρα, που προέρχονταν από τους άπιστους κουρσάρους» καταγράφει ο ιστορικός του Τάγματος Τζάκομο Μπόζιο (1594-1602)[9]. Εγκατεστημένοι σε ένα νησί οι Ιππότες, δεν είχαν άλλον τρόπο να συνεχίσουν τον πόλεμο παρά να βγαίνουν στην θάλασσα, και οι ναυμαχίες τους παρείχαν τη δυνατότητα να αποκομίζουν μεγαλύτερα κέρδη σε βάρος του εχθρού. Ενόσω μουσουλμάνοι κουρσάροι περιδιάβαιναν τις θάλασσες για να απαγάγουν προσκυνητές, η δικαιολογία αυτή αποτελούσε εξαιρετική ευκαιρία για τους Ιωαννίτες ώστε να επιδοθούν στο κούρσος. Οι δύο αυτές νέες δραστηριότητες του Τάγματος, η ναυσιπλοΐα και το κούρσος, πρόσφεραν τη δυνατότητα απόκτησης νέας ισχύος[10].

Ο πάπας Κλήμης Ε΄ επέτρεψε το 1306 στον νέο μεγάλο μαγίστρο Φουλκ ντε Βιλαρέ (1305–1319) να οπλίσει στόλο χωρίς την προηγούμενη έγκριση του Ερρίκου Β΄, βασιλιά της Κύπρου. Το Τάγμα διέθετε τότε δύο γαλέρες, μία φούστα, ένα γαλιόνι και δύο δρόμωνες. Σε αυτή την περιοχή της ανατολικής Μεσογείου, οι πολύ απότομες και δυσπρόσιτες από την στεριά ακτές, και η ύπαρξη πολυάριθμων νησιών, παρείχαν πολλά κρησφύγετα για κάθε μορφής δραστηριότητα. Εκείνη την περίοδο το νησί της Ρόδου αποτελούσε σίγουρο ορμητήριο για όλες τις δραστηριότητες αυτές.[11].

Ιππότες της Ρόδου

Η αυξανόμενη ένταση των σχέσεων μεταξύ Ιωαννιτών και βασιλείου της Κύπρου οδήγησε το 1307 τους Ιππότες στην απόφαση να καταλάβουν το νησί της Ρόδου, το οποίο ανήκε στην Βυζαντινή αυτοκρατορία.[12] Ο μέγας μάγιστρος Γκιγιόμ ντε Βιγιαρέτ άρχισε το 1307 να καταστρώνει το σχέδιο και το 1309 ο ανεψιός και διάδοχός του Φούλκ ντε Βιγιαρέτ το εξετέλεσε με τη συνεργασία του διάσημου Γενοβέζου κουρσάρου Βινιόλο ντι Βινιόλι (Vignolo di Vignoli) που είχε κτήσεις και συμφέροντα στη περιοχή, και με την άδεια του Γάλλου βασιλιά και του πάπα. Σταδιακά τα επόμενα χρόνια οι Ιππότες θα κατακτήσουν και τα άλλα κοντινά νησιά, Κω, Λέρο, Κάλυμνο, Νίσυρο, Χάλκη, Τήλο, Σύμη και Καστελλόριζο. Κατέλαβαν επίσης και το μικρασιατικό λιμάνι της Αλικαρνασσού -το οποίο οχύρωσαν χρησιμοποιώντας κομμάτια από το (μερικώς) κατεστραμμένο Μαυσωλείο της Αλικαρνασσού– και μέχρι το 1402 κατείχαν και την Σμύρνη. Το 1311 αναβίωσαν τους δεσμούς με τις καταβολές τους, ιδρύοντας το πρώτο νοσοκομείο της νήσου της Ρόδου[13].

Στις 2 Μαΐου 1312 τα πλούτη του Τάγματος αυξήθηκαν ακόμη περισσότερο με τη μεταβίβαση σε αυτό με την παπική βούλα «ad providam» της περιουσίας των αφανισμένων Ναϊτών (με εξαίρεση τις κτήσεις τους σε Ισπανία και Πορτογαλία). Το Τάγμα των Ιπποτών του Αγίου Ιωάννη της Ιερουσαλήμ μετέτρεψε τη στρατιωτική του δράση σε κούρσο, το οποίο την εποχή εκείνη ελάχιστη διαφορά είχε από την πειρατεία. Δείγμα του πλουτισμού του Τάγματος, σε συνδυασμό με τη κατοχύρωση της ανεξαρτησίας του, είναι το γεγονός ότι το Τάγμα ξεκίνησε να κόβει δικό του νόμισμα με τις μορφές των Μεγάλων Μαγίστρων[14].

Βάσεις του Τάγματος στην Ευρώπη το 1300

Στη Ρόδο οι Ιωαννίτες, γνωστοί πλέον ως «Ιππότες της Ρόδου» [15] [16] κατέληξαν να γίνουν μια αξιόμαχη στρατιωτική δύναμη, μαχόμενοι κυρίως ενάντια σε Τούρκους πειρατές.

Όμως, ενόσω οι Ιωαννίτες είχαν τον ναυτικό έλεγχο του Αιγαίου, η οθωμανική δυναστεία κατακτούσε σταδιακά τα παραθαλάσσια τμήματα της Ασίας. Το 1396 μια σταυροφορία με την υποστήριξη του Τάγματος τερματίστηκε οικτρά στην Νικόπολη. Μετά την αποτυχία αυτή κάθε ελπίδα ανακατάληψης των Αγίων Τόπων χάθηκε οριστικά και αμετάκλητα.

Το 1440 και το 1444 το νησί της Ρόδου πολιορκήθηκε από τον Σουλτάνο της Αιγύπτου, όμως οι ιππότες απώθησαν τις δύο επιθέσεις των επίδοξων κατακτητών[13].

Μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης το 1453, ήταν φανερό ότι η Ρόδος θα αποτελούσε έναν από τους προσεχείς στόχους των Οθωμανών. Το 1454 τουρκικός στόλος λεηλάτησε τα παράλια του νησιού και το 1467 πολυάριθμα στρατεύματα που αποβιβάστηκαν από τριάντα γαλέρες, αποκρούστηκαν. Ήδη από όλη την Ευρώπη έφταναν Ιππότες για την αναμενόμενη μεγάλη πολιορκία.

Η πολιορκία του 1480

Κύριο λήμμα : Πολιορκία της Ρόδου (1480)

Στις 23 Μαΐου 1480 [17]στόλος ογδόντα τουλάχιστον πλοίων εμφανίστηκε προ της Ρόδου. Αρχιστράτηγος ήταν ο μεγάλος βεζίρης του Μωάμεθ Β΄, ο Μεζίχ πασάς, Χριστιανός εξωμότης.

Ο μέγας μάγιστρος Πιερ ντ’Ωμπυσόν ηγήθηκε επί δύο μήνες της αντίστασης, απέκρουσε τις προτάσεις παράδοσης του Μεζίχ πασά και απώθησε τρεις φορές τις επιθέσεις των Οθωμανών. Η μόνη βοήθεια που έλαβε από την Ευρώπη ήταν η οικονομική του Λουδοβίκου ΙΑ΄ η οποία επέτρεψε στον αδερφό του μεγάλου μαγίστρου Αντουάν ντ’Ωμπυσόν να έρθει στην Ρόδο από την Γαλλία με 500 ιππότες και 2.000 άλλους ενόπλους. Στην άμυνα της Ρόδου βοήθησαν και οι Έλληνες κάτοικοι καθώς κι αυτοί των γύρω νησιών. Οι Τούρκοι τελικά αναγκάστηκαν να λύσουν την πολιορκία.[18]

Ο Ωμπυσόν, έγραψε επανειλημμένα προς όλους τους Χριστιανούς ηγεμόνες προτρέποντας σε σταυροφορία, δεδομένου μάλιστα ότι οι Ιππότες είχαν για ένα διάστημα στα χέρια τους τον ανταπαιτητή του Οθωμανικού θρόνου Τζεμ καθώς και άλλους συμμάχους στην Ανατολή, αλλά μάταια. [19]

Η πολιορκία του 1522 και η αποχώρηση των Ιπποτών

Κύριο λήμμα : Πολιορκία της Ρόδου (1522)

Ούτε ο Μωάμεθ Β΄ ούτε οι διάδοχοί του έπαψαν να έχουν βλέψεις στην Ρόδο, να ετοιμάζονται και να παρενοχλούν διαρκώς τα Δωδεκάνησα. Και οι Ιππότες όμως οργάνωναν ακατάπαυστα την άμυνά τους. Το 1521 σουλτάνος των Οσμανιδών έγινε ο Σουλεϊμάν ο Μεγαλοπρεπής και μέγας μάγιστρος των Ιπποτών εξελέγη ο Φιλίπ Βιλιέ ντε λ’ Ιλ-Αντάμ. Η Ρόδος ήταν ένα εμπόδιο στις επικοινωνίες της Κωνσταντινούπολης με τις νέες επαρχίες της Αίγυπτο και Συρία, και ο σουλτάνος αποφάσισε να το απαλείψει.

Στόλος τριακοσίων πλοίων και στρατός 100.000 ανδρών [20](κατ’ άλλους 200.000 [21]) διευθύνθηκαν προς την Ρόδο και στις 28 Ιουλίου 1522 ο Σουλεϊμάν αποβιβάστηκε στο νησί. Οι δυνάμεις των πολιορκημένων ήταν 600 ιππότες και 4.500 στρατιώτες. Ο Ιλ-Αντάμ διέταξε να πυρποληθούν τα χωριά, να κατεδαφιστούν τα κτίρια που βρίσκονταν έξω από τα τείχη και να συγκεντρωθούν οι χωρικοί στην πόλη. Την 1η Αυγούστου άρχισε η επίθεση στην θέση της γερμανικής Γλώσσας, που αποκρούστηκε. Όλος ο μήνας πέρασε με κατασκευές υπονόμων από τους Οθωμανούς, τους οποίους εξουδετέρωνε με ανθυπονόμους ο μηχανικός Γαβριήλ Μαρτινέγκο από την Κρήτη.

Όλον τον Σεπτέμβριο και Οκτώβριο οι πολιορκούμενοι απέκρουαν τις επιθέσεις των Τούρκων οι οποίοι υπέστησαν μεγάλες απώλειες ειδικά στην επίθεση της 24ης Σεπτεμβρίου, όταν στην άμυνα πήραν μέρος πολίτες, χωρικοί και γυναίκες. Τέλη Οκτωβρίου αποκαλύφθηκε προδοσία του μεγάλου πριόρη της Γλώσσας της Καστίλλης Αντρέας ντ’ Αμαράλ, ο οποίος καθαιρέθηκε τελετουργικά και εκτελέστηκε.[22] Οι συγκρούσεις συνεχίστηκαν τον Νοέμβριο και Δεκέμβριο αλλά ενώ ο αριθμός των αμυνομένων ελαττωνόταν συνεχώς, νέες δυνάμεις αναπλήρωναν τις απώλειες του σουλτάνου.

Τελικά στις 22 Δεκεμβρίου, μετά από πεντάμηνη πολιορκία, ο μέγας μάγιστρος αναγκάστηκε να συνθηκολογήσει με ευνοϊκούς για τους Ιππότες και τους κατοίκους όρους. Την 1η Ιανουαρίου 1523 οι Ιωαννίτες, συνοδευόμενοι από 4.000 κατοίκους της Ρόδου εγκατέλειψαν το νησί μετά από διακόσια χρόνια κυριαρχίας. [23]

Στα διακόσια αυτά χρόνια οι Ιωαννίτες πολιτεύθηκαν με μετριοπάθεια και φέρθηκαν με σύνεση στον ελληνικό πληθυσμό της Δωδεκανήσου. Σχεδόν πλήρης ήταν η θρησκευτική ελευθερία των Ορθοδόξων Ελλήνων και εκεί οφείλεται η συμπαράστασή τους στους Ιππότες, ιδίως κατά την τελευταία πολιορκία. [24]

Ιππότες της Μάλτας

Ο στόλος των Ιπποτών έπλευσε στη Μεσσήνη της Σικελίας και στους Ιππότες δόθηκε ως προσωρινή κατοικία το Βιτέρμπο. Συνεπώς, ο Μάγιστρος του τάγματος είχε πολλά προβλήματα να αντιμετωπίσει για να αποτρέψει τη διάλυση του τάγματος. Στα προβλήματα ήρθε να προστεθεί ο πόλεμος μεταξύ Γαλλίας και Ισπανίας, ο οποίος έσπειρε τη διχόνοια στο τάγμα καθώς τα περισσότερα μέλη του ήταν Γάλλοι και Ισπανοί.

Τελικά, μετά από συνολικά 7 χρόνια μετακίνησης, το 1530, και μετά από πολλές διαπραγματεύσεις κατά τις οποίες ο μάγιστρος του Τάγματος αποδείχθηκε εξαίρετος διπλωμάτης, τους παραχωρήθηκε από τον Πάπα και τον Βασιλιά της Ισπανίας, Κάρολο Κουίντο (ο οποίος ήταν βασιλιάς και της Σικελίας) η Μάλτα μαζί με το Γκόζο και το Βορειοαφρικανικό λιμάνι της Τρίπολης. Για τις παραπάνω κτήσεις οι Ιωαννίτες κατέβαλλαν στον αντιβασιλιά της Σικελίας ετήσιο φόρο κάθε 2α Νοεμβρίου (την ημέρα του Ψυχοσαββάτου), ένα μαλτέζικο γεράκι.

Μετά από αυτή την ήττα, οι Ιωαννίτες άρχισαν να εγκαταλείπουν σταδιακά τις παλιές τακτικές του ιππικού, αναλογιζόμενοι την υπεροχή του εχθρού τους στην ξηρά και αντιλαμβανόμενοι ότι ήταν πιο ευάλωτος στη θάλασσα. Η Μάλτα αποτελούσε σημαντικό προπύργιο της Ευρώπης, έχοντας τεράστια στρατηγική σημασία δεδομένης της κατάστασης στη Μεσόγειο. Παράλληλα η Μάλτα αποτελούσε για αιώνες το σταυροδρόμι του δουλεμπορίου στη Δυτική Ευρώπη, αφού οι αιχμαλωτισμένοι Μουσουλμάνοι(αλλά και όποιος Αφρικανός έπεφτε στα χέρια των Ιωαννιτών) πωλούνταν ως δούλοι. Οι Ιωαννίτες συνέχισαν τη δράση τους εναντίον των Μουσουλμάνων, και παρά το μικρό αριθμό αριθμό πλοίων που διέθεταν κατάφεραν να προξενήσουν απώλειες στους Οθωμανούς, οι οποίοι δυσαρεστήθηκαν βλέποντας το τάγμα ξανά σε δράση.

Πολιορκία του 1565

Το 1565 ο Σουλεϊμάν έστειλε δύναμη 40.000 περίπου ανδρών να πολιορκήσει δύναμη 700 Ιπποτών και 8.000 στρατιωτών και να καταλάβει τη Μάλτα.[25] Στην αρχή, η μάχη εξελισσόταν όπως η μάχη της Ρόδου : οι περισσότερες πόλεις καταστράφηκαν και σχεδόν οι μισοί ιππότες σκοτώθηκαν. Στις 18 Αυγούστου η κατάσταση των πολιορκημένων ήταν πλέον απελπιστική και, καθώς ο αριθμός τους λιγόστευε καθημερινά, γινόταν όλο και πιο δύσκολο να επανδρώνουν τη μακριά γραμμή οχυρώσεων. Παρόλα αυτά, όταν το συμβούλιο του μάγιστρου Ζαν ντε λα Βαλέτ πρότεινε την εγκατάλειψη του Μπίργκου και της Σενγκλέα και την απόσυρση στο οχυρό Σαντ Άντζελο, αυτός αρνήθηκε.

Ο αντιβασιλιάς της Σικελίας δεν είχε στείλει βοήθεια. Πιθανώς οι διαταγές που έδωσε ο Φίλιππος Β’ της Ισπανίας δεν ήταν αρκετά σαφείς κι έτσι την ευθύνη του αν θα έπρεπε να σταλεί βοήθεια ή όχι θα έπρεπε να την επωμιστεί ο αντιβασιλιάς. Μία λάθος κίνηση θα έφερνε την ήττα, κάτι που σημαίνει ότι η Σικελία και η Νάπολη θα ήταν εκτεθειμένες. Ο γιος όμως του αντιβασιλιά πολεμούσε στο πλευρό του Μάγιστρου οπότε ο ίδιος δεν μπορούσε να αδιαφορήσει για την έκβαση της μάχης. Οποιαδήποτε κι αν ήταν τα αίτια της καθυστέρησής του, ο αντιβασιλιάς δίσταζε και δεν επενέβη παρά μόνο όταν η μάχη είχε πλέον κριθεί από τον αγώνα των αβοήθητων Ιπποτών, πιεζόμενος από τους αγανακτισμένους αξιωματικούς του.

Στις 23 Αυγούστου εκδηλώθηκε άλλη μία μεγάλη επίθεση, η τελευταία σοβαρή προσπάθεια, όπως αποδείχθηκε, των πολιορκητών. Η επίθεση απωθήθηκε με μεγάλη δυσκολία από τους Ιωαννίτες, ενώ στην άμυνα πήραν μέρος ακόμη και οι τραυματίες. Από εδώ και πέρα όμως ήταν η σειρά των Οθωμανών να βρεθούν σε απελπιστική θέση. Με εξαίρεση το οχυρό Σαντ Έλμο, όλες οι οχυρώσεις των Ιπποτών είχαν μείνει άθικτες[26]. Η φρουρά, δουλεύοντας μέρα και νύχτα, επισκεύαζε τα ρήγματα και η κατάληψη της Μάλτας έμοιαζε όλο και πιο αδύνατη, ενώ τους πολύ θερμούς καλοκαιρινούς μήνες διάφορες αρρώστιες έκαναν την εμφάνισή τους στο στρατόπεδο των πολιορκητών. Τα πυρομαχικά και οι τροφές τους τελείωναν, ενώ το ηθικό τους έπεφτε κατακόρυφα από τις αποτυχίες και τις μεγάλες απώλειες. Επίσης, ο θάνατος στις 23 Ιουνίου του Οθωμανού ναυάρχου Τουργκούτ Ρεΐς, που ήταν ικανότατος διοικητής, αποτέλεσε σοβαρό πλήγμα στο ήδη πεσμένο ηθικό των πολιορκητών, ενώ οι Οθωμανοί διοικητές Πιγιαλέ πασάς και Λαλά Μουσταφά πασάς δεν έδειχναν ιδιαίτερο ζήλο. Είχαν στη διάθεσή τους ένα τεράστιο στόλο τον οποίο κατάφεραν να χρησιμοποιήσουν επιτυχώς μόνο μία φορά. Παραμελούσαν τις επικοινωνίες τους με την αφρικανική ακτή και δεν έκαναν καμία προσπάθεια να σταματήσουν τις σικελικές ενισχύσεις.

Η πολιορκία της Μάλτας

Την 1η Σεπτεμβρίου οι Οθωμανοί έκαναν την τελευταία τους προσπάθεια η οποία ήταν σχετικά αδύναμη επίθεση, εξ αιτίας του χαμηλού ηθικού. Τα παραπάνω γεγονότα ενθάρρυναν τους Ιππότες οι οποίοι έβλεπαν επιτέλους πιθανότητες νίκης. Οι μπερδεμένοι και αναποφάσιστοι Τούρκοι διοικητές πληροφορήθηκαν την άφιξη σικελικών ενισχύσεων και μη ξέροντας πως επρόκειτο για μία μικρή δύναμη, έλυσαν την πολιορκία και αποχώρησαν από τη Μάλτα στις 8 Σεπτεμβρίου. Η πολιορκία της Μάλτας υπήρξε ενδεχομένως η τελευταία φορά στην ιστορία που δύναμη ιπποτών κέρδισε μια αποφασιστική μάχη.[27]

Όταν οι Οθωμανοί έφυγαν, οι Ιωαννίτες είχαν 600 άνδρες ικανούς να φέρουν όπλα. Η πιο βάσιμη εκτίμηση τοποθετεί τον αριθμό των πολιορκητών γύρω στους 40.000 άνδρες από τους οποίους μόνο οι 15.000 επέστρεψαν στην Κωνσταντινούπολη. Η πολιορκία της Μάλτας απαθανατίστηκε από αρκετούς καλλιτέχνες της εποχής. Μετά την πολιορκία, μια νέα πόλη έπρεπε να κτιστεί, η οποία ονομάστηκε Humilissima Civitas Valletta (H Tαπεινοτάτη Πόλη Βαλέτα), προς τιμή του μαγίστρου Ντε λα Βαλέτ ο οποίος άντεξε την πολιορκία. Είναι η σημερινή πρωτεύουσα της Μάλτας. Το 1607 δόθηκε στον μεγάλο μάγιστρο των Ιωαννιτών ο τίτλος του πρίγκιπα της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, παρόλο που οι κτήσεις του τάγματος ήταν πάντα νότια της αυτοκρατορίας. Το 1630 το αξίωμα του μεγάλου μαγίστρου εξισώθηκε εκκλησιαστικά με αυτό του καρδιναλίου και του απονεμήθηκε η διάκριση της Εξοχοτάτης Υψηλότητος.

Μετά την αποφασιστική νίκη των χριστιανικών δυνάμεων εναντίον του Οθωμανικού στόλου στη ναυμαχία της Ναυπάκτου το 1571, στην οποία το Τάγμα έλαβε μέρος με τρία πλοία, οι Ιππότες ανέλαβαν την προστασία των χριστιανικών πλοίων από τους Βερβερίνους πειρατές και την απελευθέρωση των Χριστιανών σκλάβων που οι τελευταίοι είχαν συλλάβει.

Η Μεταρρύθμιση και η Επανάσταση

Το Τάγμα έχασε πολλές από τις κτήσεις του στην Ευρώπη με την επέκταση του Προτεσταντισμού και την εμφάνιση άλλων αιρέσεων, αλλά επέζησε στη Μάλτα. Οι κτήσεις της Αγγλικής Γλώσσας δημεύθηκαν το 1540 από τον Ερρίκο τον Η’.[28] γεγονός που τερμάτισε την δράση της.

Ακολουθώντας την Προτεσταντική Μεταρρύθμιση, τα περισσότερα Γερμανικά «παρακλάδια» του τάγματος ενστερνίστηκαν την Προτεσταντική θεολογία, αλλά διατήρησαν την ονομασία τους. Το 1577 η Ηγουμενία του Βρανδεμβούργου μετεστράφη στον Λουθηρανισμό, αλλά συνέχισε να καταβάλλει τις οικονομικές του εισφορές στο τάγμα.

Οι Ιππότες της Μάλτας είχαν ισχυρή παρουσία στις τάξεις του Αυτοκρατορικού Ρωσικού Ναυτικού και του προεπαναστατικού Γαλλικού Ναυτικού. Όταν ο Ντε Πουανσί (διακεκριμένος Ιωαννίτης Ιππότης) διορίσθηκε κυβερνήτης του Αγίου Χριστοφόρου το 1639 έντυσε την ακολουθία του με τα εμβλήματα και τους θυρεούς του τάγματος. Η παρουσία των Ιωαννιτών στην Καραϊβική ισχυροποιήθηκε με τις ενέργειες του, μέχρι το θάνατο του το 1660. Ο ίδιος επίσης αγόρασε το νησί Σαιν Κρουά ως προσωπικό κτήμα, και το μεταβίβασε στους Ιππότες. Το 1665 το Σαιν Κρουά αγοράστηκε από την Γαλλική Εταιρεία Δυτικών Ινδιών, οπότε τερματίστηκε η παρουσία του τάγματος στην Καραϊβική.

Το 1789, η Γαλλική Επανάσταση, με τον έντονο αντικληρικισμό και αντιαριστοκρατισμό που τη διέκρινε, κατήργησε το Τάγμα στην Γαλλία και ανάγκασε πολλούς Γάλλους ιππότες να εγκαταλείψουν τη Γαλλία. Κατά συνέπεια πολλές από τις «παραδοσιακές» πηγές εισοδήματος του Τάγματος χάθηκαν για πάντα.

Η απώλεια της εδαφικής κυριαρχίας

Το Μεσογειακό οχυρό των Ιπποτών στην Μάλτα καταλήφθηκε από τον Ναπολέοντα Βοναπάρτη το 1798 κατά τη διάρκεια της εκστρατείας του στην Αίγυπτο.[26] Ο Ναπολέων ζήτησε από τον μεγάλο μάγιστρο Φέρντιναντ φον Χόμπες τσου Μπολχάιμ να επιτρέψει την είσοδο των πλοίων του στο λιμάνι και τον ανεφοδιασμό τους. Ο Μπολχάιμ απάντησε ότι μόνο δύο ξένα πλοία επιτρεπόταν να βρίσκονται την ίδια ώρα στο λιμάνι. Έτσι όμως η διαδικασία του ανεφοδιασμού θα καθυστερούσε πολύ και, επειδή ο Ναπολέων επειγόταν να αντιμετωπίσει τον Νέλσωνα, διέταξε βομβαρδισμό. .[29] Οι Γάλλοι στρατιώτες αποβιβάστηκαν σε επτά σημεία της Μάλτας στις 11 Ιουνίου και μετά από αρκετές ώρες σκληρών συγκρούσεων κατέλαβαν μεγάλο μέρος του νησιού. Ο μέγας μάγιστρος στην Βαλέττα αναγκάστηκε να συνθηκολογήσει, [30] υποστηρίζοντας ότι το παπικό καταστατικό του Τάγματος απαγόρευε στους Ιωαννίτες να μάχονται ενάντια σε άλλους Χριστιανούς, και εγκατέλειψε την Μάλτα στις 18 Ιουνίου. Το 1799, και υπό την πίεση του Αυστριακού Στέμματος, παραιτήθηκε του αξιώματος του.

Ο Παύλος της Ρωσίας ως μάγιστρος των Ιωαννιτών

Οι Ιππότες της Μάλτας διασκορπίστηκαν, αλλά το Τάγμα συνέχισε να υφίσταται σε μικρότερη κλίμακα και να διαπραγματεύεται με τις κυβερνήσεις της Ευρώπης για την αναβίωση της ισχύος του. Ο Ρώσος αυτοκράτορας Παύλος ο Α’ πρόσφερε καταφύγιο στους περισσότερους Ιππότες στην Αγία Πετρούπολη, μια πράξη που αποτέλεσε αφετηρία για την Ρωσική παράδοση των Ιπποτών του Ξενώνα καθώς και για την αναγνώριση του Τάγματος ανάμεσα στα υπόλοιπα Ρωσικά τάγματα.[31] Οι εγκατεστημένοι στην Αγία Πετρούπολη ιππότες, εξέλεξαν τον Τσάρο Παύλο ως Μέγα Μάγιστρο μετά την παραίτηση -ενδεχομένως καθαίρεση- του φον Χόμπες. Ως μάγιστρος ο Παύλος δημιούργησε, πέρα από την Ρωμαιοκαθολική Ηγουμενία, την «Μεγάλη Ρωσική Ηγουμενία», η οποία αριθμούσε 118 ταξιαρχίες/περιφέρειες με «τάξεις» ανοιχτές σε όλους τους Χριστιανούς, επισκιάζοντας το υπόλοιπο τάγμα. Η εκλογή του Παύλου παρ’όλα αυτά ποτέ δεν επικυρώθηκε από το Βατικανό και συνεπώς παρέμεινε «de facto» και όχι «de jure» Μέγας Μάγιστρος του Τάγματος.

Στην αρχή του 19ου αιώνα, το τάγμα είχε πλέον αποδυναμωθεί σοβαρά λόγω της απώλειας των κτήσεων σε όλη την Ευρώπη. Μόλις το 10% του εισοδήματος του τάγματος προερχόταν πλέον από πηγές εντός της Ευρώπης, με το υπόλοιπο 90% να προέρχεται από το «Μεγάλη Ρωσική Ηγουμενία» μέχρι το 1810. Αυτό αντικατοπτριζόταν στο γεγονός ότι από το 1805 ως το 1879 το τάγμα διοικούνταν από τοποτηρητές και όχι από μεγάλους μαγίστρους.

Το Τάγμα Σήμερα

Το 1834, το Τάγμα εγκατέστησε νέο αρχηγείο στη Ρώμη.[32]

Το 1879 ο πάπας Λέοντα τον ΙΓ’ ονόμασε νεό μεγάλο μάγιστρο του Τάγματος. Από αυτό το σημείο και μετά, το Τάγμα μετατράπηκε σε ανθρωπιστικό και θρησκευτικό οργανισμό ως το «Κυρίαρχο Στρατιωτικό Τάγμα του Ξενώνα του Αγίου Ιωάννη» που αναπτύσσει δράση σε πολλούς διεθνείς οργανισμούς ενώ συμμετέχει και στα Ηνωμένα Έθνη ως μέλος-παρατηρητής. Οι ιατρικές και φιλανθρωπικές δραστηριότητες του Τάγματος, που αναπτύχθηκαν σε μεγάλη κλίμακα κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, εντατικοποιήθηκαν και επεκτάθηκαν κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο υπό τον μέγα μάγιστρο Φρα Λουντοβίκο Κίτζι Αλμπάνι ντελλα Ρόβερε (19311951).

Το 1961 το Τάγμα αναγνωρίστηκε από την Αγία Έδρα ως «Κυρίαρχο Στρατιωτικό, Νοσοκομειακό Τάγμα του Αγίου Ιωάννη της Ιερουσαλήμ, της Ρόδου και της Μάλτας…προερχόμενο από τους Οσπιτάλιους του Νοσοκομείου του Αγίου Ιωάννη της Ιερουσαλήμ». Το τάγμα διατηρεί διπλωματικές σχέσεις με περισσότερες από 100 χώρες, έχοντας πολλούς αντιπροσώπους. Εκδίδει δικά του διαβατήρια, νόμισμα, γραμματόσημα, ακόμα και πινακίδες κυκλοφορίας. Οι διπλωματικές δραστηριότητες του Τάγματος είναι συνδεδεμένες με την ανθρωπιστική του αποστολή. Τα προγράμματά του περιλαμβάνουν ιατρική και κοινωνική υποστήριξη, βοήθεια σε περίπτωση ένοπλων συγκρούσεων και φυσικών καταστροφών, έκτακτες υπηρεσίες και σώμα πρώτων βοηθειών, βοήθεια για τους ηλικιωμένους, τους ανάπηρους και τα παιδιά που βρίσκονται σε ανάγκη, ενώ παρέχει, επίσης εκπαίδευση παροχής πρώτων βοηθειών και υποστήριξη για πρόσφυγες και εκτοπισμένα άτομα ανεξαρτήτως φυλής, προέλευσης ή θρησκείας, σε 120 χώρες. Η «ανεξαρτησία» του αμφισβητείται από μερικούς επιστήμονες ενώ πολλές οργανώσεις προσπάθησαν να μιμηθούν το τάγμα και να (αυτο)ανακηρυχθούν παρακλάδια του και ορισμένες διώχθηκαν δικαστικά.

Το Τάγμα πρόσφατα εγκατέστησε ένα παράρτημα στη Μάλτα, μετά την υπογραφή ενός σχετικού συμβολαίου με την εκεί κυβέρνηση, με το οποίο του παραχωρήθηκε η αποκλειστική χρήση του οχυρού Σαντ’ Άντζελο για 99 χρόνια. Σήμερα, μετά την αναστήλωσή του, το οχυρό φιλοξενεί ιστορικές και πολιτιστικές δραστηριότητες, που σχετίζονται με το Τάγμα της Μάλτας.

Το 1831 συστάθηκε το «Σεβαστό Τάγμα του Αγίου Ιωάννη της Ιερουσαλήμ» στην Βρετανία, το οποίο εξαπλώθηκε στο Ηνωμένο Βασίλειο, στη Βρετανική Κοινοπολιτεία και στην Αμερική, όμως αναγνωρίστηκε από το «μητρικό» τάγμα μόλις το 1963.

Το 1812 το Τάγμα μετατράπηκε στην Πρωσσία σε τάγμα αξίας. Το 1852 ανασυστάθηκε ως ο σπουδαιότερος μη ρωμαιοκαθολικός κλάδος των Ιωαννιτών. [28] Οι διάφοροι κατά τόπους κλάδοι του Τάγματος ενώ διατήρησαν την ονομασία τους, απέκτησαν μεγαλύτερη ανεξαρτησία από το «μητρικό» τάγμα και δραστηριοποιήθηκαν σε αρκετές χώρες(όπως η Ουγγαρία, η Ολλανδία και η Σουηδία). Αυτά τα μικρότερα παρακλάδια είναι τώρα αυτόνομα επίσης ενώ με το Βρετανικό τάγμα έχουν σχηματίσει την «Συμμαχία των Ταγμάτων του Αγίου Ιωάννη της Ιερουσαλήμ».

Οι έδρες του Τάγματος

Ρόδος, ιπποτικές οχυρώσεις

Μάλτα, το φρούριο του Σαντ’ Άντζελο

Η ιστοριογραφία του Τάγματος

Τα στρατιωτικά τάγματα καθυστέρησαν γενικά να καταγράψουν την ιστορία τους με εξαίρεση τους Βενεδικτίνους ή τα Επαιτικά Τάγματα. Αρχικά τα ιστορικά τάγματα περιορίζονταν στη σύνταξη επίσημης νεκρολογίας («ομπιτουάριου»), το οποίο άρχισε να περιέχει σταδιακά, από τον 14ο αιώνα και μετά, λεπτομέρειες για τη ζωή των μελών του Τάγματος. Με το πέρας του χρόνου όμως οι νεκρολογίες άρχισαν να συμπληρώνονται συχνά με φανταστικά περιστατικά.

Τα πρώτα κείμενα ιστορικού χαρακτήρα των Ιωαννιτών Ιπποτών ήταν έργο του Γκουιλέρμο ντε Σάντο Στέφανο, διοικητή (κομεντόρη) της Κύπρου, ο οποίος ήταν ο πρώτος που πραγματοποίησε απογραφή των νομικών κειμένων του Τάγματος[33]. Κατά το 1303 ξεκίνησε μια σύνθεση η οποία συγκέντρωνε τον κανόνα και τα καταστατικά του Τάγματος, ένα χρονολόγιο των Μεγάλων Μαγίστρων, έναν ανθολόγιο των πειθαρχικών αποφάσεων, τα Miracula και μια κριτική έρευνα επί των καταβολών του Νοσοκομείου, το Exordium Hospitalis[34].[3]. Ερχόμενο αντιμέτωπο με κριτικές, ή πιο απλά για την μεγαλύτερη προβολή των δραστηριοτήτων τους και για την εξασφάλιση περαιτέρω δωρεών, το Τάγμα των Ιπποτών του Αγίου Ιωάννη της Ιερουσαλήμ ξεκίνησε τη συγγραφή χρονικών. Στα μισά του 15ου αιώνα ο Μελκιόρε Μπαντίνι, σφραγιδοφύλακας του Τάγματος, ήταν ο συγγραφέας ενός ιστορικού κειμένου, πιθανώς του πρώτου για τους Ιωαννίτες, χαμένου έκτοτε, του οποίου όμως ο Τζάκομο Μπόζιο είχε ακόμη μνήμη[35]. Ο ιππότης Τζιάκομο Μπόζιο (Giacomo Bosio), αυτόπτης μάρτυρας των όσων περιγράφει, έγραψε τρίτομη ιστορία του Τάγματος (Istoria della Sacra Religione di San Giovanni Gierosolimitano) που εκδόθηκε για πρώτη φορά στη Νάπολη το 1684 και θεωρείται πολύ ενημερωμένη, ειδικά για ορισμένες περιόδους ζωής του Τάγματος, και στο έργο του χρησιμοποιεί έγγραφα από το αρχείο των Ιπποτών που δεν σώζονται πουθενά αλλού. Ένα έγγραφο, το οποίο έγινε σύντομα διάσημο, ακόμη και σήμερα, ήταν το έργο του Γκιγιόμ Καουρσέν, η Descriptio obsidionis Rhodie urbis, του οποίου οι εκδόσεις και οι μεταφράσεις πολλαπλασιάστηκαν μεταξύ 1480 και 1483 χρησιμεύοντας στην προπαγάνδα του Τάγματος[36]. Ένα ενδιαφέρον έγγραφο για την ιστορία των στρατιωτικών ταγμάτων είναι ένα κείμενο γραμμένο κατά τα τέλη του 15ου αιώνα από ένα αδερφό του Τευτονικού Τάγματος, το Chronik des vier Orden von Jerusalen. Το χρονικό αυτό φέρνει στο φως, στο πρώτο του μέρος, τις ιεροσολυμιτικές καταβολές των στρατιωτικών ταγμάτων αλλά και του μοναχικού τάγματος του Αγίου Τάφου (Ordre du Saint-Sépulcre de Jérusalem). Εάν οι καταβολές των Τευτόνων και του τάγματος του Αγίου Τάφου είναι λίγο αόριστες, αντιθέτως αυτές των Ναϊτών και των Ιωαννιτών είναι σχετικά καλά τοποθετημένες στον χρόνο[37].

Ενδιαφέρον για την δράση του Τάγματος στην Ρόδο έχει η Histoire de Pierre d’ Aubusson, Grand-Maistre de Rhodees, Παρίσι, 1676 (Pierre d’ Aubusson, Μεγάλος Μάγιστρος της Ρόδου, μετάφρ. Μαρία Αγγελάτου, εκδ. Τροχαλία, 1996) του Ιησουίτη Dominique Bouhours, ο οποίος παρουσιάζει, κατά το μάλλον ή ήττον εξιδανικευμένα, την πολιορκία του 1480. Επίσης η προσθήκη ανωνύμου στην αγγλική έκδοση 1679 του πιο πάνω βιβλίου (και στον ίδιο τόμο της ελληνικής έκδοσης) A continuation of the History of Rhodes, under the Government of Philip de Villiers Lisle Adam, 1679 (Συνέχεια της ιστορίας της Ρόδου, υπό την διακυβέρνηση του Philippe Villiers de L’ Isle-Adam) αναφερόμενη στην πολιορκία και συνθηκολόγηση των Ιπποτών του 1522.

Το Τάγμα και ο πολιτισμός

Μνημειώδης είναι η αρχιτεκτονική κληρονομιά των Ιωαννιτών ιπποτών. Το Κρακ των Ιπποτών στην Συρία, το οποίο επισκεύασαν, επεξέτειναν και διαμόρφωσαν οι Ιππότες, είναι υπόδειγμα φρουριακής αρχιτεκτονικής.

To Κρακ των Ιπποτών

Στην Ρόδο άφθονα είναι τα δείγματα της ιπποτικής αρχιτεκτονικής, μνημειακής και οχυρωματικής, μοναδικό σύνολο γοτθικής τέχνης στην Ελλάδα. Στην Οδό των Ιπποτών –που αρχίζει από το Νοσοκομείο των Ιπποτών (σήμερα Αρχαιολογικό Μουσείο)- βρίσκονται τα καταλύματα των Γλωσσών του Τάγματος, διακοσμημένα με θυρεούς. Η οδός καταλήγει στο μεγαλοπρεπές παλάτι του Μεγάλου Μαγίστρου. Εντυπωσιακά είναι τα τείχη της πόλης και οι πύλες τους, ειδικά η Θαλάσσια Πύλη (Porta Marina). Επίσης εντυπωσιακό είναι το φρούριο του Αγίου Πέτρου στο Μποντρούμ (Αλικαρνασσό).

Ρόδος, η Οδός των Ιπποτών

Η Μάλτα οχυρώθηκε μεθοδικά από τους Ιππότες και ο Ζαν ντε λα Βαλέτ ίδρυσε την πρωτεύουσά της Βαλέτα. Πολυάριθμες εκκλησίες και παλάτια, μπαρόκ ως επί το πλείστον, κοσμούν την πόλη. Η ακτινοβολία του Τάγματος κατέστησε το νησί κατά τον 16ο και 18ο αιώνα σημείο συνάντησης και εκλεπτυσμένης δημιουργίας καλλιτεχνών [38] όπως οι Καραβάτζο και Ματία Πρέτι.

Βαλλέττα, το Κατάλυμα της Καστίλλης, σήμερα πρωθυπουργικό γραφείο

Πορτραίτο του Αλόφ ντε Βινιακούρ, 54ου Μεγάλου Μαγίστρου του Τάγματος, φιλοτεχνημένο από τον Καραβάτζιο, ο οποίος υπήρξε εφήμερος ιππότης της Μάλτας.

Επιπλέον το Τάγμα συγκέντρωσε μεγάλο αριθμό κειμηλίων σε ρυθμό μπαρόκ κατά τον 18ο αιώνα. Μεταξύ αυτών βρίσκεται ειδικότερα μεγάλος αριθμός από ταπετσαρίες φιλοτεχνημένες από τους Γκομπλέν μεταξύ του 1708 και του 1710[38]. Η μεγάλη βιβλιοθήκη της Μάλτας χτισμένη μεταξύ 1786 και 1796[38] σύμφωνα με σχέδια του Στέφανο Ιτάρ και εγκαινιασμένη μετά την αναχώρηση των Ιπποτών το 1812 από τους Άγγλους, περιείχε ήδη το 1798, 80.000 βιβλία [38] και όλα τα αρχεία του Τάγματος του Αγίου Ιωάννη της Ιερουσαλήμ, τα οποία σώζονται μέχρι σήμερα.

Το Κρακ των Ιπποτών, η μεσαιωνική πόλη της Ρόδου και η Βαλέτα είναι Μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς της ΟΥΝΕΣΚΟ, πρωτίστως για την ιπποτική τους αρχιτεκτονική.

Νομισματική

30 Tari του Μεγάλου Μαγίστρου Πίντο

Το Τάγμα άρχισε να κυκλοφορεί δικό του νόμισμα περί το 1310, τον ίδιο καιρό που απέκτησε εδαφική κυριαρχία με την εγκατάστασή του στο νησί της Ρόδου[39]. Αυτή ήταν και η περίοδος κατά την οποία το Τάγμα του Αγίου Ιωάννη της Ιερουσαλήμ άρχισε να πλουτίζει σημαντικά. Στην μία πλευρά των νομισμάτων απεικονιζόταν είτε ο Άγιος Ιωάννης (ολόσωμος ή η αποκοπείσα κεφαλή του) είτε ο μέγας μάγιστρος, ενώ στην άλλη βρισκόταν ένας σταυρός που δεν θα είναι ο Σταυρός της Μάλτας παρά μόνο μετά το 1520[39].

Το μαλτέζικο τριμεταλλικό νομισματικό σύστημα αποτελούνταν από νομίσματα σε χαλκό, σε άργυρο και σε χρυσό σύμφωνα με πράξη που κατακυρώθηκε εντός του Τάγματος το 1530[39]. Κατά τον 18ο αιώνα το σύστημα αυτό τέθηκε υπό αμφισβήτηση με την ευρεία κυκλοφορία νομισμάτων από άργυρο[39]. Τα μαλτέζικα νομίσματα ‘ηταν scudi (σκούδα), tari και grani με αξία : 1 scudo = 12 tari = 240 grani[39].

Το Τάγμα και η ιατρική

Από τον 16ο ως τον 18ο αιώνα οι Ιωαννίτες ανέπτυξαν σε σημαντικό βαθμό τις τεχνικές ιατρικής και χειρουργικής όπως οι μουσκεμένοι στο όπιο σπόγγοι τους οποίους οι ασθενείς έγλυφαν έως ότου χάσουν τις αισθήσεις τους[40].

Όλα πάντως ξεκίνησαν στην πραγματικότητα με το Νοσοκομείο της Ιερουσαλήμ, κι έπειτα με αυτό της Ρόδου. Το 1523 οι Ιωαννίτες πρωτοτύπησαν στον τομέα της άμεσης ιατρικής επέμβασης, δημιουργώντας το πρώτο πλοίο ιατρικής χρήσης με την καράκα Σάντα Μαρία[41]. Εφηύραν επίσης τα νοσοκομεία εκστρατείας εντός σκηνών με στόχο την δυνατότητα παροχής πρώτων βοηθειών στους τραυματίες στη διάρκεια του πολέμου ενάντια στον Οθωμανό κουρσάρο Ντραγκούτ το 1550[41].

Παράλληλα, το διάστημα μεταξύ του 1530 και του 1532, ο Μεγάλος Μαγίστρος Βιλιέ ντε Λ’Ιλ-Αντάμ ίδρυσε μια «Επιτροπή Υγείας», η οποία αποτελείτο από δύο ιππότες και τρεις προύχοντες[41] και επαναδημιούργησε ένα μεγάλο νοσοκομείο, την Sacra Infermeria (Ιερό Νοσηλευτήριο) και ένα φαρμακείο στη Μάλτα[41].

Το 1595 ιδρύθηκε σχολή ιατρικής,[42] το 1676 η σχολή ανατομίας και χειρουργικής[42], το 1671 η σχολή φαρμακευτικής της Μάλτας [42] και τέλος το 1687, η ιατρική βιβλιοθήκη[42]. Το διάσημο πανεπιστήμιο ιατρικής όμως ιδρύθηκε αρκετά μεταγενέστερα, το 1771.[42] Ήρθε να προστεθεί στην επίδραση των Ιωαννιτών στο σύνολο της Μεσογείου αλλά και σε όλον τον δυτικό κόσμο[42].

Το 1782 ιδρύθηκε σχολή μαθηματικών και ναυτικών επιστημών εντός του Πανεπιστημίου της Μάλτας[42] και το 1794 δημιουργήθηκε έδρα ανατομίας[42].

Από την ιδεολογία των Ιωαννιτών

Domini nostri morbi Αφέντες μας είναι οι άρρωστοι

Pro Fide et Utilitate Hominum Για την πίστη και το καλό της ανθρωπότητας

Quia vero omnia vestra sustentationibus pauperum et peregrinorum debent cedere ac per hoc nullatenus ea aliis usibus convenit applicari Πραγματικά,γι’αυτούς τους λόγους, ό,τι είναι δικό σου πρέπει να δοθεί για την ευδαιμονία των φτωχών και δεν πρέπει να χρησιμοποιηθεί για κανέναν άλλο σκοπό.

Je Raymont garde de l’ospital et serf des povres de Crist … ….Ne sied que le servans soit vestu de fures et velours quant ses mestres les povres de Crist vont nus Είμαι ο Ραϋμόνδος, φρουρός του νοσοκομείου και υπηρέτης των φτωχών του Χριστού….Είναι άδικο ο υπηρέτης να φοράει γούνες και μετάξια, όταν οι αφέντες του, οι φτωχοί του Χριστού, περπατούν γυμνοί.

Servire infirmis supremum imperium Το να βοηθάς τους φτωχούς είναι η ανώτατη εξουσία

Επίσης στον Παύλο της Ρωσίας, που διετέλεσε μάγιστρος του Τάγματος, αποδίδεται η φράση Προτιμώ να με μισούν επειδή κάνω το καλό, παρά να με αγαπούν επειδή κάνω κακό

Πηγή: el.wikipedia.org